§3.18.1eadem nocte et Tusculum de arce capta Capitolioque occupato et alio turbatae urbis statu nuntii veniunt.
在同天夜里,使者也来到了图斯库鲁姆,带来了卫城被夺、卡皮托尔山被占以及城邦其他混乱局势的消息。
§3.18.2L. Mamilius Tusculi tum dictator erat.
卢基乌斯·马米利乌斯当时是图斯库鲁姆的独裁官。
is confestim convocato senatu atque introductis nuntiis magno opere censet, §3.18.3ne expectent, dum ab Roma legati auxilium petentes veniant; periculum ipsum discrimenque ac sociales deos fidemque foederum id poscere.
他立即召集了元元老院,在召入使者后,他强烈建议:他们不应等待来自罗马寻求援助的使节到来;危险本身、危机、同盟之神以及对条约的忠诚都要求这样做。
demerendi beneficio tam potentem, tam propinquam civitatem numquam parem occasionem daturos deos.
神明绝不会再给予他们一个同等的机会,让他们通过恩义去结好这样一个强大且邻近的城邦。
placet ferri auxilium; §3.18.4iuventus conscribitur, arma dantur.
众人同意提供援助;青年们被征募,武器被分发。
Romam prima luce venientes procul speciem hostium praebuere; Aequi aut Volsci venire visi sunt; deinde, ubi vanus terror abiit, accepti in urbem agmine in forum descendunt.
他们在黎明时分抵达罗马,在远处呈现出敌人的面貌;他们看起来像是阿埃奎人或沃尔斯奇人正在前来;随后,当无端的恐慌消退后,他们被接纳进入城邦,列队下到广场。
§3.18.5ibi iam P. Valerius relicto ad portarum praesidia collega instruebat aciem.
在那里,普布利乌斯·瓦莱里乌斯在留下他的同事去防守城门之后,已经在排兵布阵。
§3.18.6auctoritas viri moverat adfirmantis Capitolio recuperate et urbe pacata si edoceri se sissent, quae fraus ab tribunis occulta in lege ferretur, memorem se maiorum suorum, memorem cognominis, quo populi colendi velut hereditaria cura sibi a maioribus tradita esset, concilium plebis non inpediturum.
这位大人的威望打动了众人,因为他确言,一旦收复卡皮托尔山且平定城邦,如果平民允许自己被告知护民官在法案中隐瞒了什么欺骗,那么他作为一个不忘先祖、不忘自己家族名(这一名字代表着先祖传给他的如同世袭般关怀人民的责任)的人,绝不会阻碍平民大会。
§3.18.7hunc ducem secuti nequiquam reclamantibus tribunis in clivum Capitolinum erigunt aciem.
他们跟随这位领袖,在护民官们徒劳的抗议中,将战线向卡皮托尔山的斜坡推进。
adiungitur et Tusculana legio.
图斯库鲁姆的军团也加入了他们。
certare socii civesque, utri recuperatae arcis suum decus facerent; dux uterque suos adhortatur.
同盟军与公民们互相竞争,看哪一方能将收复卫城的荣耀归功于自己;两位领袖都各自鼓励着自己的部下。
§3.18.8trepidare tum hostes, nec ulli satis rei praeterquam loco fidere; trepidantibus inferunt signa Romani sociique, iam in vestibulum perruperant templi, cum P. Valerius inter primores pugnam ciens interficitur.
此时敌人陷入恐慌,除了地形之外,他们不信任任何其他事物;罗马人和同盟军向惊慌失措的敌人推进军旗,并且已经冲入了神殿的门廊,这时普布利乌斯·瓦莱里乌斯在最前线鼓舞战斗时被杀。
P. Volumnius consularis vidit cadentem.
前执政官普布利乌斯·沃尔姆尼乌斯看到了他倒下。
§3.18.9is dato negotio suis, ut corpus obtegerent, ipse in locum vicemque consulis provolat.
他命令部下遮盖遗体,自己则冲上前去接替执政官的岗位和职责。
prae ardore impetuque tantae rei sensus non pervenit ad militem; prius vicit, quam se pugnare sine duce sentiret.
由于如此重大战斗的狂热与冲劲,这一损失的感知并未传达到士兵那里;他们在意识到自己在没有领袖的情况下战斗之前就取得了胜利。
§3.18.10multi exulum caede sua foedavere templum, multi vivi capti, Herdonius interfectus.
许多流亡者用自己的鲜血玷污了神殿,许多人被生擒,赫尔多尼乌斯被杀。
ita Capitolium recuperatum.
卡皮托尔山就这样被收复了。
de captivis, ut quisque liber aut servus esset, suae fortunae a quoque sumptum supplicium est; Tusculanis gratiae actae; Capitolium purgatum atque lustratum.
至于俘虏,根据每个人是自由人还是奴隶,各自按其身份受到了相应的惩罚;图斯库鲁姆人受到了致谢;卡皮托尔山得到了清扫和净化。
in consulis domum plebes quadrantes, §3.18.11ut funere ampliore efferretur, iactasse fertur.
平民们向执政官的家中投掷硬币,据说,这是为了让他能以更盛大的葬礼送葬。