Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §3.26.1-3.26.12

米努基乌斯被围与辛辛纳图斯任独裁官

第 152 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

萨宾人逼近罗马,执政官瑙提乌斯将其击退,而另一位执政官米努基乌斯则在阿尔吉杜斯山被围。为了挽救危局,正在田间劳作的辛辛纳图斯被一致推选为独裁官。

§3.26.1vis Sabinorum ingens prope ad moenia urbis infesta populatione venit; foedati agri, terror iniectus urbi est.
萨宾人的强大兵力伴随着敌对的蹂躏,几乎逼近到城墙跟前;田野被荒废,恐怖笼罩着城市。
tum plebs benigne arma cepit; reclamantibus frustra tribunis magni duo exercitus scripti.
这时,平民欣然拿起武器;在护民官徒劳的抗议声中,两支大军被征召入伍。
§3.26.2alterum Nautius contra Sabinos duxit castrisque ad Eretum positis per expeditiones parvas, plerumque nocturnis incursionibus, tantam vastitatem in Sabino agro reddidit, ut conparati ad eam prope intacti bello fines Romani viderentur.
瑙提乌斯率领其中一支军队对抗萨宾人,在埃雷图姆附近安营扎寨,通过小规模的远征——多为夜间袭击——在萨宾人的领土上造成了如此巨大的破坏,以至于与之相比,罗马的国境看起来几乎未受战争波及。
§3.26.3Minucio neque fortuna nec vis animi eadem in gerendo negotio fuit; nam cum haud procul ab hoste castra posuisset, nulla magnopere clade accepta castris se pavidus tenebat.
米努基乌斯在执行任务时,既没有同样的运气,也没有同样的勇气;因为他虽然在离敌人不远的地方安营扎寨,但在没有遭受什么重大挫折的情况下,却因恐惧而退守在营地内。
§3.26.4quod ubi senserant hostes, crevit ex metu alieno, ut fit, audacia, et nocte adorti castra, postquam parum vis aperta profecerat, munitiones postero die circumdant.
当敌人察觉到这一点时,正如通常发生的那样,别人的恐惧滋长了他们的胆量;他们在夜间袭击了营地,在公开的武力攻击收效甚微后,第二天便在营地周围构筑起包围圈。
quae priusquam undique vallo obiectae clauderent exitus, quinque equites inter stationes hostium emissi Romam pertulere consulem exercitumque obsideri.
在这些包围圈从四面八方用土垒筑起、堵死出口之前,五名骑兵从敌人的哨所之间被派了出去,将执政官和军队被包围的消息传到了罗马。
§3.26.5nihil tam inopinatum nec tam insperatum accidere potuit.
没有比这更出乎意料、更始料未及的事了。
itaque tantus pavor, tanta trepidatio fuit, quanta si urbem, non castra hostes obsiderent.
因此,人们惊恐万状,局势一片慌乱,仿佛敌人包围的是城市本身,而不是营地。
§3.26.6Nautium consulem arcessunt.
他们召回了执政官瑙提乌斯。
in quo cum parum praesidii videretur dictatoremque dici placeret, qui rem perculsam restitueret, L. Quinctius Cincinnatus consensu omnium dicitur.
由于在他身上似乎看不到足够的保障,且大家赞同应当任命一位独裁官来挽救这受挫的局势,于是卢基乌斯·昆克蒂乌斯·辛辛纳图斯在所有人的一致同意下被提名为独裁官。
§3.26.7operae pretium est audire, qui omnia prae divitiis humana spernunt neque honori magno locum neque virtuti putant esse, nisi ubi effuse afluant opes.
那些因财富而蔑视人类一切事物、并认为除非在财富泛滥的地方否则就没有伟大荣誉或美德立足之地的人,实在值得听一听。
spes unica imperii populi Romani, §3.26.8L. Quinctius trans Tiberim, contra eum ipsum locum, ubi nunc navalia sunt, quattuor iugerum colebat agrum, quae prata Quinctia vocantur.
罗马人民帝国的唯一希望—— 卢基乌斯·昆克蒂乌斯,当时正在台伯河对岸、正对着如今造船厂所在地方,耕作着一片占地四尤格拉的农田,这片地被称为“昆克蒂乌斯草地”。
§3.26.9ibi ab legatis, seu fossam fodiens palae innixus seu cum araret, operi certe, id quod constat, agresti intentus, salute data in vicem redditaque rogatus, ut, quod bene verteret ipsi reique publicae, togatus mandata senatus audiret, admiratus rogitansque “satin salve?” togam propere e tugurio proferre uxorem Raciliam iubet.
在那里,使节们找到了他——他或许是在挖沟并倚着铲子,又或许是在耕田,但可以肯定并已确证的是,他当时正专注于农活——在互相问候致敬之后,他被请求穿上托加来听取元老院的命令,并祝愿这能为他自身和国家带来好运。 他十分惊讶,反复询问“一切都好吗? ”,随即吩咐妻子拉基莉亚赶快从茅屋里把托加拿出来。
§3.26.10qua simul absterso pulvere ac sudore velatus processit, dictatorem eum legati gratulantes consalutant, in urbem vocant, qui terror sit in exercitu, exponunt.
当他擦去灰尘与汗水、披上托加并走上前时,使节们向他表示祝贺,并齐声尊称他为独裁官,邀请他进城,向他说明军队中正笼罩着怎样的恐慌。
§3.26.11navis Quinctio publice parata fuit, transvectumque tres obviam egressi filii excipiunt, inde alii propinqui atque amici, tum patrum maior pars.
国家为昆克蒂乌斯准备了一艘船,当他渡过河时,迎出来的三个儿子接到了他,接着是其他亲友,然后是大部分元老院议员。
§3.26.12ea frequentia stipatus antecedentibus lictoribus deductus est domum.
在这群人的簇拥下,在扈从的引导下,他被护送回家。
et plebis concursus ingens fuit; sed ea nequaquam tam laeta Quinctium vidit, et imperii nimium et virum ipso imperio vehementiorem rata.
平民也大量聚集;但他们绝非那么高兴地看着昆克蒂乌斯,因为他们认为他的职权过于庞大,而且其人比职权本身更为强悍。
et illa quidem nocte nihil praeterquam vigilatum est in urbe.
当晚,城内除了通宵警戒外,确实没有进行其他事务。

词汇与语法注释

  1. §3.26.4quod ubi senserant — 句首的关系代词连接(relative connection),中性单数代词 quod 指代前文所述的整个情况(米努基乌斯因恐惧而退守营地)。
  2. §3.26.7operae pretium est audire, qui — 关系代词 qui 的先行词(如 eos)被省略。整句作为 audire 的宾语,意为“那些……的人,实在值得一听”。
  3. §3.26.9quod bene verteret — 表示祝愿的虚拟语气,是官方或庄重场合使用的传统套话,意为“愿这(在神明保佑下)带来好运”。
  4. §3.26.12nihil praeterquam vigilatum est — vigilatum est 是不及物动词 vigilo(保持警惕、守夜)的无人称被动语态,字面意思是“进行了警戒”,整句意为“除了进行戒备之外,什么也没做”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §3.26.1-3.26.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.26.1-3.26.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。