§27.34.1cum circumspicerent patres, quosnam consules facerent, longe ante alios eminebat C. Claudius Nero;
元老院議員たちが、誰を執政官にすべきかを見渡していたとき、他の誰よりも際立っていたのはガイウス・クラウディウス・ネロであった。
ei conlega quaerebatur.
彼のために、同僚が探された。
§27.34.2et virum quidem eum egregium ducebant, sed promptiorem acrioremque, quam tempora belli postularent aut hostis Hannibal;
彼らは彼のことを優れた人物であるとみなしてはいたが、戦争の状況や敵であるハンニバルが要求するよりも、いささか性急で激しすぎる(と考えた)。
§27.34.3temperandum acre ingenium eius moderato et prudenti viro adiuncto conlega censebant.
彼らは、穏健で思慮深い人物を同僚として加えることで、彼の激しい気性を和らげるべきだと考えた。
M. Livius erat, multis ante annis ex consulatu populi iudicio damnatus,
マルクス・リウィウスという者がいた。 彼は何年も前に、執政官期ののちに民衆の裁判によって有罪宣告を受けていた。
§27.34.4quam ignominiam adeo aegre tulerat, ut rus migraret et per multos annos et urbe et omni coetu caruerit hominum.
彼はこの不名誉を非常に重く受け止め、田舎へと移り住み、長年にわたって都市も、あらゆる人々の集まりも避けて暮らしていた。
§27.34.5octavo ferme post damnationem anno M. Claudius Marcellus et M. Valerius Laevinus consules redduxerant eum in urbem; sed erat veste obsoleta capilloque et barba promissa, prae se ferens in vultu habituque insignem memoriam ignominiae acceptae.
有罪宣告からほぼ8年後に、執政官マルクス・クラウディウス・マルケッルスとマルクス・ワレリウス・ラエウィヌスが彼を都市に連れ戻したが、彼は擦り切れた衣服をまとい、髪と髭を伸ばしたままで、その表情や佇まいに、受けた不名誉の著しい記憶を露わにしていた。
§27.34.6L. Veturius et P. Licinius censores eum tonderi et squalorem deponere et in senatum venire fungique aliis publicis muneribus coegerunt.
監察官ルキウス・ウェトゥリウスとプブリウス・リキニウスは、彼に髪を整えさせ、汚れを落とさせ、元老院に出席して他の公的な職務を果たすよう強制した。
§27.34.7sed tum quoque aut verbo adsentiebatur aut pedibus in sententiam ibat, donec cognati hominis eum causa M. Livii Macati, cum fama eius ageretur, stantem coegit in senatu sententiam dicere.
しかしその時でさえ、彼はただ言葉で同意するか、あるいは賛成派の側に歩むだけであったが、ついに、親族であるマルクス・リウィウス・マカトゥスの裁判において、その名誉が争われていた際、その件が彼を起立させ、元老院で意見を述べることを強制した。
§27.34.8tunc ex tanto intervallo auditus convertit ora hominum in se, causamque sermonibus praebuit, indigno iniuriam a populo factam, magnoque id damno fuisse, quod tam gravi bello nec opera nec consilio talis viri usa res publica esset:
その時、あれほど長い歳月を経て彼の声が聞かれたことは、人々の目を彼へと向けさせ、噂話の種を提供した。 すなわち、不当にも民衆によってこの者に不名誉が与えられたこと、そして、これほど重大な戦争において、国家がこれほどの人物の働きも助言も利用しなかったことは、大きな損失であったということである。
§27.34.9C. Neroni neque Q. Fabium neque M. Valerium Laevinum dari conlegam posse, quia duos patricios creari non liceret;
ガイウス・ネロには、クィントゥス・ファビウスもマルクス・ワレリウス・ラエウィヌスも同僚として与えられることはできない。 なぜなら、パトリキ二人を選出することは法的に許されないからである。
§27.34.10eandem causam in T. Manlio esse, praeterquam quod recusasset delatum consulatum recusaturusque esset.
ティトゥス・マンリウスについても同じ理由があり、その上、彼は提示された執政官職を拒絶しており、今後も拒絶するであろうからである。
egregium par consulum fore, si M. Livium C. Claudio conlegam adiunxissent.
もしマルクス・リウィウスをガイウス・クラウディウスの同僚として加えれば、優れた一対の執政官となるであろう(と人々は噂した)。
§27.34.11nec populus mentionem eius rei ortam a patribus est aspernatus.
民衆も、元老院から沸き起こったこの提案を拒まなかった。
unus eam rem in civitate is, §27.34.12cui deferebatur honos, abnuebat, levitatem civitatis accusans: sordidati rei non miseritos candidam togam invito offerre; eodem honores poenasque congeri.
国家の中で唯一、その提案を拒絶したのは、名誉を提示されている本人であり、彼は国家の軽薄さを非難して拒んだ。 すなわち、喪服を着た被告であった時には憐れみもしなかった者が、今度は望まない自分に白いトガを差し出してくる、と同じ人間に名誉と刑罰が共に積み重ねられるのだ、と。
§27.34.13si virum bonum ducerent, quid ita pro malo ac noxio damnassent? si noxium comperissent, quid ita male credito priore consulatu alterum crederent?
もし自分を優れた人物とみなしていたのなら、なぜ悪人や罪人のように有罪宣告したのか。 もし罪人だと分かっていたのなら、なぜ最初の執政官職を不当に委ねておきながら、第二のそれを委ねようとするのか。
§27.34.14haec taliaque arguentem et querentem castigabant patres, et M. Furium memorantes revocatum de exilio patriam pulsam sede sua restituisse;
このようなことを主張し、不平を漏らす彼を元老院議員たちは咎め、マルクス・フリウスが亡命先から呼び戻されて、住処を追われた祖国を再興したことを思い起こさせた。
ut parentium saevitiam, sic patriae patiendo ac ferendo leniendam esse.
親の過酷さがそうであるように、祖国の過酷さもまた、耐え忍ぶことによって和らげられねばならないのだ、と。
§27.34.15adnisi omnes cum C. Claudio M. Livium consulem fecerunt.
全員が力を尽くし、ガイウス・クラウディウスとともにマルクス・リウィウスを執政官に選出した。