§27.19.1Hasdrubal, iam antequam dimicaret pecunia rapta elephantisque praemissis, quam plurimos poterat de fuga excipiens praeter Tagum flumen ad Pyrenaeum tendit.
하스드루발은 싸우기 전에 이미 자금을 확보하고 코끼리들을 미리 보낸 상태에서, 패주하는 자들을 가능한 한 많이 수습하면서 타구스 강을 따라 피레네 산맥으로 향했다.
§27.19.2Scipio castris hostium potitus, cum praeter libera capita omnem praedam militibus concessisset, in recensendis captivis decem milia peditum duo milia equitum invenit.
스키피오는 적의 진영을 수중에 넣고, 자유인들을 제외한 모든 전리품을 병사들에게 양도한 뒤, 포로들을 점검하는 과정에서 보병 만 명과 기병 이천 명을 발견했다.
ex iis Hispanos sine pretio omnes domum dimisit, Afros vendere quaestorem iussit.
이들 중 히스파니아인들은 모두 몸값 없이 집으로 돌려보냈고, 아프리카인들은 재무관에게 명령하여 매각하도록 했다.
§27.19.3circumfusa inde multitudo Hispanorum et ante deditorum et pridie captorum regem eum ingenti consensu appellavit.
그 후 이전에 항복한 자들과 전날 사로잡힌 자들로 이루어져 그를 둘러싼 히스파니아인 군중이 엄청난 만장일치로 그를 '왕'이라 불렀다.
§27.19.4tum Scipio silentio per praeconem facto sibi maximum nomen imperatoris esse dixit, quo se milites sui appellassent;
그러자 스키피오는 전령을 통해 조용히 시킨 후, 자신에게 가장 큰 칭호는 자신의 병사들이 자신을 불렀던 '임페라토르'라고 말했다.
regium nomen, alibi magnum, Romae intolerabile esse.
왕이라는 칭호는 다른 곳에서는 위대할지 몰라도 로마에서는 용납될 수 없는 것이라고 했다.
§27.19.5regalem animum in se esse, si id in hominis ingenio amplissimum ducerent, taciti iudicarent, vocis usurpatione abstinerent.
만일 그들이 사람의 성품 중에서 그것을 가장 숭고한 것으로 여긴다면, 자신에게 왕다운 마음이 있다는 것은 마음속으로만 판단하고, 그 말을 입 밖에 내어 사용하는 것은 삼가라고 했다.
§27.19.6sensere etiam barbari magnitudinem animi, cuius miraculo nominis alii mortales stuperent, id ex tam alto fastigio aspernantis.
야만인들조차도, 다른 범인들이라면 그 이름의 경이로움에 경탄해 마지않았을 그 칭호를 이처럼 높은 지위에서 경멸하며 거부하는 그의 도량의 위대함을 감지했다.
§27.19.7dona inde regulis principibusque Hispanorum divisa, et ex magna copia captorum equorum trecentos, quos vellet, eligere Indibilem iussit.
그 후 히스파니아의 소왕들과 부족장들에게 선물이 분배되었고, 획득한 많은 마필 중에서 마음에 드는 삼백 마리를 고르라고 인디빌리스에게 명령했다.
§27.19.8cum Afros venderet iussu imperatoris quaestor, puerum adultum inter eos forma insigni cum audisset regii generis esse, ad Scipionem misit.
장군의 명령으로 재무관이 아프리카인들을 매각하고 있을 때, 그들 가운데 뛰어난 외모를 지닌 장성한 소년이 왕족의 혈통이라는 말을 듣고 그 소년을 스키피오에게 보냈다.
§27.19.9quem cum percunctaretur Scipio, quis et cuias et cur id aetatis in castris fuisset, Numidam esse se ait, Massivam populares vocare;
스키피오가 그에게 누구이며 어디 출신이고 왜 그 나이에 진영에 있었는지를 묻자, 그는 자신이 누미디아인이며 동포들이 마시바라 부른다고 답했다.
orbum a patre relictum, apud maternum avum Galam, regem Numidarum, eductum, cum avunculo Masinissa, qui nuper cum equitatu subsidio Carthaginiensibus venisset, in Hispaniam traiecisse.
아버지를 여의고 고아로 남겨져 외할아버지인 누미디아 왕 갈라 밑에서 자랐으며, 최근에 기병을 이끌고 카르타고인들을 도우러 온 외삼촌 마시니사와 함께 히스파니아로 건너왔다는 것이었다.
§27.19.10prohibitum propter aetatem a Masinissa numquam ante proelium inisse; eo die, quo pugnatum cum Romanis esset, inscio avunculo, clam armis equoque sumpto in aciem exisse; ibi prolapso equo effusum in praeceps captum ab Romanis esse.
나이 때문에 마시니사로부터 금지되었기에 이전에는 한 번도 전투에 참가한 적이 없었으나, 로마인들과 전투가 벌어진 그날 외삼촌 몰래 무장하고 말에 올라 전열로 나갔으며, 거기서 말이 넘어지는 바람에 곤두박질쳐 로마군에게 잡혔다는 것이었다.
§27.19.11Scipio cum adservari Numidam iussisset, quae pro tribunali agenda erant, peragit;
스키피오는 그 누미디아 소년을 보호하라고 명령한 뒤, 단상 앞에서 처리해야 할 일들을 마쳤다.
inde cum se in praetorium recepisset, vocatum eum interrogat, velletne ad Masinissam reverti.
그 후 본영으로 돌아와 그를 불러 마시니사에게 돌아가고 싶은지 물었다.
§27.19.12cum effusis gaudio lacrimis cupere vero diceret, tum puero anulum aureum, tunicam lato clavo cum Hispano sagulo et aurea fibula equumque ornatum donat, iussisque prosequi, quoad vellet, equitibus dimisit.
소년이 기쁨의 눈물들을 흘리며 참으로 원한다고 말하자, 소년에게 금반지와 폭넓은 자색 띠가 달린 튜니카, 히스파니아식 외투와 금 핀, 그리고 장식된 말을 선물하고, 그가 원하는 곳까지 동행하도록 명령한 기병들과 함께 돌려보냈다.