§28.44.1sed quid ultro metum inferre hosti et ab se remoto periculo alium in discrimen adducere quale sit, veteribus externisque exemplis admonere opus est? maius praesentiusve ullum exemplum esse quam Hannibal potest?
但是,对于主动向敌人施加恐惧、将危险自自身移开而使他人陷入危机究竟是怎么一回事,难道有必要用古代和外国的先例来提醒吗? 难道还有比汉尼拔更大、更眼前的先例吗?
§28.44.2multum interest, alienos populari fines an tuos uri et uideas; videas; plus animi est inferenti periculum quam propulsanti; ad hoc maior ignotarum rerum est terror; §28.44.3bona malaque hostium ex propinquo ingressus fines aspicias.
蹂躏他国的领土,与看见、看见自己的领土被焚烧之间,有着巨大的差别;对于施加危险的人,比对于抵御危险的人,具有更多的斗志;此外,对于未知事物的恐惧更大;一旦进入敌人的国境,你就可以从近处观察他们的优势和劣势。
§28.44.4non speraverat Hannibal fore, ut tot in Italia populi ad se deficerent, quot defecerunt post Cannensem cladem; quanto minus quicquam in Africa Carthaginiensibus firmum aut stabile sit, infidis sociis, gravibus ac superbis dominis.
汉尼拔曾不曾指望意大利有如此多的民族会背叛并归顺他,正如坎尼惨败后实际背叛的那样多;更不用说在非洲,对于拥有不忠的盟友、苛刻而傲慢的主子的迦太基人来说,又有多少安全或稳固可言。
§28.44.5ad hoc nos, etiam deserti ab sociis, viribus nostris, milite Romano stetimus; Carthaginiensi nihil civilis roboris est, mercede paratos milites habent, Afros Numidasque, levissima fidei mutandae ingenia.
此外,我们即使被盟友抛弃,也凭借我们自己的力量、凭借罗马士兵挺了过来;而迦太基人则毫无公民的力量,他们拥有雇来的士兵,即非洲人和努米底亚人,这些人的天性极易改变忠诚。
§28.44.6hic modo nihil morae sit: una et traiecisse me audietis et ardere bello Africam et obsideri Carthaginem.
只要这里没有任何拖延:你们将同时听到我已渡海、非洲正燃起战火以及迦太基被围困的消息。
laetiores et frequentiores ex Africa expectate nuntios quam ex Hispania accipiebatis.
期待从非洲传来的比你们过去从西班牙收到的更令人高兴、更频繁的消息吧。
§28.44.7has mihi spes subicit fortuna populi Romani, di foederis ab hoste violati testes, Syphax et Masinissa reges, quorum ego fidei ita innitar, ut bene tutus a perfidia sim.
罗马人民的命运、作为被敌人撕毁的盟约见证人的诸神,以及国王西法克斯和马西尼萨,都赋予我这些希望,我将如此依赖他们的信义,以至于能很好地免受背叛。
§28.44.8multa, quae nunc ex intervallo non apparent, bellum aperiet.
许多现在因距离遥远而看不清的事情,战争将会显明。
et id est viri et ducis, non deesse fortunae praebenti se et oblata casu flectere ad consilium.
而作为男子汉和将领,就不应辜负主动眷顾的命运,而要将偶然赐予的机会转化为深谋远虑。
§28.44.9habebo, Q. Fabi, parem, quem das, Hannibalem; sed illum ego potius traham, quam ille me retineat; in sua terra cogam pugnare eum, et Carthago potius praemium victoriae erit quam semiruta Bruttiorum castella.
昆克图斯·法比乌斯,我将拥有你给我的、势均力敌的对手汉尼拔;但我宁可去牵制他,而不是让他来牵制我;我将强迫他在他自己的土地上作战,而且迦太基将是胜利的奖赏,而不是布鲁提乌姆那些半毁的堡垒。
§28.44.10ne quid interim, dum traicio, dum expono exercitum in Africa, dum castra ad Carthaginem promoveo, res publica hic detrimenti capiat, quod tu, Q. Fabi, cum victor tota volitaret Italia Hannibal, §28.44.11potuisti praestare, hoc vide ne contumeliosum sit concusso iam et paene fracto Hannibale negare posse P. Licinium consulem, virum fortissimum, praestare, qui, ne a sacris absit pontifex maximus, ideo in sortem tam longinquae provinciae non venit.
