§26.13.1concursus ad curiam populi factus coegit Loesium senatum vocare; et primoribus, qui iam diu publicis consiliis aberant, propalam minabantur, nisi venirent in senatum, circa domos eorum ituros se et in publicum omnis vi extracturos esse.
民众向议事堂的聚集迫使罗埃西乌斯召集元老院;他们公开威胁那些长期缺席公共会议的首脑们,如果不来参加元老院会议,他们将前往他们的房屋周围,并用武力将所有人拖到公共场所。
is timor frequentem senatum magistratui praebuit.
这种恐惧给政务官提供了一个座无虚席的元老院。
§26.13.2ibi cum ceteri de legatis mittendis ad imperatores Romanos agerent, Vibius Virrius, qui defectionis auctor ab Romanis fuerat, interrogatus sententiam negat eos, qui de legatis et de pace ac deditione loquantur,
在那里,当其他人正在讨论派遣使节去见罗马将领时,曾是背叛罗马的发起者的维比乌斯·维里乌斯被询问意见,他宣称那些谈论使节、和平与投降的人,既不记得如果他们将罗马人控制在手中他们会做什么,也不记得他们自己必须遭受什么。
§26.13.3meminisse, nec quid facturi fuerint, si Romanos in potestate habuissent, nec quid ipsis patiendum sit.
“什么?
§26.13.4“quid? vos” inquit “ear deditionem fore censetis, qua quondam, ut adversus Samnites auxilium impetraremus, nos nostraque omnia Romanis dedidimus?
你们,”他说,“认为这次投降会像我们过去为了获得针对萨姆尼乌姆人的援助而将我们自己和我们的一切都交托给罗马人的那次投降一样吗?
§26.13.5iam e memoria excessit, quo tempore et in qua fortuna a populo Romano defecerimus? iam, quem ad modum in defectione praesidium, quod poterat emitti, per cruciatum et ad contumeliam necarimus?
我们在什么时候、在何种命运中背叛了罗马人民,难道已经从记忆中消失了吗? 在背叛期间,我们如何以折磨和侮辱的方式杀害了本可以送走的守备队,难道已经(被忘记了)?
§26.13.6quotiens in obsidentis quam inimice eruperimus, castra oppugnarimus, Hannibalem vocaverimus ad opprimendos eos? hoc, quod recentissimum est, ad oppugnandam Romam hinc eum miserimus?
我们有多少次极其敌对地向围城者发起突围,袭击他们的营地,召唤汉尼拔来压制他们? 而这最近的一件,我们从这里派他去进攻罗马?
§26.13.7age contra, quae illi infeste in nos fecerint, repetite, ut ex eo, quid speretis, habeatis.
来,相反地,回想一下他们对我们所做的敌对之事,以便从中知道你们能期待什么。
cum hostis alienigena in Italia esset, et Hannibal hostis, et cuncta bello arderent, omissis omnibus, omisso ipso Hannibale ambo consules et duo consulares exercitus ad Capuam oppugnandam miserunt.
当外来的敌人在意大利,汉尼拔是那个敌人,且一切都在战争中燃烧时,他们搁置了所有事情,搁置了汉尼拔本人,派遣了两位执政官和两个执政官军队来围攻卡普阿。
§26.13.8alterum annum circumuallatos inclusosque nos fame macerant, et ipsi nobiscum ultima pericula et gravissimos labores perpessi, circa vallum ac fossas saepe trucidati ac prope ad extremum castris exuti.
他们用饥饿折磨着被包围和被关押了第二年的我们,而他们自己也与我们一起承受了极度的危险和最沉重的劳苦,经常在土垒和壕沟周围被杀戮,且几乎到最后被夺去营地。
§26.13.9sed omitto haec: vetus atque usitata res est in oppugnanda hostium urbe labores ac pericula pati.
但我略过这些:在围攻敌人的城市时承受劳苦和危险是一件古老而平常的事。
§26.13.10illud irae atque odii execrabilis inexpiabilisque indicium est: Hannibal ingentibus copiis peditum equitumque castra oppugnavit et ex parte cepit: tanto periculo nihil moti sunt ab obsidione; profectus trans Vulturnum perussit Calenum agrum: §26.13.11nihil tanta sociorum clade avocati sunt; ad ipsam urbem Romam infesta signa ferri iussit: eam quoque tempestatem imminentem spreverunt; transgressus Anienem amnem tria milia passum ab urbe castra posuit, postremo ad moenia ipsa et ad portas accessit, Romam se adempturum eis, nisi omitterent Capuam, ostendit: §26.13.12non omiserunt.
