Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §24.45.1-24.45.14

阿尔蒂尼乌斯的背叛与汉尼拔的报复

第 750 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

阿尔皮的达西乌斯·阿尔蒂尼乌斯提议重新投靠罗马。军事会议主张处死他,但老法比乌斯提出折中方案将其拘留以安抚盟友,该案被采纳;汉尼拔得知后没收了其财产,并将他的妻儿活活烧死。

§24.45.1in ea castra Dasius Altinius Arpinus clam nocte cum tribus servis venit promittens, si sibi praemio foret, se Arpos proditurum esse.
阿尔皮的达西乌斯·阿尔蒂尼乌斯在夜间秘密带着三个奴隶来到该军营,许诺如果能得到奖赏,他将出卖阿尔皮。
§24.45.2eam rem ad consilium cum rettulisset Fabius, aliis pro transfuga verberandus necandusque videri ancipitis animi communis hostis, qui post Cannensem cladem, tamquam cum fortuna fidem stare oporteret, ad Hannibalem descisset traxissetque ad defectionem Arpos; §24.45.3tum, quoniam res Romana contra spem votaque eius velut resurgere ab stirpibus videatur, novam referre proditionem proditis polliceatur, aliunde stet semper, aliunde sentiat, infidus socius, vanus hostis; ad Faleriorum Pyrrhique proditorem tertium transfugis id documentum esset.
当法比乌斯将此事提交给军事会议时,在一些人看来,这个怀有二心、共同的敌人,作为逃兵应该被鞭打并处死;因为在戛纳惨败之后,他仿佛认为忠诚应该随运势而变,便投奔了汉尼拔,并拉拢阿尔皮背叛;而现在,因为罗马的国力似乎违背他的期望和祈祷而如拔地般复兴,他又向被出卖者许诺进行新的背叛,他总是身在一方而心在另一方,是不忠的盟友、无足轻重的敌人;继法莱里伊和皮洛士的出卖者之后,这应当成为给逃兵们的第三个教训。
§24.45.4contra ea consulis pater Fabius temporum oblitos homines in medio ardore belli, tamquam in pace, libera de quoque arbitria agere aiebat, §24.45.5ut, cum illud potius agendum atque cogitandum sit, si quo modo fieri possit, ne qui socii a populo Romano desciscant et novi concilientur, documentum autem dicatur statui oportere, si quis resipiscat et antiquam societatem respiciat quod si abire ab Romanis liceat, §24.45.6redire ad eos non liceat, cui dubium esse, quin brevi desperata ab sociis Romana res foederibus Punicis omnia in Italia iuncta visuri sint?
对此,执政官的父亲法比乌斯说,人们忘记了时势,在战争最炽热的时候,竟然像在和平时期一样,对每一件事都进行自由的决断,以至于,明明更应该采取行动并考虑如何(如果可能的话)不让任何盟友背叛罗马人民并争取新的盟友,却有人声称,如果有任何人悔悟并回顾旧日的盟约,就必须确立一个警戒;然而,如果允许离开罗马人,却不允许重新回到他们身边,谁会怀疑同盟者很快就会对罗马的国力感到绝望,从而看到意大利的一切都通过迦太基的条约联结在一起呢?
§24.45.7se autem non eum esse, qui Altinio fidei quicquam censeat habendum, sed mediam secuturum consilii viam.
但他自己并不是那种认为应该给阿尔蒂尼乌斯以任何信任的人,而是将采取一条折中的建议。
§24.45.8neque enim pro hoste neque pro socio in praesentia habitum libera custodia haud procul a castris placere in aliqua fida civitate eum servari per belli tempus: perpetrate bello tum consultandum, utrum prior defectio plus merita sit poenae, an hic reditus veniae.
因为他主张在战争期间,既不将他视为敌人,也不视为盟友,而是将他安置在离军营不远的某个忠诚城邦中,进行软禁;等战争结束后,再行讨论是以前的背叛更应受到惩罚,还是现在的归顺更应得到宽恕。
§24.45.9Fabio adsensum est, Calenisque legatis traditus et ipse et comites; et auri satis magnum pondus, quod secum attulerat, ei servari iussum.
法比乌斯的意见得到了赞同,他本人和他的随从都被交给了卡莱斯的使节;而他随身携带的相当大的一笔黄金,则被下令为他保管。
§24.45.10Calibus eum interdiu solutum custodes sequebantur, nocte clausum adservabant.
在卡莱斯,白天卫兵在后面跟着行动自由的他,夜间则将他关押看管。
§24.45.11Arpis domi primum desiderari quaerique est coeptus; dein fama per totam urbem volgata tumultum ut principe amisso fecit, metuque rerum novarum extemplo nuntii missi.
在阿尔皮,起初人们在家里开始发现他失踪并寻找他;接着消息传遍了整个城市,引起了如同失去首领般的混乱,并且由于害怕发生变故,立刻派出了使者。
§24.45.12quibus nequaquam offensus Poenus, quia et ipsum ut ambiguae fidei virum suspectum iam pridem habebat et causam nactus erat tam ditis hominis bona possidendi vendendique; §24.45.13ceterum, ut irae magis quam avaritiae datum crederent homines, crudelitatem quoque ad aviditatem addidit, coniugemque eius ac liberos in castra accitos, §24.45.14quaestione prius habita primum de fuga Altini, dein, quantum auri argentique domi relictum esset, satis cognitis omnibus vivos combussit.
迦太基人对此毫无愠色,因为他早已怀疑此人忠诚靠不住,而且也找到了占有并变卖如此富有之人的财产的口实;不过,为了让人们相信这是出于愤怒而非贪婪,他在贪欲之外又加上了残忍,将他的妻子和孩子召到军营中,在先对阿尔蒂尼乌斯的逃跑,接着对家里留下了多少金银进行了审讯之后,在一切都充分查明后,将他们活活烧死。

词汇与语法注释

  1. 24.45.1praemio foret — 目的与格 `praemio` 与利益与格 `sibi` 结合的“双与格”句法。`foret` 是虚拟式未完成过去时 `esset` 的替代形式,构成条件从句(“如果这能给他带来奖赏”)。
  2. 24.45.4temporum oblitos — 分词 `oblitus`(源自 `obliviscor`,意为“忘记”)支配属格宾语 `temporum`,表示“忘记了时势(时局的严峻)”。
  3. 24.45.6cui dubium esse — 间接引语中的第三人称修辞性疑问句。直陈式直接引语为 `cui dubium est?`(对谁会有疑问呢?即对谁都没有疑问),在间接引语中,第三人称的修辞性疑问句按惯例转化为“对格加不定式”结构。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §24.45.1-24.45.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.45.1-24.45.14

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。