Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §28.16.1-28.16.15

迦太基军的溃灭与西班牙统治的终结

第 913 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

斯基皮奥追击撤退的迦太基军队,在罗马军的猛攻下,敌军大部被歼或溃散。随着哈斯德鲁巴和马戈逃往加德斯,迦太基对西班牙的统治宣告结束,马西尼萨则渡海前往非洲以确保其部族与罗马合作。

§28.16.1Scipio, ut prima luce qui in stationibus erant rettulerunt profectos hostes, praemisso equitatu signa ferri iubet; §28.16.2adeoque citato agmine ducti sunt, ut, si via recta vestigia sequentes issent, haud dubie adsecuturi fuerint; ducibus est creditum brevius aliud esse iter ad Baetim fluvium, ut transeuntes adgrederentur.
斯基皮奥一在黎明听哨兵报告敌人已离去,便派出骑兵先行,并命令进军;他们以如此急速的步伐被引领,以至于如果他们沿着原路直追,无疑早已追上敌军;但他们相信了向导,认为有另一条通往拜提斯河的近路,可以在敌人渡河时予以迎击。
§28.16.3Hasdrubal clauso transitu fluminis ad Oceanum flectit, et iam inde fugientium modo effusi abibant.
哈斯德鲁巴眼见渡河口受阻,便折向大洋方向,自此他们便如逃亡者般四散离去。
itaque ab legionibus Romanis aliquantum intervalli fecit, §28.16.4eques levisque armatura nunc ab tergo nunc ab lateribus occurrendo fatigabat morabaturque; sed cum ad crebros tumultus signa consisterent §28.16.5et nunc equestria nunc cum velitibus auxiliisque peditum proelia consererent, supervenerunt legiones.
因此,他与罗马军团拉开了一段不小的距离,虽有骑兵和轻装兵时而从后方、时而从侧翼袭扰拦截,使他们疲惫不堪;但由于他们因频繁的骚乱而不得不按兵停步,并时而展开骑兵战,时而与轻步兵及步兵辅助军交锋,罗马军团最终追了上来。
§28.16.6inde non iam pugna sed trucidatio velut pecorum fieri, donec ipse dux fugae auctor in proximos colles cum sex milibus ferme semermium evasit; ceteri caesi captique.
自此,那已不再是战斗,而是一场如宰杀牲畜般的屠杀,直到逃亡的始作俑者——将军本人,带着大约六千名几乎没有武器的士兵逃入附近的山丘;其余的人皆被斩杀或俘虏。
§28.16.7castra tumultuaria raptim Poeni tumulo editissimo communiverunt atque inde, cum hostis nequiquam subire iniquo ascensu conatus esset, haud difficulter sese tutati sunt.
迦太基人在一座极高的山丘上仓促筑起了一座临时营垒,并从那里,当敌人试图在不利的斜坡上向上推进却徒劳无功时,毫不费力地保全了自己。
§28.16.8sed obsidio in loco nudo atque inopi vix in paucos dies tolerabilis erat; itaque transitiones ad hostem fiebant.
但在光秃秃且缺乏物资的地方,包围甚至难以忍受几天;因此,向敌军投降的情况相继发生。
postremo dux ipse navibus accitis — nec procul inde aberat mare — nocte relicto exercitu Gades perfugit.
最后,将军本人召来船只——海离那里并不远——在夜间遗下军队,逃往加德斯。
§28.16.9Scipio fuga ducis hostium audita decem milia peditum mille equites relinquit Silano ad castrorum obsidionem; §28.16.10ipse cum ceteris copiis septuagensimis castris protinus causis regulorum civitatiumque cognoscendis, ut praemia ad veram meritorum aestimationem tribui possent, Tarraconem rediit.
斯基皮奥听说敌军将军逃跑,便给西拉努斯留下一万步兵和一千骑兵以围困营垒;他自己则率领其余部队,在一连安营扎寨七十次(即经过七十天的行军)后,立即返回塔拉科,以便审理各小王及城邦的诉求,从而能够根据功绩的真实评估分配奖赏。
§28.16.11post profectionem eius Masinissa cum Silano clam congressus, ut ad nova consilia gentem quoque suam oboedientem haberet, cum paucis popularibus in Africam traiecit,
在他离开后,马西尼萨与西拉努斯秘密会晤,为了让自己的族人也服从他的新计划,他带着少数同胞渡海前往非洲。
§28.16.12non tam evidenti eo tempore subitae mutationis causa, quam documento post id tempus constantissimae ad ultimam senectam fidei, ne tum quidem eum sine probabili causa fecisse.
当时这一突然转变立场的理由并不那么显而易见,但此后直至垂暮之年,他那极其坚贞不渝的忠诚成为了证明,表明即便在当时,他也不是在没有合理解释的情况下做出这一决定的。
§28.16.13Mago inde remissis ab Hasdrubale navibus Gades petit; ceteri deserti ab ducibus, pars transitione, pars fuga dissupati per proximas civitates sunt, nulla numero aut viribus manus insignis.
随后,马戈乘坐哈斯德鲁巴送回的船只前往加德斯;其余被领袖遗弃的人,一部分因投降、一部分因逃跑而散落于邻近的城邦,没有任何一支队伍在人数或实力上值得一提。
§28.16.14hoc maxime modo ductu atque auspicio P. Scipionis pulsi Hispania Carthaginienses sunt, quarto decimo anno post bellum initum, quinto quam P. Scipio provinciam et exercitum accepit.
主要通过这种方式,在普布利乌斯·斯基皮奥的统帅和庇护下,迦太基人被赶出了西班牙,这发生在战争爆发后的第十四年,也是普布利乌斯·斯基皮奥接收该属州和军队后的第五年。
§28.16.15haud multo post Silanus debellatum referens Tarraconem ad Scipionem rediit.
此后不久,西拉努斯返回塔拉科的斯基皮奥处,报告战争已告结束。

词汇与语法注释

  1. 28.16.2adsecuturi fuerint — 该结构在结果从句(由 ut 引导)中表示过去的反事实虚拟条件句归结(本应使用虚拟式愈过去时 adsecuti essent),因此使用主动将来分词与虚拟式完成时 fuerint 连用。
  2. 28.16.10septuagensimis castris — 字面意思是“在第七十个营地”。基于罗马军队每天行军结束时安营扎寨(castra ponere)的习惯,这是李维特有的简洁表达,表示经过了七十天的行军行程。
  3. 28.16.12non tam evidenti eo tempore subitae mutationis causa, quam documento post id tempus constantissimae ad ultimam senectam fidei, ne tum quidem eum sine probabili causa fecisse — 这是一个采用原因夺格或描写夺格的名词性独立插入结构。后半部分的对格加不定式结构 'ne... quidem eum... fecisse'(以 'eum' 为 'fecisse' 的逻辑主语)与 'documento'(证明)同格,表示甚至在当时他也不是在没有合理解释的情况下做出这一决定的。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §28.16.1-28.16.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.16.1-28.16.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。