Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §3.39.1-3.39.10

瓦莱里乌斯与奥拉蒂乌斯痛斥十人官

第 165 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在召集的元老院会议中,瓦莱里乌斯和奥拉蒂乌斯激烈谴责十人官为“十个塔克文”,批判其压制自由和言论的专制统治,并表明坚决反抗的决心。

§3.39.1sed magis oboedienter ventum in curiam esse quam obnoxie dictas sententias accepimus.
但我们获悉,他们进入议事堂更多是出于顺从,而表达意见则决非出于谄媚。
§3.39.2L. Valerium Potitum proditum memoriae est post relationem Ap. Claudii, priusquam ordine sententiae rogarentur, postulando, ut de re publica liceret dicere, prohibentibus minaciter decemviris proditurum se ad plebem denuntiantem tumultum excivisse.
据记载,在阿庇乌斯·克劳狄提出咨询之后、按顺序征询意见之前,卢基乌斯·瓦莱里乌斯·波蒂图斯要求允许就国家事务发言,并在十人官进行恐吓阻挠时声明自己将走向平民,从而引起了骚动。
§3.39.3nec minus ferociter M. Horatium Barbatum isse in certamen decem Tarquinios appellantem admonentemque Valeriis et Horatiis ducibus pulsos reges.
据记载,马尔库斯·奥拉蒂乌斯·巴尔巴图斯同样猛烈地加入争论,称他们为“十个塔克文”,并提醒他们,以前在瓦莱里乌斯和奥拉蒂乌斯两家族首领的领导下,国王们曾被驱逐。
§3.39.4nec nominis homines tum pertaesum esse, quippe quo Iovem appellari fas sit, quo Romulum, conditorem urbis, deincepsque reges, quod sacris etiam ut sollemne retentum sit; §3.39.5superbiam violentiamque tum perosos regis.
当时人们并非厌恶这个名字(王)本身,因为用这个名字称呼朱庇特是神圣合法的,称呼建城者罗穆路斯以及随后的国王们也是如此,而且这在神圣仪式中甚至作为常规被保留了下来;他们当时所痛恨的是国王的傲慢与暴虐。
quae si in rege tum * eodem aut in filio regis ferenda non fuerint, quem laturum in tot privatis?
如果这些事在当时的同一个国王或国王的儿子身上都是不可容忍的,那么在这么多私人身上,又有谁能容忍呢?
§3.39.6viderent, ne vetando in curia libere homines loqui extra curiam etiam moverent vocem.
他们应当警惕,不要因为禁止人们在议事堂内自由发言,反而引得人们在议事堂外也发出声音。
neque se videre, qui sibi minus privato ad contionem populum vocare quam illis senatum cogere liceat.
他也看不出,为什么他作为一个私人召集人民集会,会比他们召集元老院更不合法。
§3.39.7ubi vellent, experirentur, quanto fortior dolor in libertate sua vindicanda quam cupiditas in iniusta dominatione esset.
只要他们愿意,尽可以去试验:在捍卫自身自由时的愤慨,要比在不义统治中的欲望强韧得多。
§3.39.8de bello Sabino eos referre, tamquam maius ullum populo Romano bellum sit quam cum iis, qui legum ferendarum causa creati nihil iuris in civitate reliquerint, qui comitia, qui annuos magistratus, qui vicissitudinem imperitandi, quod unum exaequandae sit libertatis, sustulerint, qui privati fasces et regium imperium habeant.
他们就萨宾战争提出咨询,仿佛对罗马人民而言,还有比同这些人交战更为重大的战争似的:这些人为了制定法律而被选出,却在国家中没有留下任何法律权利;他们废除了人民大会、年度政务官以及轮流执政——这是平分自由的唯一途径;他们身为私人,却握有法西斯(束棒)和君王般的统治权。
§3.39.9fuisse regibus exactis patricios magistratus, creatos postea post secessionem plebis plebeios: cuius illi partis essent, rogitare.
他反复质问他们属于哪一个派别。 在国王被驱逐之后曾有贵族的政务官,后来在平民撤离之后又创立了平民的政务官。
populares? quid enim eos per populum egisse? optimates? qui anno iam prope senatum non habuerint, nunc ita habeant, at de re publica loqui prohibeant?
他们是平民派(民主派)吗? 因为他们通过人民做成了什么事? 他们是贤人派(贵族派)吗? 他们已经近一年不召开元老院会议,现在虽然召开了,却禁止谈论国家大事?
§3.39.10ne nimium in metu alieno spei ponerent; graviora quae patiantur videri iam hominibus, quam quae metuant.
不要把太多的希望寄托在别人的恐惧上;人们现在所遭受的痛苦,在他们看来已经比他们所恐惧的还要沉重了。

词汇与语法注释

  1. §3.39.1ventum in curiam esse — 使用不及物动词 `venio` 的中性单数完成被动形式的无人称被动句。它作为由 `accepimus` 引导的“对格与不定式”结构中的不定式,表达“来到”这一动作本身,而不具体指出动作的主体。
  2. §3.39.2proditurum se ad plebem denuntiantem — 现在分词 `denuntiantem`(对格、单数、阳性)与不定式 `excivisse` 的逻辑主语(对格的 `L. Valerium Potitum`)相呼应。此分词又进一步支配一个将来不定式短语 `proditurum [esse] se`(声明自己将走向平民)。
  3. §3.39.4nominis homines tum pertaesum esse — 使用无人称动词 `pertaedet`(厌恶、厌倦)的完成不定式 `pertaesum esse` 的结构。遵循表示精神情感的无人称动词的语法规则,将体验情感的主体设为对格(`homines`),而将引起情感的对象设为属格(`nominis`)。
  4. §3.39.5quem laturum in tot privatis — 间接引语中的修辞性疑问句。在直接引语中本应用直陈式将来时(或潜在语气虚拟式)表示的疑问句(“谁能容忍……?”),在转化为间接引语时,主语变为对格关系代词 `quem`,动词变为将来不定式 `laturum [esse]`。
  5. §3.39.9cuius illi partis essent, rogitare. populares? — 历史不定式 `rogitare` 用于表示过去生动且反复的动作。由此引导的 `cuius ... partis essent` 是一个间接疑问句,其中 `cuius ... partis`(属于哪个派别)是表示性质或归属的属格。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §3.39.1-3.39.10. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.39.1-3.39.10

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。