§27.14.1quod ubi Hannibali nuntiatum est, “cum eo nimirum” inquit “hoste res est, qui nec bonam nec malam ferre fortunam possit! seu vicit, ferociter instat victis;
当这消息报告给汉尼拔时,他说:“看来我们的对手无疑是一个既不能承受好运也不能承受厄运的敌人!
seu victus est, §27.14.2instaurat cum victoribus certamen.
如果他赢了,他会凶猛地逼迫败者;如果他输了,他就会与胜者重新开战。
” signa inde canere iussit et copias educit.
”于是他下令吹响号角,带兵出战。
pugnatum utrimque aliquanto quam pridie acrius est, Poenis ad obtinendum hesternum decus adnitentibus, Romanis ad demendam ignominiam.
双方战得比前一天还要激烈得多,迦太基人竭力想要维持昨天的荣耀,而罗马人则力图消除耻辱。
§27.14.3sinistra ala ab Romanis et cohortes quae amiserant signa, in prima acie pugnabant, et legio vicensima ab dextro cornu instructa.
在罗马一方,同盟军的左翼以及丢失了军旗的大队在最前线战斗,第二十军团则部署在右翼。
§27.14.4L. Cornelius Lentulus et C. Claudius Nero legati cornibus praeerant; Marcellus mediam aciem hortator testisque praesens firmabat.
副官卢基乌斯·科尔内利乌斯·伦图卢斯和盖乌斯·克劳狄乌斯·尼禄指挥两翼;马尔凯鲁斯作为鼓励者和见证人亲临现场,稳固中军。
§27.14.5ab Hannibale Hispani primam obtinebant frontem, et id roboris in omni exercitu erat.
在汉尼拔一方,西班牙兵占领了最前线,这是全军中最中坚的力量。
§27.14.6cum anceps diu pugna esset, Hannibal elephantos in primam aciem induci iussit, si quem inicere ea res tumultum ac pavorem posset.
当战斗长期处于胜负未决的状态时,汉尼拔下令将战象调入第一线,看看此举是否能(在敌军中)引起某种混乱和恐慌。
§27.14.7et prime turbarunt signa ordinesque, et partim occulcatis partim dissupatis terrore, qui circa erant, §27.14.8nudaverant una parte aciem, latiusque fuga manasset, ni C. Decimius Flavus tribunus militum signo arrepto primi hastati manipulum eius signi sequi se iussisset.
起初,战象打乱了军旗和队列,周围的人有的被踩在脚下,有的因恐惧而散开,它们在战线的一角打开了缺口;若不是军事政务官盖乌斯·德基米乌斯·弗拉乌斯夺过一面军旗,命令该旗属下的第一哈斯塔蒂中队跟随他,溃退本会蔓延得更广。
duxit, ubi maxime tumultum conglobatae beluae faciebant, pilaque in eas conici iussit.
他将中队带到聚集的巨兽正制造最大混乱的地方,并下令向它们投掷标枪。
§27.14.9haesere omnia tela haud difficili ex propinquo in tanta corpora ictu et tam conferta turba.
所有的武器都刺中了,因为在如此近的距离击中如此庞大的身体和如此密集的象群并不困难。
sed ut non omnes vulnerati sunt, ita in quorum tergis infixa stetere pila, ut est genus anceps, in fugam versi etiam integros avertere.
然而,虽然并非所有战象都受伤了,但那些背上插着标枪无法动弹的战象,正如这种两面性极强的兽类一样,转身逃跑,甚至带跑了那些未受伤的战象。
§27.14.10tum iam non unus manipulus, sed pro se quisque miles, qui modo adsequi agmen fugientium elephantorum poterat, pila conicere.
这时,不仅是一个中队,每个士兵只要能追上逃跑的战象队伍,都各自投掷标枪。
eo magis ruere in suos beluae tantoque maiorem stragem edere, quam inter hostes ediderant, quanto acrius pavor consternatam agit, quam insidentis magistri imperio regitur.
因此,巨兽们更加猛烈地冲向自己人,并且在自军中造成的惨重伤亡,比它们在敌人中所造成的还要大,因为恐慌驱使受惊野兽的猛烈程度,远超过骑在它身上的驭者命令所能控制的程度。
§27.14.11in perturbatam transcursu beluarum aciem signa inferunt Romani pedites et haud magno certamine dissupatos trepidantesque avertunt.
罗马步兵向着因战象穿过而陷入混乱的敌军战线发起进攻,没费多大劲就击退了那些分散且战栗的敌人。
§27.14.12tum in fugientes equitatum inmittit Marcellus, nec ante finis sequendi est factus, quam in castra paventes conpulsi sunt.
随后,马尔凯鲁斯派骑兵追击逃兵,直到他们惊恐地被赶回营地,追击才宣告结束。
§27.14.13nam super alia, quae terrorem trepidationemque facerent, elephanti quoque duo in ipsa porta corruerant, coactique erant milites per fossam vallumque ruere in castra.
因为除了其他引起恐怖和惊慌的事情之外,还有两头战象倒在城门正中,士兵们被迫越过壕沟和土垒冲进营地。
ibi maxima hostium caedes facta: caesa ad octo milia hominum, quinque elephanti.
在那里,敌军遭到了最大的屠杀:约有八千人被杀,五头战象被击毙。
§27.14.14nec Romanis incruenta victoria fuit: mille ferme et septingenti de duabus legionibus et sociorum supra mille et trecentos occisi; §27.14.15vulnerati permulti civium sociorumque.
对罗马人来说,这也不是一场无血的胜利:两个军团中大约有一千七百人战死,盟国战死者也超过一千三百人;公民和盟国中亦有极多的人受伤。
Hannibal nocte proxima castra movit; cupientem insequi Marcellum prohibuit multitudo sauciorum.
汉尼拔在次日夜里移动了营地;负伤者人数众多,阻碍了渴望追击的马尔凯鲁斯。