Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §29.30.1-29.30.13

マシニッサの帰国とヌミディア王位の奪還

973 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

マシニッサはマウレタニアから帰国し、少数の軍勢を率いて王位を簒奪したラクマーゼスとマザエトゥルスを破り、父祖の王位を奪還して彼らと和解する。

§29.30.1et Masinissa, audita morte patrui, dein nece fratris patruelis, ex Hispania in Mauretaniam — Baga ea tempestate rex Maurorum erat — traiecit.
そしてマシニッサは、叔父の死、次いで従兄弟の殺害の知らせを聞くと、ヒスパニアからマウレタニアへ――バガスが当時マウリ人の王であった――渡った。
§29.30.2ab eo supplex intimis precibus auxilium itineri quoniam bello non poterat, quattuor milia Maurorum impetravit.
彼はその王から、戦争のための援助は得られなかったため、旅路のための援助を心の底からの祈りをもって嘆願し、四千人のマウリ人の護衛を獲得した。
§29.30.3cum iis, praemisso nuntio ad paternos suosque amicos, cum ad fines regni pervenisset, quingenti ferme Numidae ad eum convenerunt.
彼らを伴い、父の友人や自身の友人たちにあらかじめ使者を送った上で、王国の国境に到着したとき、約五百人のヌミディア人が彼のもとに集まった。
§29.30.4igitur Mauris inde, sicut convenerat, retro ad regem remissis, quamquam aliquanto minor spe multitudo nec cum qua tantam rem adgredi satis auderet,
そこで、合意されていた通り、マウリ人たちをそこから王のもとへと送り返したが、集まった軍勢は期待よりもいくぶん少なく、それほど重大な事業に敢えて着手するには十分ではないほどであった。
§29.30.5convenerat, ratus agendo ac moliendo vires quoque ad agendum aliquid conlecturum, proficiscenti ad Syphacem Lacumazae regulo ad Thapsum occurrit.
それでも軍勢が集まると、行動し企てることによって何かを実行するための実力をも集めることができるだろうと考え、シファクスのもとへ出発しようとしていた小王ラクマーゼスの行く手をタプススにおいて遮った。
§29.30.6trepidum agmen cum in urbem refugisset, et urbem Masinissa primo impetu capit et ex regiis alios tradentes se recipit, alios vim parantes occidit;
動揺した隊列が都市に逃げ込むと、マシニッサは最初の突撃で都市を占領し、王の一族のうち、降伏する者たちを受け入れ、抵抗を試みる者たちを殺害した。
pars maxima cum ipso puero inter tumultum ad Syphacem, quo primum intenderant iter, pervenerunt.
大部分は、あの少年自身とともに、騒乱の中で、彼らが最初に目的地としていたシファクスのもとへとたどり着いた。
§29.30.7fama huius modicae rei in principio rerum prospere actae convertit ad Masinissam Numidas, adfluebantque undique ex agris vicisque veteres milites Galae et incitabant iuvenem ad reciperandum paternum regnum.
初期の段階で見事に遂行されたこのささやかな成功の噂が、ヌミディア人たちをマシニッサの側へと向かわせた。 そしてガラの古い兵士たちが田野や村々から四方八方から押し寄せ、若者に父祖の王国を奪還するよう促した。
§29.30.8numero militum aliquantum Mazaetullus superabat;
兵士の数においては、マザエトゥルスがいくぶん勝っていた。
nam et ipse eum exercitum, quo Capussam vicerat, et ex receptis post caedem regis aliquot habebat, et puer Lacumazes ab Syphace auxilia ingentia adduxerat.
というのも、彼自身もカプサを打ち破ったあの軍勢と、王の戦死後に降伏した者たちのうち何名かを擁しており、さらに少年ラクマーゼスがシファクスから巨大な援軍を連れてきていたからである。
§29.30.9quindecim milia peditum Mazaetullo, decem milia equitum erant, quibus cum Masinissa nequaquam tantum peditum equitumve habente acie conflixit.
マザエトゥルスには一万五千の歩兵と一万の騎兵がいたが、それほど多くの歩兵や騎兵を全く持っていなかったマシニッサは、彼らと戦火を交えた。
vicit tamen et veterum militum virtus et prudentia inter Romana et Punica arma exercitati ducis;
しかし、古参兵たちの勇気と、ローマおよびカルタゴの軍の間で鍛え上げられた指揮官の思慮深さが勝利を収めた。
§29.30.10regulus cum tutore et exigua Masaesuliorum manu in Carthaginiensem agrum perfugit.
小王は後見人およびマサエスリ人のわずかな一隊とともにカルタゴの領土へと逃亡した。
ita recuperato regno paterno Masinissa, quia sibi adversus Syphacem haud paulo maiorem restare dimicationem cernebat, optimum ratus cum fratre patruele gratiam reconciliare, §29.30.11missis qui et puero spem facerent, si in fidem Masinissae sese permisisset, futurum eum in eodem honore, quo apud Galam Oezalces quondam fuisset, §29.30.12et Mazaetullo praeter inpunitatem sua omnia cum fide restitui sponderent, ambo praeoptantes exilio modicam domi fortunam, §29.30.13omnia, ne id fieret, Carthaginiensibus de industria agentibus, ad sese perduxit.
こうして父祖の王国を回収したマシニッサは、シファクスに対してはるかに大きな戦いが自分に残されていることを見抜いていたので、従兄弟と和解することが最善であると考え、使者を派遣して、もし彼がマシニッサの信義に身を委ねるならば、かつてガラの宮廷でオエザルケスが置かれていたのと同じ名誉ある地位に留まることになるだろうという希望を少年(ラクマーゼス)に抱かせ、またマザエトゥルスに対しても、罰の免除に加えて、彼のすべての財産が忠実に返還されることを約束させた。 二人とも亡命生活よりも自国での控えめな境遇を望んでいたため、カルタゴ人たちがそうならぬよう意図的にあらゆる策を講じていたにもかかわらず、マシニッサは彼らすべてを自分のもとへと引き入れた。

語釈・文法注

  1. 29.30.2quoniam bello non poterat — non poterat の後には auxilium impetrare(援助を獲得する)が省略されている。戦争のための本格的な軍事援助(bello は目的の与格または奪格)は拒まれたが、旅の安全のための護衛兵は得られたことを示す。
  2. 29.30.4nec cum qua tantam rem adgredi satis auderet — nec cum qua の qua は multitudo を先行詞とする関係代名詞の奪格で、前置詞 cum(〜を率いて)を伴う。auderet は関係節内での結果または特徴を表す接続法(「〜するほどではないような」)。
  3. 29.30.9cum Masinissa nequaquam tantum peditum equitumve habente — quibus cum は quibuscum(彼らと)であり、cum は前置詞。主語 Masinissa に対し、分詞 habente は奪格(単数)であるため格が一致しない。これは写本の乱れで habens(主格)の誤りとする解釈か、あるいは cum Masinissa ... habente(……を持つマシニッサと)という前置詞句として、前文の Lacumazes や敵軍を主語とする解釈の余地がある。
  4. 29.30.11missis qui ... sponderent — missis は legatis(使節たち)が省略された奪格絶対。qui に導かれる facerent および sponderent は、目的を表す接続法。間接話法の futurum [esse] eum(対格不定詞構文)は spem の内容を表す。
  5. 29.30.13Carthaginiensibus de industria agentibus — 譲歩(〜にもかかわらず)を表す奪格絶対。ne id fieret(それが起こらないように=和解が成立しないように)という目的節が agentibus にかかっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §29.30.1-29.30.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.30.1-29.30.13

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。