Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §3.19.1-3.19.12

辛辛纳图斯当选补任执政官与斥责演说

第 145 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在收复卡皮托尔山后,卢基乌斯·昆克蒂乌斯·辛辛纳图斯当选为补任执政官,他强烈谴责护民官和元老院,并宣布打算率军出征外敌。

§3.19.1pace parta instare tum tribuni patribus, ut, P. Valeri fidem exsolverent, instare C. Claudio, ut collegae manes fraude liberaret, agi de lege sineret.
赢得和平后,护民官们便向贵族们施压,要求他们履行普布利乌斯·瓦莱里乌斯的诺言,并向盖乌斯·克劳迪乌斯施压,要求他将同僚的亡魂从背信中解脱出来,允许审议该法案。
consul, antequam collegam sibi subrogasset, negare passurum agi de lege.
执政官则予以拒绝,表示在自己选出接替同僚的补任执政官之前,绝不允许审议该法案。
§3.19.2hae tenuere contentiones usque ad comitia consulis subrogandi.
这些争端一直持续到选举补任执政官的民会。
Decembri mense summo patrum studio L. Quinctius Cincinnatus, pater Caesonis, consul creatur, qui magistratum statim occiperet.
十二月,在贵族们的极大热忱中,凯索的父亲卢基乌斯·昆克蒂乌斯·辛辛纳图斯当选为执政官,以便立即就职。
§3.19.3perculsa erat plebes consulem habitura iratum, potentem favore patrum, virtute sua, tribus liberis, quorum nemo Caesoni cedebat magnitudine animi, consilium et modum adhibendo, ubi res posceret, priores erant.
平民大为震惊,因为他们将迎来一位愤怒的执政官,他因贵族的支持、自身的德行以及三个孩子而强大,这三个孩子在气魄上都不逊于凯索,而在需要时运用智慧和节度方面,他们甚至更胜一筹。
§3.19.4is ut magistratum iniit, adsiduis contionibus pro tribunali non in plebe coercenda quam senatu castigando vehementior fruit, cuius ordinis languore perpetui iam tribuni plebis, non ut in re publica populi Romani, sed ut in perdita domo, lingua criminibusque regnarent.
他一就职,在讲坛上连续不断的演讲中,他约束平民的势头甚至远不如谴责元老院那般猛烈,他声称正是由于元老院这一阶层的怠惰,如今那些万年护民官才能凭借三寸之舌和诬告进行统治,这不是在罗马人民的共和国中,而是在一个没落的家庭中。
§3.19.5cum Caesone filio suo virtutem, constantiam, omnia iuventutis belli domique decora pulsa ex urbe Romana et fugata esse; loquaces, seditiosos, semina discordiarum, iterum ac tertium tribunos pessimis artibus regia licentia vivere.
他宣称,随着他的儿子凯索,勇气、坚定以及青年人在战争和和平中的一切荣耀,都被从罗马城驱逐和放逐了;而那些多嘴、煽动、播撒不和种子的护民官们,正以最卑劣的手腕,怀着帝王般的放肆,第二次、第三次地生活着。
“Aulus” inquit “ille Verginius, §3.19.6quia in Capitolio non fuit, minus supplicii quam Ap.
「那个阿乌鲁斯·维尔吉尼乌斯,」他说,「难道因为他当时不在卡皮托尔山上,就比阿皮乌斯·赫尔多尼乌斯该受更轻的惩罚吗?
Herdonius meruit? plus hercule aliquanto, qui vere rem aestimare velit.
凭赫拉克勒斯起誓,对任何愿意真实评估此事的人来说,他该受的惩罚要重得多。
Herdonius, si nihil aliud, hostem se fatendo prope denuntiavit, ut arma caperetis; hic negando bellum esse arma vobis ademit nudosque servis vestris et exulibus obiecit.
赫尔多尼乌斯至少通过公开承认自己是敌人,实际上警告了你们拿起武器;而此人通过否认有战争,夺走了你们的武器,把你们赤手空拳地暴露给你们的奴隶和亡命之徒。
§3.19.7et vos — C. Claudi pace et P. Valeri mortui loquar — prius in clivum Capitolinum signa intulistis, quam hos hostis de foro tolleretis? pudet deorum hominumque.
还有你们——请允许我在盖乌斯·克劳迪乌斯的宽容和已故普布利乌斯·瓦莱里乌斯的许可下说——难道你们在把这些敌人从广场清除出去之前,就先将军旗推进到卡皮托尔山的斜坡上了吗? 这真让神明和人类感到羞耻。
