§27.34.1cum circumspicerent patres, quosnam consules facerent, longe ante alios eminebat C. Claudius Nero; ei conlega quaerebatur.
当元老院议员们环顾四周,考虑该让谁担任执政官时,盖乌斯·克劳狄乌斯·尼禄远超他人、脱颖而出;人们开始为他寻找一位同僚。
§27.34.2et virum quidem eum egregium ducebant, sed promptiorem acrioremque, quam tempora belli postularent aut hostis Hannibal; §27.34.3temperandum acre ingenium eius moderato et prudenti viro adiuncto conlega censebant.
事实上,他们认为他是个杰出的人物,但他比战争的局势或敌人汉尼拔所要求的更加急躁和激烈;他们认为,应该通过加入一位温和且审慎的同僚,来调和他的激烈性格。
M. Livius erat, multis ante annis ex consulatu populi iudicio damnatus, §27.34.4quam ignominiam adeo aegre tulerat, ut rus migraret et per multos annos et urbe et omni coetu caruerit hominum.
当时有马尔库斯·利维乌斯,他曾在多年前担任执政官后,因人民的判决而被定罪,他对这一耻辱感到如此痛苦,以至于移居乡下,多年来既远离城市,也断绝了一切与人的社交。
§27.34.5octavo ferme post damnationem anno M. Claudius Marcellus et M. Valerius Laevinus consules redduxerant eum in urbem; sed erat veste obsoleta capilloque et barba promissa, prae se ferens in vultu habituque insignem memoriam ignominiae acceptae.
大约在定罪后的第八年,执政官马尔库斯·克劳狄乌斯·马塞卢斯和马尔库斯·瓦莱里乌斯·莱维努斯将他带回了城市;但他穿着破旧的衣服,留着长发和长须,在容貌和举止中显露出对所受耻辱的深刻记忆。
§27.34.6L. Veturius et P. Licinius censores eum tonderi et squalorem deponere et in senatum venire fungique aliis publicis muneribus coegerunt.
监察官卢基乌斯·维图里乌斯和普布利乌斯·利奇尼乌斯强迫他理发、除去污垢、进入元老院并履行其他公职。
§27.34.7sed tum quoque aut verbo adsentiebatur aut pedibus in sententiam ibat, donec cognati hominis eum causa M. Livii Macati, cum fama eius ageretur, stantem coegit in senatu sententiam dicere.
但即使在那时,他也只是口头上表示赞同,或者用脚投票,直到他的亲戚马尔库斯·利维乌斯·马卡图斯的诉讼案件中,其名誉面临审判时,这一事件强迫他起立并在元老院发表意见。
§27.34.8tunc ex tanto intervallo auditus convertit ora hominum in se, causamque sermonibus praebuit, indigno iniuriam a populo factam, magnoque id damno fuisse, quod tam gravi bello nec opera nec consilio talis viri usa res publica esset: §27.34.9C. Neroni neque Q. Fabium neque M. Valerium Laevinum dari conlegam posse, quia duos patricios creari non liceret; §27.34.10eandem causam in T. Manlio esse, praeterquam quod recusasset delatum consulatum recusaturusque esset.
那时,在如此长久的间隔后听到他的声音,吸引了人们的注意力,并为人们的谈论提供了话题:人民将不公正的伤害加于一个不该受罚的人身上,而且由于国家在如此严峻的战争中未能利用这样一位人物的服务和建议,造成了巨大的损失;不能让克温克图斯·法比乌斯或马尔库斯·瓦莱里乌斯·莱维努斯作为同僚给予盖乌斯·尼禄,因为法理上不允许选出两位贵族(帕特里奇);在提图斯·曼利乌斯身上也有同样的原因,此外他还拒绝了向他授予的执政官职位,且将来也会拒绝。
egregium par consulum fore, si M. Livium C. Claudio conlegam adiunxissent.
如果他们将马尔库斯·利维乌斯作为同僚加给盖乌斯·克劳狄乌斯,那将是一对极佳的执政官组合。
§27.34.11nec populus mentionem eius rei ortam a patribus est aspernatus.
人民也没有拒绝元老院提出的这一提议。
unus eam rem in civitate is, §27.34.12cui deferebatur honos, abnuebat, levitatem civitatis accusans: sordidati rei non miseritos candidam togam invito offerre; eodem honores poenasque congeri.
城邦中唯一拒绝这件事的人正是他那个被授予荣誉的人,他拒绝了,指责城邦的轻浮:称他们对一个穿着丧服的被告毫无同情,如今却违背其意愿向他提供白色的候选人托加(白袍);荣誉和惩罚竟堆积在同一人身上。
§27.34.13si virum bonum ducerent, quid ita pro malo ac noxio damnassent? si noxium comperissent, quid ita male credito priore consulatu alterum crederent?
如果他们认为他是个好人,为何又像对待恶人和罪人一样给他定罪? 如果他们发现他是有罪的,为什么在以前的执政官职权被糟糕地托付之后,还要托付另一个呢?
§27.34.14haec taliaque arguentem et querentem castigabant patres, et M. Furium memorantes revocatum de exilio patriam pulsam sede sua restituisse; ut parentium saevitiam, sic patriae patiendo ac ferendo leniendam esse.
面对他这样的质问和抱怨,元老院议员们责备了他,并提到马尔库斯·富里乌斯从流放中被召回,恢复了被赶出家园的祖国;正如父母的残酷一样,祖国的残酷也必须通过忍受和承传来加以缓和。
§27.34.15adnisi omnes cum C. Claudio M. Livium consulem fecerunt.
所有人共同努力,使马尔库斯·利维乌斯与盖乌斯·克劳狄乌斯一起成为了执政官。