在我渡海、在非洲登陆军队、向迦太基推进军营的期间,免得国家在此遭受任何损害——昆克图斯·法比乌斯,在汉尼拔作为胜利者在整个意大利横行时,你曾能够保障这一点,但如今汉尼拔已被动摇且几近崩溃,请注意,否定最勇敢的人——执政官普布利乌斯·利基尼乌斯能够保障这一点,是否会构成一种侮辱。 他为了使身为大祭司的自己不缺席神圣的祭仪,因此才没有参与如此遥远行省的抽签。
§28.44.12si hercules nihilo maturius hoc, quo ego censeo, modo perficeretur bellum, tamen ad dignitatem populi Romani famamque apud reges gentesque externas pertinebat, non ad defendendam modo Italiam, sed ad inferenda etiam Africae arma videri nobis animum esse, §28.44.13nec hoc credi vulgarique, quod Hannibal ausus sit, neminem ducem Romanum audere, et priore Punico bello tum, cum de Sicilia certaretur, totiens Africam ab nostris exercitibusque et classibus oppugnatam, nunc, cum de Italia certetur, Africam pacatam esse.
凭赫拉克勒斯起誓,即使战争绝不因为我所建议的这种方式而更早结束,但表明我们不仅有防守意大利的决心,而且也有将武器带入非洲的斗志,这仍然关系到罗马人民的尊严以及在外邦国王和民族中的名声,也不应让人们相信并传开这样的话:汉尼拔敢于尝试的事,没有一个罗马将领敢于尝试;同样不应让人相信,在前一次布匿战争中,当为西西里进行争夺时,非洲曾屡次遭到我们的军队和舰队的攻击,而如今,当为意大利进行争夺时,非洲却安然无事。
§28.44.14requiescat aliquando vexata tam diu Italia, uratur evasteturque in vicem Africa; §28.44.15castra Romana potius Carthaginis portis immineant, quam nos iterum vallum hostium ex moenibus nostris videamus; Africa sit reliqui belli sedes, illuc terror fugaque, populatio agrorum, defectio sociorum, ceterae belli clades, quae in nos per quattuordecim annos ingruerunt, vertantur.
让饱受折磨如此之久的意大利终于得到喘息,让非洲轮流被焚烧和蹂躏;宁可让罗马的军营逼近迦太基的城门,也免得我们再次从自己的城墙上望见敌人的工事;让非洲成为剩余战争的发生地,让那在十四年间侵袭我们的恐怖与逃亡、田野的蹂躏、盟友的背叛以及其他战争的灾难,都转向那里。
§28.44.16quae ad rem publicam pertinent et bellum, quod instat, et provincias, de quibus agitur, dixisse satis est; §28.44.17illa longa oratio nec ad vos pertinens sit, si, quem ad modum Q. Fabius meas res gestas in Hispania elevavit, sic ego contra gloriam eius eludere et meam verbis extollere velim.
关于关系到国家、眼前的战争以及正在讨论的行省的事情,说这些就足够了;如果像昆克图斯·法比乌斯贬低我在西班牙的功绩那样,我也反过来想要愚弄他的荣耀,并用言辞夸大我自己的功绩,那么那番演讲将会很长,且与你们无关。
§28.44.18neutrum faciam, patres conscripti, et, si nulla alia re, modestia certe et temperando linguae adulescens senem vicero.
元老院议员诸位,这两件事我都不会做,而且,即使在其他方面没有,但在谦逊和约束舌头上,我这个年轻人肯定会战胜这位老人。
ita et vixi et gessi res, ut tacitus ea opinione, quam vestra sponte conceptam animis haberetis, facile contentus essem.
我过去的生活和行事方式,足以让我对你们自愿在心中形成的看法感到默默的心满意足。
”
”