cum hostes in arce, in Capitolio essent, exulum et servorum dux profanatis omnibus in cella Iovis optimi maximi habitaret, Tusculi ante quam Romae sumpta sunt arma; §3.19.8in dubio fuit, utrum L. Mamilius, Tusculanus dux, an P. Valerius et C. Claudius consules Romanam arcem liberarent; et qui ante Latinos ne pro se quidem ipsis, cum in finibus hostem haberent, attingere arma passi sumus, nunc, nisi Latini sua sponte arma sumpsissent, capti et deleti eramus.
当敌人在卫城、在卡皮托尔山上,亡命之徒和奴隶的首领在玷污了一切之后,居住在至高至善的朱庇特神殿内殿时,图斯库鲁姆居然比罗马先拿起武器;当时情况曾一度令人怀疑,究竟是图斯库鲁姆的领袖卢基乌斯·马米利乌斯,还是罗马的执政官普布利乌斯·瓦莱里乌斯和盖乌斯·克劳迪乌斯来解放罗马的卫城;而我们,以前在拉丁人边境有敌入侵时,甚至不允许他们为了自身防卫而触碰武器,现在,如果不是拉丁人自发拿起武器,我们早就会被俘虏并毁灭了。
§3.19.9hoc est, tribuni, auxilium plebi ferre, inermem eam hosti trucidandam obicere? scilicet, si quis vobis humillimus homo de vestra plebe, quam partem velut abruptam a cetero populo vestram patriam peculiaremque rem publicam fecistis, si quis ex his domum suam obsessam a familia armata nuntiaret, ferendum auxilium putaretis: §3.19.10Iuppiter optimus maximus exulum atque servorum saeptus armis nulla humana ope dignus erat?
护民官们,这就是给平民带来援助,让他们赤手空拳地暴露在敌人的屠刀之下吗? 当然,如果你们平民中(你们把这部分人从其余人民中割裂出来,当作你们自己的祖国和特有的共和国)最卑微的一个人,报告说他的家被武装的奴隶包围了,你们定会认为应该提供援助;难道被亡命之徒和奴隶的武装包围着的至高至善的朱庇特,就不配得到任何人类的援助吗?
§3.19.11et hi postulant, ut sacrosancti habeantur, quibus ipsi dii neque sacri neque sancti sunt? at enim divinis humanisque obruti sceleribus legem vos hoc anno perlaturos dictitatis.
难道这些连神明都不敬不圣的人,却要求自己被视为神圣不可侵犯吗? 可是,你们这些沉沦于神人共愤之罪恶中的人,却口口声声说今年一定要通过这项法案。
tum hercule illo die, quo ego consul sum creatus, male gesta res publica est, peius multo, quam cum P. Valerius consul periit, si tuleritis.
凭赫拉克勒斯起誓,如果你们通过了该法案,那么在我当选执政官的那天,国家就已经治理得极其糟糕了,这比执政官普布利乌斯·瓦莱里乌斯牺牲时还要糟糕得多。
§3.19.12iam primum omnium” inquit, “Quirites, in Volscos et Aequos mihi atque collegae legiones ducere in animo est.
现在,首先第一件事,」他说,「同胞们,我和我的同僚打算率领军团去迎击沃尔斯奇人和阿埃奎人。
nescio quo fato magis bellantes quam pacati propitios habemus deos.
不知是由于什么命运,我们在战争时比在和平时更能得到神明的眷顾。
quantum periculum ab illis populis fuerit, si Capitolium ab exulibus obsessum scissent, suspicari de praeterito quam re ipsa experiri est melius. ”
如果那些部族得知卡皮托尔山曾被亡命之徒围困,会带来多么大的危险,对于这件事情,用过去的教训去推测,比用实际经历去体验要好得多。 」

词汇与语法注释

  1. 3.19.1instare — 历史不定词。主语是 tribuni。在语境中,它表示过去未完成的、反复执拗的要求。后半部分的 consul... negare 也是历史不定词,主语为 consul。
  2. 3.19.3consulem habitura — 主动将来分词 habitura 与主语 plebes 一致,表示原因或即将来临的状况(因为他们将要迎来……)。
  3. 3.19.4non in plebe coercenda quam senatu castigando vehementior fuit — 使用了比较词 quam 的句型。意为“在谴责元老院方面,比在约束平民方面更为激烈”。通过 non... quam... 来表达对比的程度。
  4. 3.19.8nisi Latini sua sponte arma sumpsissent, capti et deleti eramus — 过去虚拟条件句。归结从句中的动词本应使用虚拟式过去完成时(capti et deleti essemus),此处却使用了直陈式过去完成时 eramus。这种用法强调了局势的紧迫性,以及该结果几乎无法避免的事实。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §3.19.1-3.19.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:3.19.1-3.19.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。