§28.21.1Marcius inde in barbaros, si qui nondum perdomiti erant, sub ius dicionemque redigendos missus;
その後、マルキウスは、もし未だ征服されていない蛮族がいるならば彼らを支配と管轄のもとに置くために派遣された。
Scipio Carthaginem ad vota solvenda deis munusque gladiatorium, quod mortis causa patris patruique paraverat, edendum rediit.
スキピオは、神々への誓いを果たし、父と叔父の死を悼んで準備していた剣闘士興行を開催するために、カルタゴへと戻った。
§28.21.2gladiatorum spectaculum fuit non ex eo genere hominum, ex quo lanistis comparare mos est, servorum de catasta ac liberorum, qui venalem sanguinem habent:
剣闘士の興行は、剣闘士養成師たちが通常調達するような種類の人々、すなわち競売台から買われた奴隷や、己の血を切り売りする自由民たちによるものではなかった。
§28.21.3voluntaria omnis et gratuita opera pugnantium fuit.
戦う者たちの奉仕はすべて自発的かつ無償のものであった。
nam alii missi ab regulis sunt ad specimen insitae genti virtutis ostendendum, §28.21.4alii ipsi professi se pugnaturos in gratiam ducis, alios aemulatio et certamen, ut provocarent, provocative haud abnuerent, traxit;
というのも、ある者たちはその民族に生まれつき備わった勇気の証を示すために小王たちから送られ、他の者たちは自ら将軍の好意に報いるために戦うことを申し出、また別の者たちを、みずから挑戦するか、あるいは挑戦されてもそれを拒まないようにという、競争心と対抗意識が引き寄せた。
§28.21.5quidam quas disceptando controversias finire nequierant aut noluerant pacto inter se, ut victorem res sequeretur, ferro decreverunt.
特定の者たちは、議論によって解決することができなかったか、あるいは解決することを望まなかった争いについて、「勝者に係争物件が帰属する」という相互の合意のもと、剣によって決着をつけた。
§28.21.6neque obscuri generis homines, sed clari inlustresque, Corbis et Orsua patrueles fratres, de principatu civitatis, quam Ibem vocabant, ambigentes, ferro se certaturos professi sunt.
卑しい家柄の者たちではなく、高名で著名な人々であり、イベと呼ばれていた都市の支配権をめぐって争っていた従兄弟同士のコルビスとオルスアが、剣によって戦うことを表明した。
§28.21.7Corbis maior aetate erat;
コルビスの方が年長であった。
Orsuae pater princeps proxime fuerat, a fratre maiore post mortem eius principatu accepto.
オルスアの父は直近の支配者であったが、それは兄(コルビスの父)の死後にその支配権を譲り受けたものであった。
cum verbis disceptare Scipio vellet ac sedare iras, §28.21.8negatum id ambo dicere cognatis communibus, nec alium deorum hominumve quam Martem se iudicem habituros esse.
スキピオが言葉によって調停し、彼らの怒りを静めようとしたが、二人とも、共通の親族たちに対してそれは不可能であると言い、神々のうちにも人間のうちにも、マールス(軍神)のほかにはいかなる審判者も自分たちは受け入れないだろうと言った。
§28.21.9robore maior, minor flore aetatis ferox, mortem in certamine, quam ut alter alterius imperio subiceretur, praeoptantes, cum dirimi ab tanta rabie nequirent, insigne spectaculum exercitui praebuere documentumque, quantum cupiditas imperii malum inter mortales esset.
体力に勝る年長者と、若さの真っ盛りで気性の激しい年少者は、一方が他方の支配に屈するよりも戦いにおける死を強く望み、それほどの狂気から引き離すことができなかったため、軍勢に対して際立った見世物を提供し、支配への欲望がいかに人間にとって邪悪な害毒であるかという明確な教訓を示した。
§28.21.10maior usu armorum et astu facile stolidas vires minoris superavit.
年長者は武器の熟練と策略によって、年少者の無駄な力を容易に打ち負かした。
huic gladiatorum spectaculo ludi funebres additi pro copia provinciali et castrensi apparatu.
この剣闘士興行に、属州で調達できる範囲の、そして陣中の装備による葬送競技が付け加えられた。