Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §29.2.1-29.2.18

렌툴루스와 아키디누스의 히스파니아 반란 진압

1770개 구절 중 945번째 · 라틴어

요약

로마의 장군 렌툴루스와 아키디누스가 히스파니아 반란군과 대면하여, 기병의 신속한 돌격과 보병의 맹공으로 인디빌리스가 이끄는 히스파니아 연합군을 격파하고 반란을 진압하는 과정을 기술한다.

§29.2.1Romani quoque imperatores L. Lentulus et L. Manlius Acidinus, ne glisceret prima neglegendo bellum, §29.2.2iunctis et ipsi exercitibus per agrum Ausetanum hostico tamquam pacato clementer ductis militibus ad sedem hostium pervenere et trium milium spatio procul a castris eorum posuerunt castra.
로마의 장군들인 루키우스 렌툴루스와 루키우스 만리우스 아키디누스 역시, 초기 단계를 소홀히 하여 전쟁이 커지는 것을 막기 위해, 그들 자신도 군대를 결집하고, 아우세타니 부족의 영토를 지나면서 적지를 마치 평정된 땅인 것처럼 온화하게 군사들을 이끌고 가 적의 본거지에 도달하여, 적의 진영에서 3마일 떨어진 곳에 진영을 구축했다.
§29.2.3primo per legatos nequiquam temptatum, ut discederetur ab armis; dein, cum in pabulatores Romanos impetus repente ab equitibus Hispanis factus esset, summisso ab statione Romana equitatu equestre proelium fuit haud sane memorando in partem ullam eventu.
처음에는 사절들을 통해 무기를 내려놓도록 권고하는 시도가 헛되이 행해졌으나, 그 후 스페인 기병들이 로마의 식량 징발병들에게 갑작스럽게 습격을 가하자, 로마 초소에서 기병을 투입하면서 기병전이 벌어졌으나 어느 쪽에도 특별히 기억할 만한 결과는 아니었다.
§29.2.4sole oriente postero die armati instructique omnes mille ferme passus procul a castris Romanis aciem ostendere.
다음 날 해가 뜰 무렵, 무장하고 정렬한 적의 전군이 로마 진영에서 약 1마일 떨어진 곳에 전투 대열을 나타냈다.
§29.2.5medii Ausetani erant; cornua dextrum Ilergetes, laevum ignobiles tenebant Hispani populi;
중앙은 아우세타니 부족이 서 있었고, 우익은 일레르게테스 부족이, 좌익은 이름 없는 스페인 부족들이 차지하고 있었다.
inter cornua et mediam aciem intervalla patentia satis late fecerant, qua equitatum, ubi tempus esset, emitterent. et Romani more suo exercitum cum instruxissent,
그들은 양 날개와 중앙 대열 사이에 기회가 왔을 때 기병들을 내보낼 수 있도록 충분히 넓게 열린 간격을 만들어 두었다.
§29.2.6id modo hostium imitati sunt, ut inter legiones et ipsi patentes equiti relinquerent vias.
그리고 로마인들도 자신들의 관습에 따라 군대를 정렬시켰을 때, 그들이 적의 이 점만을 모방하여, 자신들도 군단 사이에 기병을 위한 열린 통로를 남겨 두었다.
§29.2.7ceterum Lentulus ei parti usum equitis fore ratus, quae prior in dehiscentem intervallis hostium aciem equites emisisset, Ser. §29.2.8Cornelio tribuno militum imperat, equites per patentes in hostium acie vias permittere equos iubeat.
그러나 렌툴루스는 적들의 간격이 벌어진 전열 속으로 먼저 기병을 투입한 쪽에 기병의 유용함이 돌아갈 것이라 생각하여, 군사 트리부누스인 세르비우스 코르넬리우스에게 적의 전열에 열린 통로를 통해 기병들이 말을 달리도록 명령하라고 지시했다.
§29.2.9ipse coepta parum prospere pedestri pugna tantum moratus, dum cedenti duodecimae legioni, quae in laevo cornu adversus Ilergetes locata erat, tertiam decumam legionem ex subsidiis in primam aciem firmamentum ducit, postquam aequata ibi pugna est, §29.2.10ad L. Manlium inter prima signa hortantem ac subsidia quibus res postulabat locis inducentem venit;
그 자신은 시작이 다소 부진했던 보병전에서, 일레르게테스 부족을 상대로 좌익에 배치되어 밀리고 있던 제12군단을 지원하기 위해 예비대 중에서 제13군단을 최전선으로 인도하는 동안만 지체한 후, 그곳에서 전황이 대등해지자, 최전방 군기들 사이에서 격려하며 사태가 요구하는 장소들로 예비대를 투입하고 있던 루키우스 만리우스에게로 나아갔다.
indicat tuta ab laevo cornu esse; §29.2.11iam missum ab se Ser. Cornelium procella equestri hostes circumfusurum.
그리고 좌익 방면은 안전하다고 알렸으며, 이미 자신이 파견한 세르비우스 코르넬리우스가 기병의 폭풍으로 적을 포위할 것이라고 했다.
§29.2.12vix haec dicta dederat cum Romani equites in medios invecti hostes simul pedestres acies turbarunt, simul equitibus Hispanorum viam immittendi equos clauserunt.
이 말을 다 마치기도 전에 로마 기병들이 적의 중앙으로 돌격하여 보병 전열을 교란하는 동시에, 스페인 기병들이 말을 돌격시킬 통로를 차단했다.
§29.2.13itaque omissa pugna equestri ad pedes Hispani descenderunt.
그리하여 기병전을 포기하고 스페인인들은 말에서 내렸다.
Romani imperatores ut turbatos hostium ordines et trepidationem pavoremque et fluctuantia viderunt signa, hortantur, orant milites, ut perculsos invadant neu restitui aciem patiantur.
로마 장군들은 적의 대열이 교란되고 당황과 공포가 일며 군기가 흔들리는 것을 보자, 병사들을 격려하고 간청하며 타격을 입은 적들을 엄습하고 전열이 재정비되는 것을 용납하지 말라고 했다.
§29.2.14non sustinuissent tam infestum impetum barbari, ni regulus ipse Indibilis cum equitibus ad pedes degressis ante prima signa peditum se obiecisset.
만일 소왕 인디빌리스 자신이 말에서 내린 기병들과 함께 보병의 최전방 군기 앞에 몸을 던져 막아서지 않았다면, 야만인들은 이처럼 맹렬한 공격을 견뎌내지 못했을 것이다.
§29.2.15ibi aliquamdiu atrox pugna stetit; tandem, postquam ii, qui circa regem seminecem restantem, deinde pilo terrae adfixum pugnabant, obruti telis occubuerunt, tum fuga passim coepta.
그곳에서 얼마 동안 격렬한 전투가 버텨졌으나, 마침내 빈사 상태에서도 저항하다가 투창에 찔려 땅에 고정된 왕 주변에서 싸우던 이들이 무기 세례에 압도되어 쓰러지자, 사방에서 패주가 시작되었다.
§29.2.16plures caesi quia equos conscendendi equitibus spatium non fuerat, et quia perculsis acriter institerunt Romani; nec ante abscessum est, quam castris quoque exuerunt hostem.
기병들에게 말을 탈 수 있는 시간적 여유가 없었고, 로마인들이 타격을 입은 자들을 맹렬히 몰아붙였기 때문에 더 많은 이들이 처단되었으며, 적을 진영에서조차 쫓아내고 나서야 비로소 물러났다.
§29.2.17decem tria milia Hispanorum caesa eo die, mille octingenti ferme capti; Romanorum sociorumque paulo amplius ducenti, maxime in laevo cornu, ceciderunt.
그날 스페인인 1만 3,000명이 전사하고 약 1,800명이 생포되었으며, 로마인과 동맹군은 특히 좌익에서 200명을 약간 넘는 수가 전사했다.
§29.2.18pulsi castris Hispani aut qui ex proelio effugerant sparsi primo per agros, deinde in suas quisque civitates redierunt.
진영에서 쫓겨난 스페인인들과 전투에서 도망친 자들은 처음에는 들판으로 흩어졌으나, 이후 각자 자신들의 성읍으로 돌아갔다.

