§27.48.1Nero primum cum omni equitatu advenit, Porcius deinde adsecutus cum levi armatura.
内罗首先率领全体骑兵抵达,随后波尔基乌斯率领轻装步兵追赶上来。
§27.48.2qui cum fessum agmen carperent ab omni parte incursarentque, et iam omisso itinere, quod fugae simile erat, castra metari Poenus in tumulo super fluminis ripam vellet, §27.48.3advenit Livius peditum omnibus copiis non itineris modo, sed ad conserendum extemplo proelium instructis armatisque.
当他们从四面八方骚扰并袭击这支疲惫的队伍,而迦太基人已经放弃了那如同逃跑般的行军、企图在河岸上方的山丘上安营扎寨时,利维乌斯率领全体步兵主力抵达,他们不仅做好了行军的准备,而且已经整队武装,准备立即交战。
§27.48.4sed ubi omnes copias coniunxerunt, derectaque acies est, Claudius dextro in cornu, Livius ab sinistro pugnam instruit, media acies praetori tuenda data.
但当他们合兵一处并排好战阵后,克劳狄乌斯在右翼,利维乌斯在左翼组织战斗,中军则交由法官防守。
§27.48.5Hasdrubal omissa munitione castrorum postquam pugnandum vidit, in prima acie ante signa elephantos locat, circa eos laevo in cornu adversus Claudium Gallos opponit, haud tantum iis fidens, quantum ab hoste timeri eos credebat; §27.48.6ipse dextrum cornu adversus M. Livium sibi atque Hispanis — et ibi maxime in vetere milite spem habebat — sumpsit; §27.48.7Ligures in medio post elephantos positi.
哈斯德鲁巴放弃了营地的防御工事,在看出必须交战之后,便将战象部署在军旗前的最前线,并在它们周围的左翼部署了高卢人以对抗克劳狄乌斯,这倒不是因为他有多么信任他们,而是因为他相信敌人非常惧怕他们;他自己则为自己和西班牙人选择了对抗马尔库斯·利维乌斯的右翼——正是在那里的老兵身上,他寄托了最大的希望;利古里亚人被安置在中间,处于战象之后。
sed longior quam latior acies erat; Gallos prominent collis tegebat.
然而,战线呈纵深而非横宽;一座突出的山丘掩护着高卢人。
§27.48.8ea frons, quam Hispani tenebant, cum sinistro Romanorum cornu concurrit; dextra omnis acies extra proelium eminens cessabat; §27.48.9collis oppositus arcebat, ne aut a fronte aut ab latere adgrederentur.
西班牙人所坚守的前线与罗马人的左翼发生了碰撞;整个右翼战线在战斗之外凸显出来,处于闲置状态;对面的山丘阻碍着他们,使他们既不能从正面也不能从侧面发起进攻。
inter Livium Hasdrubalemque ingens contractum certamen erat, atroxque caedes utrimque edebatur.
在利维乌斯和哈斯德鲁巴之间展开了激烈的决战,两军都制造了惨烈的杀戮。
§27.48.10ibi duces ambo, ibi pars maior peditum equitumque Romanorum, ibi Hispani, vetus miles peritusque Romanae pugnae, et Ligures, durum in armis genus.
那里有两位统帅,那里有罗马步兵和骑兵的大部分力量,那里有西班牙人——精通与罗马人作战的老兵,以及利古里亚人——一个在战场上勇猛强悍的部族。
eodem versi elephanti, qui primo impetu turbaverant antesignanos et iam signa moverant loco; §27.48.11deinde crescente certamine et clamore inpotentius iam regi et inter duas acies versari, velut incerti, quorum essent, haud dissimiliter navibus sine gubernaculo vagis.
战象也被引向同一处,它们在第一波冲击中就冲乱了前锋部队,并已使军旗偏离了原位;随后,随着战斗和呐喊声的加剧,战象已难以控制,在两军战线之间横冲直撞,仿佛不确定自己属于哪一方,就像失去船舵而漂泊的船只一样。
§27.48.12Claudius “quid ergo praecipiti cursu tam longum iter emensi sumus?” clamitans militibus, cum in adversum collem frustra signa erigere conatus esset,
克劳狄乌斯向士兵们大喊:“那么,我们急行军走完这么长的路程究竟是为了什么?
§27.48.13postquam ea regione penetrari ad hostem non videbat posse, cohortes aliquot subductas e dextro cornu, ubi stationem magis segnem quam pugnam futuram cernebat, §27.48.14post aciem circumducit et non hostibus modo sed etiam suis inopinantibus in dextrum hostium latus incurrit; tantaque celeritas fuit, ut, cum ostendissent se ab latere, mox in terga iam pugnarent.
”当时他曾徒劳地试图朝着对面的山丘推进军旗,在看出无法从该地区穿透敌阵后,他从右翼撤回了几个大队,因为他看出右翼将是一个闲置的哨位,而不是战场,带领他们绕过战线后方,不仅出乎敌人的意料,也出乎自己人的预料,猛攻敌人的右翼侧面;其速度如此之快,以至于他们刚在侧翼显露身手,不久便已在敌军后方展开战斗。
§27.48.15ita ex omnibus partibus, ab fronte, ab latere, ab tergo, trucidantur Hispani Liguresque, et ad Gallos iam caedes pervenerat. ibi minimum certaminis fuit:
于是,西班牙人和利古里亚人从前、侧、后等各个方向遭到屠杀,而屠杀也已蔓延到了高卢人。
§27.48.16nam et pars magna ab signis aberant, nocte dilapsi stratique somno passim per agros, et qui aderant, itinere ac vigiliis fessi, intolerantissima laboris corpora, vix arma umeris gestabant; §27.48.17et iam diei medium erat, sitisque et calor hiantes caedendos capiendosque adfatim praebebat.
那里的战斗最为轻微:因为很大一部分人已经离开了军旗,在夜间溜走并四处躺在田野间沉睡,而那些留在现场的人,也因行军和守夜而疲惫不堪,他们的身体极不能耐受劳苦,几乎无法在肩膀上扛起武器;此时已近正午,干渴和酷热使得这些喘着粗气的人极易被成群地屠杀和俘获。