§28.15.1et cum ab omni parte haudquaquam par pugna erat, tum quod turba Baliarium tironumque Hispanorum Romano Latinoque militi obiecta erat;
그리고 모든 부분에서 결코 대등한 전투가 아니었을 뿐만 아니라, 발레아레스인들과 히스파니아 신병들의 무리가 로마 및 라티움 병사들과 맞서게 되었기 때문이었다.
§28.15.2et procedente iam die vires etiam deficere Hasdrubalis exercitum coeperant, oppressos matutino tumultu coactosque, priusquam cibo corpora firmarent, raptim in aciem exire.
또한 이미 하루가 저물어가면서 하스드루발의 군대는 힘도 다하기 시작했으니, 그들은 아침의 소동에 짓눌려 음식으로 몸을 추스르기도 전에 급히 전투 대열로 나아가야만 했기 때문이다.
§28.15.3et ad id sedulo diem extraxerat Scipio, ut sera pugna esset: nam ab septima demum hora peditum signa a cornibus concurrerunt, ad medias acies aliquanto serius pervenit pugna,
그리고 스키피오는 전투가 늦은 시간에 이루어지도록 의도적으로 시간을 끌었으니, 제7시가 되어서야 비로소 양 날개에서 보병들의 군기가 충돌했고, 중앙 대열에 전투가 도달한 것은 그보다 한참 뒤였기 때문이다.
§28.15.4ita ut prius aestus a meridiano sole laborque standi sub armis et simul fames sitisque corpora adficerent, quam manus cum hoste consererent.
그 결과 그들이 적과 칼을 맞대기 전에, 한낮의 태양에서 오는 열기와 무장을 한 채 서 있는 노고, 그리고 동시에 굶주림과 목마름이 그들의 몸을 쇠약하게 만들었다.
§28.15.5itaque steterunt scutis innixi.
그리하여 그들은 방패에 기댄 채 서 있었다.
iam super cetera elephanti etiam, tumultuoso genere pugnae equitum velitumque et levis armaturae consternati, e cornibus in mediam aciem sese intulerant.
이제 다른 것들에 더해 코끼리들마저 기병과 벨리테스, 경장보병의 요란한 전투 방식에 겁을 먹고, 양 날개에서 중앙 대열로 난입해 들어왔다.
§28.15.6fessi igitur corporibus animisque rettulere pedem, ordines tamen servantes, haud secus quam si imperio ducis cederent integra acie.
이에 육체와 정신이 모두 지친 그들은 발걸음을 돌렸으나, 대열은 유지하고 있었으니, 이는 마치 장군의 명령에 따라 대열을 무너뜨리지 않고 퇴각하는 것과 다름없었다.
§28.15.7sed cum eo ipso acrius, ubi inclinatam sensere rem, victores se undique inveherent, §28.15.8nec facile impetus sustineri posset, quamquam retinebat obsistebatque cedentibus Hasdrubal, ab tergo esse colles tutumque receptum, si modice se reciperent, §28.15.9clamitans, tamen vincente metu verecundiam, cum proximus quisque hostem caderet, terga extemplo data, atque in fugam sese omnes effuderunt.
그러나 바로 그 때문에, 전황이 기운 것을 감지하자마자 승자들이 사방에서 더욱 격렬하게 돌격해 들어왔고, 하스드루발이 퇴각하는 자들을 붙잡고 가로막으며, 뒤쪽에는 언덕이 있고 질서 있게 퇴각한다면 안전한 퇴로가 있다고 외쳐댔음에도 불구하고, 그 기세를 쉽게 버텨낼 수 없었으며, 결국 공포가 수치심을 압도하여 적과 가장 가까이 있던 자들이 쓰러지자마자 즉시 등을 돌려 모두가 도망치기 시작했다.
§28.15.10ac primo constituere signa in radicibus collium ac revocare in ordines militem coeperant cunctantibus in adversum collem erigere aciem Romanis;
처음에는 로마군이 맞은편 언덕으로 대열을 올리기를 망설이는 동안, 언덕 기슭에 군기를 멈추고 병사들을 대열로 다시 불러 모으기 시작했다.
deinde, ut inferri inpigre signa viderunt, integrata fuga in castra pavidi compelluntur.
그러나 이윽고 로마군의 군기가 주저 없이 전진해 오는 것을 보자, 다시 도망치기 시작하여 공포에 질린 채 진영으로 내몰렸다.
§28.15.11nec procul vallo Romanus aberat, cepissetque tanto impetu castra, ni se ex vehementi sole, qualis inter graves imbre nubes effulget, tanta vis aquae deiecisset, ut vix in castra sua receperint se victores, quosdam etiam religio ceperit ulterius quicquam eo die conandi.
로마군도 보루에서 멀지 않은 곳에 있었기에, 폭우가 내리는 구름 사이로 햇빛이 비치는 듯한 맹렬한 태양 아래서, 승자들이 겨우 자신들의 진영으로 퇴각하고 어떤 이들에게는 그날 더 이상 아무것도 시도하지 못하게 만드는 불길한 예감이 들게 할 만큼 엄청난 폭우가 쏟아지지 않았더라면, 그 기세로 진영을 점령했을 것이다.
§28.15.12Carthaginienses, quamquam fessos labore ac vulneribus nox imberque ad necessariam quietem vocabat, §28.15.13tamen, quia metus et periculum cessandi non dabat tempus, prima luce oppugnaturis hostibus castra, saxis undique circa ex propinquis vallibus congestis augent vallum, munimento sese, quando in armis parum praesidii foret, defensuri.
카르타고인들은 비록 노고와 부상으로 지쳐 있어 밤과 비가 그들에게 필요한 휴식을 권하고 있었으나, 공포와 위험으로 인해 지체할 시간이 없었기에, 동틀 무렵에 적들이 진영을 공격해 올 것에 대비하여, 근처 계곡에서 사방으로 돌을 모아와 보루를 보강하고, 무기에는 더 이상 의지할 방도가 거의 없었으므로 방어벽으로 자신들을 지키려 했다.
§28.15.14sed transitio sociorum, fuga ut tutior mora videretur, fecit.
그러나 동맹국들의 이탈로 인해 머무는 것보다 도망치는 것이 더 안전해 보이게 되었다.
principium defectionis ab Attene regulo Turdetanorum factum est:
배반의 시작은 투르데타니아인의 소왕 아테네스에 의해 이루어졌다.
§28.15.15is cum magna popularium manu transfugit; inde duo munita oppida cum praesidiis tradita a praefectis Romano.
그는 수많은 동포를 이끌고 투항했으며, 이어서 두 개의 요새화된 마을이 그 수비대와 함께 사령관들에 의해 로마군에게 인도되었다.
§28.15.16et ne latius inclinatis semel ad defectionem animis serperet res, silentio proximae noctis Hasdrubal castra movet.
그리고 한 번 배반으로 기운 이들의 마음속에 이 사태가 더 널리 퍼지지 않도록, 하스드루발은 다음 날 밤의 침묵 속에서 진영을 이동시켰다.