어휘·문법 주석

  1. 29.2.1ne glisceret prima neglegendo bellum — ‘prima’는 중성 복수 대격으로, 수단을 나타내는 탈격 동명사 ‘neglegendo’(무시함으로써)의 직접목적어이다. 전체적으로 ‘초기 징후를 무시함으로써 전쟁이 커지지 않도록’이라는 의미가 된다.
  2. 29.2.3haaud sane memorando in partem ullam eventu — ‘eventu’는 성질(또는 묘사)의 탈격이며, 동형용사 구 ‘haud sane memorando’(결코 기억할 만하지 않은)의 수식을 받는다. ‘in partem ullam’(어느 쪽으로도)은 전투의 결과가 어느 한쪽으로 치우쳐 유리하게 전개되지 않았음을 나타낸다.
  3. 29.2.7ei parti usum equitis fore ratus, quae prior — ‘ratus’(‘reor’의 완료분사)가 이끄는 간접화법 속에서 대격 ‘usum’이 부정사 ‘fore’(= futurum esse)의 주어로 기능하고 있으며, ‘ei parti’는 여격으로 쓰였다. 관계절 안의 ‘prior’는 형용사이지만 주격 보어로서 ‘가장 먼저 (~하는)’라는 부사적 의미를 나타낸다.
  4. 29.2.12vix haec dicta dederat cum — ‘vix... cum...’은 ‘~하자마자 ...했다’라는 시간적 긴밀성을 나타내는 구문이다. 또한 ‘dicta dederat’(직역하면 ‘말을 주었다’)는 역사적·시적 문맥에서 ‘dixerat’(말했다) 대신에 즐겨 사용되는 관용적 표현이다.

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §29.2.1-29.2.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:29.2.1-29.2.18

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.