§29.2.1Romani quoque imperatores L. Lentulus et L. Manlius Acidinus, ne glisceret prima neglegendo bellum, §29.2.2iunctis et ipsi exercitibus per agrum Ausetanum hostico tamquam pacato clementer ductis militibus ad sedem hostium pervenere et trium milium spatio procul a castris eorum posuerunt castra.
罗马将领卢基乌斯·伦图卢斯与卢基乌斯·马尼乌斯·阿基迪努斯,为了防止因忽视初期动向而导致战争扩大,他们自己也合兵一处,率领士兵温和地穿过奥塞塔尼人的领地,视敌境如已平定之地一般,抵达敌人的大本营,并在距离敌营三英里处安营扎寨。
§29.2.3primo per legatos nequiquam temptatum, ut discederetur ab armis; dein, cum in pabulatores Romanos impetus repente ab equitibus Hispanis factus esset, summisso ab statione Romana equitatu equestre proelium fuit haud sane memorando in partem ullam eventu.
起初,他们试图通过使节劝说敌军放下武器,但无济于事;随后,当西班牙骑兵突然袭击罗马的采粮兵时,罗马哨所派出了骑兵,发生了一场对双方而言都并不特别值得铭记的骑兵战。
§29.2.4sole oriente postero die armati instructique omnes mille ferme passus procul a castris Romanis aciem ostendere.
次日日出时分,敌军全体武装整齐,在距离罗马军营大约一英里处摆开阵势。
§29.2.5medii Ausetani erant; cornua dextrum Ilergetes, laevum ignobiles tenebant Hispani populi; inter cornua et mediam aciem intervalla patentia satis late fecerant, qua equitatum, ubi tempus esset, emitterent.
奥塞塔尼人居中;右翼由伊莱尔格特人把守,左翼由无名的西班牙部落把守;他们在两翼与中央阵列之间留出了足够宽敞的空隙,以便在时机成熟时派骑兵冲杀。
et Romani more suo exercitum cum instruxissent, §29.2.6id modo hostium imitati sunt, ut inter legiones et ipsi patentes equiti relinquerent vias.
当罗马人也按照自己的惯例部署好军队时,他们仅在这一点上模仿了敌人:即他们自己也在军团之间为骑兵留出了开阔的通道。
§29.2.7ceterum Lentulus ei parti usum equitis fore ratus, quae prior in dehiscentem intervallis hostium aciem equites emisisset, Ser. §29.2.8Cornelio tribuno militum imperat, equites per patentes in hostium acie vias permittere equos iubeat.
然而,伦图卢斯认为,哪一方先将骑兵投入敌人因留有空隙而敞开的阵列,骑兵的作用就会在哪一方发挥,于是他命令军政官塞尔维乌斯·科尔内利乌斯,让骑兵从敌军阵列中敞开的通道纵马冲锋。
§29.2.9ipse coepta parum prospere pedestri pugna tantum moratus, dum cedenti duodecimae legioni, quae in laevo cornu adversus Ilergetes locata erat, tertiam decumam legionem ex subsidiis in primam aciem firmamentum ducit, postquam aequata ibi pugna est, §29.2.10ad L. Manlium inter prima signa hortantem ac subsidia quibus res postulabat locis inducentem venit; indicat tuta ab laevo cornu esse; §29.2.11iam missum ab se Ser. Cornelium procella equestri hostes circumfusurum.
他自己因起初进展不顺的步兵战而稍作耽搁,在将第十三军团从预备队调往第一线,以支援部署在左翼对抗伊莱尔格特人而正在后退的第十二军团之后,待那里的战局稳定下来,他便来到在最前线军旗中鼓舞士气并向需要的地方引入预备队的卢基乌斯·马尼乌斯身旁;他说明左翼已无大碍,并表示他此前派出的塞尔维乌斯·科尔内利乌斯很快就会以骑兵风暴包围敌人。
§29.2.12vix haec dicta dederat cum Romani equites in medios invecti hostes simul pedestres acies turbarunt, simul equitibus Hispanorum viam immittendi equos clauserunt.
话音未落,罗马骑兵已冲入敌军阵中,既扰乱了敌人的步兵阵线,又阻断了西班牙骑兵纵马突击的道路。
§29.2.13itaque omissa pugna equestri ad pedes Hispani descenderunt.
因此,西班牙人放弃了骑兵交战,下马徒步作战。
Romani imperatores ut turbatos hostium ordines et trepidationem pavoremque et fluctuantia viderunt signa, hortantur, orant milites, ut perculsos invadant neu restitui aciem patiantur.
罗马将领们一见敌军队列混乱、惊慌失措以及军旗动摇,便鼓舞并恳求士兵们,趁敌军受挫发起猛攻,切勿让其重整阵线。
§29.2.14non sustinuissent tam infestum impetum barbari, ni regulus ipse Indibilis cum equitibus ad pedes degressis ante prima signa peditum se obiecisset.
若非小王因迪比利斯亲自与下马的骑兵挡在步兵最前线的军旗前,蛮族人是无法承受如此猛烈的攻击的。
§29.2.15ibi aliquamdiu atrox pugna stetit; tandem, postquam ii, qui circa regem seminecem restantem, deinde pilo terrae adfixum pugnabant, obruti telis occubuerunt, tum fuga passim coepta.
在那里,惨烈的战斗僵持了一阵;最后,在那些守卫在奄奄一息仍坚持抵抗、随后被标枪钉在地面上的国王周围战斗的人被雨点般的兵器击毙后,溃逃便在各处开始了。
§29.2.16plures caesi quia equos conscendendi equitibus spatium non fuerat, et quia perculsis acriter institerunt Romani; nec ante abscessum est, quam castris quoque exuerunt hostem.
由于骑兵没有时间上马,且罗马人对受挫的敌军进行了猛烈追击,因此有更多的人被杀;直到他们将敌人连同营地一并夺取后,方才撤兵。
§29.2.17decem tria milia Hispanorum caesa eo die, mille octingenti ferme capti; Romanorum sociorumque paulo amplius ducenti, maxime in laevo cornu, ceciderunt.
当天有一万三千名西班牙人被杀,约一千八百人被俘;罗马人及盟军阵亡两百余人,主要在左翼。
§29.2.18pulsi castris Hispani aut qui ex proelio effugerant sparsi primo per agros, deinde in suas quisque civitates redierunt.
被赶出营地的西班牙人,或者从战场上逃脱的人,起初散落在田野间,随后各自回到了自己的城邦。