Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §28.15.1-28.15.16

迦太基军败退与哈斯德鲁巴夜间撤离

第 912 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

迦太基军队因斯基皮奥的延迟战术及不对称的兵力配置而体力不支,在罗马人的猛烈攻势下崩溃溃逃。面对突降的暴雨和西班牙盟友的相继背叛,哈斯德鲁巴被迫在深夜拔营撤退。

§28.15.1et cum ab omni parte haudquaquam par pugna erat, tum quod turba Baliarium tironumque Hispanorum Romano Latinoque militi obiecta erat; §28.15.2et procedente iam die vires etiam deficere Hasdrubalis exercitum coeperant, oppressos matutino tumultu coactosque, priusquam cibo corpora firmarent, raptim in aciem exire.
不仅在各个部分战斗绝非势均力敌,而且也是因为巴利阿里人和西班牙新兵的乌合之众被用来对抗罗马和拉丁士兵;随着白日渐逝,哈斯德鲁巴的军队也开始体力不支,他们被早晨的骚乱所压垮,被迫在用食物补充体力之前便仓促进入阵线。
§28.15.3et ad id sedulo diem extraxerat Scipio, ut sera pugna esset: nam ab septima demum hora peditum signa a cornibus concurrerunt, ad medias acies aliquanto serius pervenit pugna, §28.15.4ita ut prius aestus a meridiano sole laborque standi sub armis et simul fames sitisque corpora adficerent, quam manus cum hoste consererent.
斯基皮奥正是刻意将时间拖延至此,以便让战斗迟些开始:因为直到第七小时,两翼的步兵旗帜才开始交锋,而战斗波及中央阵线则要晚得多,以至于在他们与敌人交手之前,正午阳光的炙烤、披甲站立的劳累以及饥渴便已摧残了他们的肉体。
§28.15.5itaque steterunt scutis innixi.
因此,他们倚着盾牌站立。
iam super cetera elephanti etiam, tumultuoso genere pugnae equitum velitumque et levis armaturae consternati, e cornibus in mediam aciem sese intulerant.
此时,除其他因素外,连大象也因骑兵、轻装步兵和轻装兵的混乱战斗方式而惊恐万状,从两翼冲入了中央阵线。
§28.15.6fessi igitur corporibus animisque rettulere pedem, ordines tamen servantes, haud secus quam si imperio ducis cederent integra acie.
于是,他们在肉体和精神上都疲惫不堪,开始后退,但仍保持着队列,就好像是在将军的命令下,整队有序地退却一样。
§28.15.7sed cum eo ipso acrius, ubi inclinatam sensere rem, victores se undique inveherent, §28.15.8nec facile impetus sustineri posset, quamquam retinebat obsistebatque cedentibus Hasdrubal, ab tergo esse colles tutumque receptum, si modice se reciperent, §28.15.9clamitans, tamen vincente metu verecundiam, cum proximus quisque hostem caderet, terga extemplo data, atque in fugam sese omnes effuderunt.
但由于正因如此,胜利者们一察觉到局势倾斜,便从四面八方更加猛烈地发起冲锋,且这一攻势不易被抵挡,尽管哈斯德鲁巴一直在阻拦并试图挡住退却的士兵,大喊着他们背后就是山丘,如果他们有序退却就有安全的退路,然而恐惧战胜了羞耻,随着最靠近敌人的士兵纷纷倒下,他们立刻转身,所有人纷纷溃逃。
§28.15.10ac primo constituere signa in radicibus collium ac revocare in ordines militem coeperant cunctantibus in adversum collem erigere aciem Romanis; deinde, ut inferri inpigre signa viderunt, integrata fuga in castra pavidi compelluntur.
起初,由于罗马人迟疑于是否向对面的山丘推进阵线,他们曾开始在山脚下按住旗帜并召回士兵重整队列;随后,当他们看到罗马军旗毫不迟疑地逼近时,便重新开始溃逃,惊恐地被赶入营垒。
§28.15.11nec procul vallo Romanus aberat, cepissetque tanto impetu castra, ni se ex vehementi sole, qualis inter graves imbre nubes effulget, tanta vis aquae deiecisset, ut vix in castra sua receperint se victores, quosdam etiam religio ceperit ulterius quicquam eo die conandi.
罗马人离土垒已不远,若非在烈日之下(就像在重重雨云中闪耀的那种阳光)突然降下如此倾盆大雨,以至于胜利者仅能勉强退回自己的营地,甚至某些人因迷信而放弃了在当天进行任何进一步尝试的念头,他们本能以如此排山倒海之势夺取营垒。
§28.15.12Carthaginienses, quamquam fessos labore ac vulneribus nox imberque ad necessariam quietem vocabat, §28.15.13tamen, quia metus et periculum cessandi non dabat tempus, prima luce oppugnaturis hostibus castra, saxis undique circa ex propinquis vallibus congestis augent vallum, munimento sese, quando in armis parum praesidii foret, defensuri.
至于迦太基人,虽然夜色和雨水正在召唤着因劳累和受伤而疲惫不堪的他们去进行必要的休息,然而,由于恐惧和危险不给他们留下闲暇,面对即将在黎明进攻营垒的敌人,他们从附近的峡谷中运来石块,在四周堆砌以加固土垒,企图用防御工事来防守自身,因为武器已几乎无法提供保护。
§28.15.14sed transitio sociorum, fuga ut tutior mora videretur, fecit.
但是,盟友的倒戈使得逃跑显得比留守更为安全。
principium defectionis ab Attene regulo Turdetanorum factum est: §28.15.15is cum magna popularium manu transfugit; inde duo munita oppida cum praesidiis tradita a praefectis Romano.
背叛的开端是由图尔德塔尼人的小王阿特内斯发起的:他率领大批同胞投敌;随后,两个设有守备队的坚固城镇被其长官移交给了罗马人。
§28.15.16et ne latius inclinatis semel ad defectionem animis serperet res, silentio proximae noctis Hasdrubal castra movet.
为了防止事态在人心一旦倾向于背叛后更广泛地蔓延,哈斯德鲁巴在随后的夜深人静之时拔营撤退。

