§28.21.1Marcius inde in barbaros, si qui nondum perdomiti erant, sub ius dicionemque redigendos missus; Scipio Carthaginem ad vota solvenda deis munusque gladiatorium, quod mortis causa patris patruique paraverat, edendum rediit.
随后,马尔基乌斯被派去将那些尚未被彻底征服的蛮族置于罗马的法律与统治之下;斯基皮奥则返回卡尔塔哥,以向神明履行誓愿,并举办他因父亲和叔父之死而准备的角斗表演。
§28.21.2gladiatorum spectaculum fuit non ex eo genere hominum, ex quo lanistis comparare mos est, servorum de catasta ac liberorum, qui venalem sanguinem habent: §28.21.3voluntaria omnis et gratuita opera pugnantium fuit.
此次角斗表演的人员并非来自角斗士教头通常招募的那类人,即来自拍卖台的奴类和出卖自己鲜血的自由人:所有参赛者的效劳都是自愿且无偿的。
nam alii missi ab regulis sunt ad specimen insitae genti virtutis ostendendum, §28.21.4alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis, alios aemulatio et certamen, ut provocarent, provocative haud abnuerent, traxit; §28.21.5quidam quas disceptando controversias finire nequierant aut noluerant pacto inter se, ut victorem res sequeretur, ferro decreverunt.
因为有些人是由小邦国王派遣而来,以展示其民族天生的英勇;另一些人则主动声明他们将为博得将军的欢心而战;还有一些人则是受到竞争与对抗的驱使,以便去挑战他人,或者在被挑战时绝不退缩;某些人通过彼此间的协议——即由胜者继承争端中的财产——用刀剑裁决了他们无法或不愿通过讨论解决的争端。
§28.21.6neque obscuri generis homines, sed clari inlustresque, Corbis et Orsua patrueles fratres, de principatu civitatis, quam Ibem vocabant, ambigentes, ferro se certaturos professi sunt.
这些人并非出身卑微之辈,而是显赫而杰出的人物:堂兄弟科尔比斯与奥尔苏阿,为了争夺一座被称为“伊贝”的城市的统治权,声明他们将用刀剑决一雌雄。
§28.21.7Corbis maior aetate erat; Orsuae pater princeps proxime fuerat, a fratre maiore post mortem eius principatu accepto.
科尔比斯的年龄较大;奥尔苏阿的父亲最近曾担任首领,那是在其长兄(科尔比斯的父亲)去世后接掌的统治权。
cum verbis disceptare Scipio vellet ac sedare iras, §28.21.8negatum id ambo dicere cognatis communibus, nec alium deorum hominumve quam Martem se iudicem habituros esse.
尽管斯基皮奥希望用言语调解并平息他们的怒火,但两人都对共同的亲属表示这无法接受,并且除了战神马尔斯之外,他们不接受任何神明或人类作为裁判。
§28.21.9robore maior, minor flore aetatis ferox, mortem in certamine, quam ut alter alterius imperio subiceretur, praeoptantes, cum dirimi ab tanta rabie nequirent, insigne spectaculum exercitui praebuere documentumque, quantum cupiditas imperii malum inter mortales esset.
力量占优的年长者与处于青春韶华而勇猛的年轻者,宁愿在战斗中死去,也不愿屈从于对方的统治。 由于他们无法从如此狂热的愤怒中被劝阻,他们向军队呈现了一场非凡的表演,并证明了对统治权的渴望在凡人中间是多么巨大的祸害。
§28.21.10maior usu armorum et astu facile stolidas vires minoris superavit.
年长者凭借武器的熟练和谋略,轻易击败了年轻者盲目的力量。
huic gladiatorum spectaculo ludi funebres additi pro copia provinciali et castrensi apparatu.
在这一角斗表演之外,还根据属州所能提供的资源和营地的装备增设了葬礼竞技。