§27.19.1Hasdrubal, iam antequam dimicaret pecunia rapta elephantisque praemissis, quam plurimos poterat de fuga excipiens praeter Tagum flumen ad Pyrenaeum tendit.
ハスドルバルは、戦うより前にすでに資金を確保し、象たちを先に行かせていたが、敗走する者たちをできるだけ多く救い上げながら、タグス川に沿ってピレネー山脈へと向かった。
§27.19.2Scipio castris hostium potitus, cum praeter libera capita omnem praedam militibus concessisset, in recensendis captivis decem milia peditum duo milia equitum invenit.
スキピオは敵の陣営を手に入れると、自由民の頭数を除くすべての戦利品を兵士たちに譲り渡し、捕虜の点呼を行う中で、歩兵一万、騎兵二千を見出した。
ex iis Hispanos sine pretio omnes domum dimisit, Afros vendere quaestorem iussit.
これらのうち、ヒスパニア人は全員身代金なしで帰宅させ、アフリカ人は売却するよう財務官に命じた。
§27.19.3circumfusa inde multitudo Hispanorum et ante deditorum et pridie captorum regem eum ingenti consensu appellavit.
その後、以前に降伏していた者たちと前日に捕らえられた者たちからなる、彼を取り囲んだヒスパニア人の群衆が、満場一致で彼を「王」と呼んだ。
§27.19.4tum Scipio silentio per praeconem facto sibi maximum nomen imperatoris esse dixit, quo se milites sui appellassent;
そのときスキピオは、伝令官に命じて静粛にさせた後、自分にとって最大の称号は、自身の兵士たちが自分を呼んだ「インペラトル」であると述べた。
regium nomen, alibi magnum, Romae intolerabile esse.
王という称号は、他所では偉大であっても、ローマにおいては耐え難いものである、と。
§27.19.5regalem animum in se esse, si id in hominis ingenio amplissimum ducerent, taciti iudicarent, vocis usurpatione abstinerent.
もし彼らが人間の気質においてそれを最も崇高なものとみなすなら、自分の中に王者のごとき精神があることは、心の中で判断し、その言葉を口にすることは控えるように、と。
§27.19.6sensere etiam barbari magnitudinem animi, cuius miraculo nominis alii mortales stuperent, id ex tam alto fastigio aspernantis.
未開人たちもまた、その名の驚異に他の凡人ならば驚嘆するであろうものを、これほど高い地位から軽蔑して退けるその精神の偉大さを感じ取った。
§27.19.7dona inde regulis principibusque Hispanorum divisa, et ex magna copia captorum equorum trecentos, quos vellet, eligere Indibilem iussit.
その後、ヒスパニアの小王たちや首長たちに贈り物が分配され、捕獲した大量の馬の中から、好むものを三百頭選ぶようインディビリスに命じた。
§27.19.8cum Afros venderet iussu imperatoris quaestor, puerum adultum inter eos forma insigni cum audisset regii generis esse, ad Scipionem misit.
将軍の命令によって財務官がアフリカ人たちを売却していたとき、彼らの中に際立って美しい容姿の、成長した少年がおり、彼が王族の血統であると聞いた財務官は、その少年をスキピオのもとへと送った。
§27.19.9quem cum percunctaretur Scipio, quis et cuias et cur id aetatis in castris fuisset, Numidam esse se ait, Massivam populares vocare;
スキピオが彼に、誰であるか、どこの出身か、なぜその若さで軍営にいたのかを問いただしたとき、彼は自分はヌミディア人であり、同国人たちはマッシヴァと呼んでいると述べた。
orbum a patre relictum, apud maternum avum Galam, regem Numidarum, eductum, cum avunculo Masinissa, qui nuper cum equitatu subsidio Carthaginiensibus venisset, in Hispaniam traiecisse.
父親を亡くして残され、母方の祖父であるヌミディア王ガラのもとで育てられたが、最近、騎兵を率いてカルタゴ勢の救援に来た叔父マシニッサとともに、ヒスパニアに渡ってきたのだ、と。
§27.19.10prohibitum propter aetatem a Masinissa numquam ante proelium inisse;
年齢のためにマシニッサから禁じられていたので、以前には一度も戦闘に参加したことがなかった。
eo die, quo pugnatum cum Romanis esset, inscio avunculo, clam armis equoque sumpto in aciem exisse;
しかしローマ人との戦闘が行われたその日、叔父に知られず、密かに武具を取り、馬に乗って戦列に出て行った。
ibi prolapso equo effusum in praeceps captum ab Romanis esse.
そこで馬が躓いて真っ逆さまに投げ出され、ローマ人に捕らえられたのだ、と。
§27.19.11Scipio cum adservari Numidam iussisset, quae pro tribunali agenda erant, peragit;
スキピオは、そのヌミディア人を保護しておくように命じた後、将軍席で行われるべき執務を終えた。
inde cum se in praetorium recepisset, vocatum eum interrogat, velletne ad Masinissam reverti.
その後、本営へと戻ると、彼を呼び出して、マシニッサのもとへ帰りたいかどうかを尋ねた。
§27.19.12cum effusis gaudio lacrimis cupere vero diceret, tum puero anulum aureum, tunicam lato clavo cum Hispano sagulo et aurea fibula equumque ornatum donat, iussisque prosequi, quoad vellet, equitibus dimisit.
彼が喜びの涙を流しながら「本当にそう望みます」と言うと、そのとき少年に金の指輪、幅広の紫の帯のあるチュニカとヒスパニア風の外套および金の留め針、そして装飾された馬を贈り、彼が望むところまで同行するよう命じた騎兵たちとともに、彼を送り出した。