词汇与语法注释

  1. 28.15.1cum... tum quod — 一个表示相关关系的句型,意为“一方面……,特别是由于……”。`cum` 引导整体上的不利局势,而 `tum quod` 则着重强调具体的、关键的败因(即让缺乏经验的巴利阿里人和西班牙新兵去对抗精锐的罗马和拉丁士兵)。
  2. 28.15.2oppressos matutino tumultu coactosque — 宾格阳性复数过去被动分词。在语法上,它们修饰单数名词 `Hasdrubalis exercitum`(哈斯德鲁巴的军队),这属于“依意一致”(constructio ad sensum)句法,即把单数的“军队”在实际意义上视作复数的“士兵们”。
  3. 28.15.11cepissetque ... ni ... deiecisset — 这是一个与过去事实相反的虚拟条件句。主句(`cepisset`)和条件句(`deiecisset`)均采用虚拟式过去完成时,表示“若非(暴雨)降下,他们本已夺取了(营垒)”。
  4. 28.15.11ut vix in castra sua receperint se victores, quosdam etiam religio ceperit — 在由 `ut` 引导的结果从句中使用虚拟式完成时(`receperint`、`ceperit`)的用法。不同于常见结果从句中的虚拟式未完成过去时,此处使用虚拟式完成时是为了强调该结果在过去作为一个确凿历史事实的实际发生(相当于历史完成时)。
  5. 28.15.13oppugnaturis hostibus — 主动将来分词 `oppugnaturis` 修饰名词 `hostibus`。此处的格位是与格(而非独立脱格),用作“参照与格”或“不利益与格”,表示主句的防御动作是“针对即将在黎明进攻营垒的敌人”而做出的。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §28.15.1-28.15.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:28.15.1-28.15.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。