以下才是那可怕且不可饶恕的愤怒与仇恨的证据:汉尼拔以庞大的步兵和骑兵部队袭击并部分占领了他们的营地;面对如此巨大的危险,他们一点也没有从围攻中动摇;他出发渡过沃尔图努斯河,烧毁了卡勒斯的土地:他们没有因同盟者的如此惨重灾难而受到任何动摇;他下令将敌对的军旗运往罗马城本身:他们同样蔑视了那迫在眉睫的暴风雨;他渡过阿尼奥河,在距离城市三英里的地方驻扎营地,最后逼近城墙和城门,向他们表明他将夺取罗马,除非他们放弃卡普阿:他们没有放弃。
feras bestias, caeco impetu ac rabie concitatas, si ad cubilia et catulos earum ire pergas, ad opem suis ferendam avertas: Romanos Roma circumsessa, §26.13.13coniuges, liberi, quorum ploratus hinc prope exaudiebantur, arae, foci, deum delubra, sepulcra maiorum temerata ac violata a Capua non averterunt: tanta aviditas supplicii expetendi, tanta sanguinis nostri hauriendi est sitis.
即使是因盲目的冲动和狂怒而激发的野兽,如果你走向它们的巢穴和幼崽,你也会使它们转向去帮助它们自己的家族:而罗马人却没有被包围的罗马、妻子、孩子(他们的哭声几乎从这里就能听到)、祭坛、炉灶、神殿、被玷污和蹂躏的祖先坟墓从卡普阿引开:他们对求得惩罚的渴望是如此巨大,对吸食我们鲜血的口渴是如此强烈。
nec iniuria forsitan; nos quoque idem fecissemus, si data fortuna esset.
也许这并非不公;如果我们被赋予机会,我们也会做同样的事。
itaque quoniam aliter dis immortalibus est visum, cum mortem ne recusare quidem debeam, cruciatus contumeliasque, quas parat hostis, dum liber, dum mei potens sum, effugere morte, praeterquam honesta, etiam leni possum.
因此,既然不朽的神明有了不同的旨意,既然我甚至不该拒绝死亡,那么在我是自由的、能主宰自己的时候,我可以通过一种不仅高尚而且温和的死亡,逃避敌人所准备的折磨和侮辱。
§26.13.14non videbo Ap. Claudium et Q. Fulvium victoria insolenti subnixos, neque vinctus per urbem Romanam triumphi spectaculum trahar, ut deinde in carcere expirem aut ad palum deligatus lacerato virgis tergo cervicem securi Romanae subiciam; nec dirui incendique patriam videbo, §26.13.15nec rapi ad stuprum matre Campanas virginesque et ingenuos pueros.
我不会看到依靠傲慢胜利的阿庇乌斯·克劳狄乌斯和昆图斯·富尔维乌斯,也不会在被捆绑着穿过罗马城时被拉去作为凯旋式的景观,以便随后在监狱中死去,或者被绑在柱子上,在背部被鞭笞得皮开肉绽之后,把脖子送到罗马的斧头下;我也不会看到祖国被毁灭和焚烧,绝不看到卡普阿的母亲、处女和自由身的男孩被掠走蹂躏。
§26.13.16Albam, unde ipsi oriundi erant, a fundamentis proruerunt, ne stirpis ne memoria originum suarum extaret: nedum eos Capuae parsuros credam, cui infestiores quam Carthagini sunt.
阿尔巴——他们自己的起源之地——被他们彻底摧毁,以免其血统和起源的记忆存留:更不用说我相信他们会宽恕卡普阿了,他们对卡普阿的敌意甚至超过了对迦太基。
§26.13.17itaque quibus vestrum ante fato cedere, quam haec tot tam acerba videant, in animo est, iis apud me hodie epulae instructae parataeque sunt.
因此,你们当中若有人打算在看到这么多如此痛苦的事情之前向命运妥协(死去),今天在我的府邸已经为他们准备并布置好了宴席。
§26.13.18satiatis vino ciboque poculum idem, quod mihi datum fuerit circumferetur: ea potio corpus a cruciatu, animum a contumeliis, oculos, auris a videndis audiendisque omnibus acerbis indignisque, quae manent victos, vindicabit.
在美酒和食物满足之后,那只递给我的同样的杯子将会被传送:那药水将使肉体免受折磨,使心灵免受侮辱,使眼睛和耳朵免受观看和倾听等待着被征服者的所有痛苦与屈辱。
parati erunt, qui magno rogo in propatulo aedium accenso corpora exanima iniciant.
中庭里将会点燃巨大的篝火,准备好将死去的尸体投进去的人。
§26.13.19haec una via et honesta et libera ad mortem.
这是走向死亡的唯一既高尚又自由的道路。
et ipsi virtutem mirabuntur hostes, et Hannibal fortis socios sciet ab se desertos ac proditos esse.
敌人自己也会赞叹我们的勇气,而汉尼拔也会知道,勇敢的盟友被他遗弃和背叛了。
”
”