§27.19.1Hasdrubal, iam antequam dimicaret pecunia rapta elephantisque praemissis, quam plurimos poterat de fuga excipiens praeter Tagum flumen ad Pyrenaeum tendit.
哈斯德鲁巴在交战前就已携走资金并派战象先行,他沿途尽可能多地收容败兵,沿着塔古斯河向比利牛斯山脉进发。
§27.19.2Scipio castris hostium potitus, cum praeter libera capita omnem praedam militibus concessisset, in recensendis captivis decem milia peditum duo milia equitum invenit.
西庇阿占领了敌人的营地,在将除自由人之外的所有战战利品让给士兵后,在清点囚犯时发现了一万名步兵和两千名骑兵。
ex iis Hispanos sine pretio omnes domum dimisit, Afros vendere quaestorem iussit.
在这些人中,他让所有西班牙人免赎金回家,并命令财务官将非洲人卖掉。
§27.19.3circumfusa inde multitudo Hispanorum et ante deditorum et pridie captorum regem eum ingenti consensu appellavit.
随后,围在他边上的西班牙人群——包括先前归降者和前一天被俘者——一致欢呼他为国王。
§27.19.4tum Scipio silentio per praeconem facto sibi maximum nomen imperatoris esse dixit, quo se milites sui appellassent; regium nomen, alibi magnum, Romae intolerabile esse.
随后,西庇阿通过传令官使全场安静下来,说道,对他而言最大的称号是他的士兵们用来称呼他的“统帅(Imperator)”;而“国王”这一称号在别处或许伟大,在罗马却是不可容忍的。
§27.19.5regalem animum in se esse, si id in hominis ingenio amplissimum ducerent, taciti iudicarent, vocis usurpatione abstinerent.
他说,如果他们认为这是人性中最崇高的品质,那么就在心中默默评判他拥有国王般的心胸,但不可在言语上滥用这一称呼。
§27.19.6sensere etiam barbari magnitudinem animi, cuius miraculo nominis alii mortales stuperent, id ex tam alto fastigio aspernantis.
甚至蛮族也感受到了他心胸的伟大,因为他从如此高的地位上,蔑视了那令其他凡人惊叹不已的称号。
§27.19.7dona inde regulis principibusque Hispanorum divisa, et ex magna copia captorum equorum trecentos, quos vellet, eligere Indibilem iussit.
随后,礼物被分发给西班牙的小王和首脑们,他命令因迪比利斯从捕获的大量马匹中挑选出三百匹他想要的马。
§27.19.8cum Afros venderet iussu imperatoris quaestor, puerum adultum inter eos forma insigni cum audisset regii generis esse, ad Scipionem misit.
当财务官奉统帅之命出售非洲人时,听说他们中有一个容貌出众的成年少年出身于王室,便把他送到了西庇阿那里。
§27.19.9quem cum percunctaretur Scipio, quis et cuias et cur id aetatis in castris fuisset, Numidam esse se ait, Massivam populares vocare; orbum a patre relictum, apud maternum avum Galam, regem Numidarum, eductum, cum avunculo Masinissa, qui nuper cum equitatu subsidio Carthaginiensibus venisset, in Hispaniam traiecisse.
当西庇阿询问他是谁、哪里人、以及为何在这个年纪会出现在营地里时,他说自己是努米底亚人,同胞们称他为马西瓦;他在父亲去世后成了孤儿,在母系祖父、努米底亚国王加拉那里抚养长大,最近随着带着骑兵来援助迦太基人的舅舅马西尼萨渡海来到了西班牙。
§27.19.10prohibitum propter aetatem a Masinissa numquam ante proelium inisse; eo die, quo pugnatum cum Romanis esset, inscio avunculo, clam armis equoque sumpto in aciem exisse; ibi prolapso equo effusum in praeceps captum ab Romanis esse.
他说,由于年龄原因,他被马西尼萨禁止参赛,此前从未参加过战斗;但在与罗马人交战的那天,他在舅舅不知情的情况下,偷偷拿了武器和马匹奔赴战场;在那里,马匹绊倒,他被摔了下来,随即被罗马人俘获。
§27.19.11Scipio cum adservari Numidam iussisset, quae pro tribunali agenda erant, peragit; inde cum se in praetorium recepisset, vocatum eum interrogat, velletne ad Masinissam reverti.
西庇阿下令将这名努米底亚人看管起来后,完成了在审判席前必须处理的事务;随后,当他回到主帅营帐时,便召见他,询问他是否愿意回到马西尼萨那里。
§27.19.12cum effusis gaudio lacrimis cupere vero diceret, tum puero anulum aureum, tunicam lato clavo cum Hispano sagulo et aurea fibula equumque ornatum donat, iussisque prosequi, quoad vellet, equitibus dimisit.
少年喜极而泣,说自己确实渴望如此。 于是西庇阿赠给这名少年一枚金指环、一件宽幅紫边突尼卡、一件西班牙式斗篷及金别针,以及一匹配有装饰的马,并派骑兵护送他到他想去的地方,将他遣回。