§29.30.1et Masinissa, audita morte patrui, dein nece fratris patruelis, ex Hispania in Mauretaniam — Baga ea tempestate rex Maurorum erat — traiecit.
马西尼萨听闻叔父去世、随后堂兄被杀的消息后,便从西班牙渡海来到毛里塔尼亚——当时巴加是毛里人的国王。
§29.30.2ab eo supplex intimis precibus auxilium itineri quoniam bello non poterat, quattuor milia Maurorum impetravit.
由于无法获得用于战争的援助,他作为恳求者,以最诚挚的祈求向巴加请求旅途的协助,并获得了四千名毛里人的护卫。
§29.30.3cum iis, praemisso nuntio ad paternos suosque amicos, cum ad fines regni pervenisset, quingenti ferme Numidae ad eum convenerunt.
他带着这些人,并提前向父亲和自己的朋友们派出了使者,当他到达王国边境时,大约有五百名努米底亚人聚集到他身边。
§29.30.4igitur Mauris inde, sicut convenerat, retro ad regem remissis, quamquam aliquanto minor spe multitudo nec cum qua tantam rem adgredi satis auderet, §29.30.5convenerat, ratus agendo ac moliendo vires quoque ad agendum aliquid conlecturum, proficiscenti ad Syphacem Lacumazae regulo ad Thapsum occurrit.
因此,按照约定,毛里人从那里被送回给他们的国王。 尽管聚集起来的人数比他期望的要少一些,不足以让他胆敢着手如此重大的事业,但他认为,通过行动和筹划,他也能够聚集起力量来成就一番事业。 于是,他在塔普苏斯迎头拦截了正启程前往西法克斯处的年轻国王拉库马泽斯。
§29.30.6trepidum agmen cum in urbem refugisset, et urbem Masinissa primo impetu capit et ex regiis alios tradentes se recipit, alios vim parantes occidit;
当混乱的队伍逃入城中时,马西尼萨在第一次冲击中就夺取了该城;对于王室成员,他接纳了投降的人,杀死了准备抵抗的人。
pars maxima cum ipso puero inter tumultum ad Syphacem, quo primum intenderant iter, pervenerunt.
最大的一部分人则与那个男孩本人一起,在混乱中到达了西法克斯处,那里正是他们最初的目的地。
§29.30.7fama huius modicae rei in principio rerum prospere actae convertit ad Masinissam Numidas, adfluebantque undique ex agris vicisque veteres milites Galae et incitabant iuvenem ad reciperandum paternum regnum.
这一在行动之初便顺利取得的微小成功的消息,使努米底亚人转向了马西尼萨;加拉的旧部士兵从田野和村庄的四面八方涌来,激励这位青年去收复他父亲的王国。
§29.30.8numero militum aliquantum Mazaetullus superabat; nam et ipse eum exercitum, quo Capussam vicerat, et ex receptis post caedem regis aliquot habebat, et puer Lacumazes ab Syphace auxilia ingentia adduxerat.
在士兵人数上,马扎埃图鲁斯略占优势;因为他自己不仅拥有击败卡普萨的那支军队,还拥有国王死后收编的部分士兵,而且年轻的拉库马泽斯也从西法克斯那里带来了庞大的援军。
§29.30.9quindecim milia peditum Mazaetullo, decem milia equitum erant, quibus cum Masinissa nequaquam tantum peditum equitumve habente acie conflixit. vicit tamen et veterum militum virtus et prudentia inter Romana et Punica arma exercitati ducis; §29.30.10regulus cum tutore et exigua Masaesuliorum manu in Carthaginiensem agrum perfugit.
马扎埃图鲁斯拥有一万五千名步兵和一万名骑兵。 尽管马西尼萨绝没有如此多的步兵或骑兵,但他仍然与他们展开了交战。 然而,老兵的勇猛和在罗马与迦太基军事之间饱经锻炼的指挥官的睿智最终取得了胜利;年轻的国王与他的监护人以及一小支马萨埃苏利亚人队伍逃往迦太基领地。
ita recuperato regno paterno Masinissa, quia sibi adversus Syphacem haud paulo maiorem restare dimicationem cernebat, optimum ratus cum fratre patruele gratiam reconciliare, §29.30.11missis qui et puero spem facerent, si in fidem Masinissae sese permisisset, futurum eum in eodem honore, quo apud Galam Oezalces quondam fuisset, §29.30.12et Mazaetullo praeter inpunitatem sua omnia cum fide restitui sponderent, ambo praeoptantes exilio modicam domi fortunam, §29.30.13omnia, ne id fieret, Carthaginiensibus de industria agentibus, ad sese perduxit.
如此收复了父亲王国的马西尼萨,因为看出自己对抗西法克斯仍有一场绝非轻松的决战,便认为与堂兄和解是最佳选择,于是派遣使节,一方面让男孩抱有希望:如果他归顺马西尼萨的保护,他将享有与昔日奥埃扎尔克斯在加拉手下时相同的荣誉,另一方面向马扎埃图鲁斯保证,除了免受惩罚之外,还将忠实地归还他所有的财产。 由于两人都宁愿在家里享有微薄的命运,也不愿流亡,尽管迦太基人故意百般阻挠以防止此事发生,马西尼萨还是将他们争取到了自己身边。