Humanitext Reader

リウィウス · ローマ建国以来の歴史 §24.45.1-24.45.14

アルティニウスの裏切りとハンニバルの報復

750 / 1770 箇所 · ラテン語

要旨

アルピのダシウス・アルティニウスがローマへの再寝返りを申し出た。執政官ファビウスの父は、同盟者をつなぎ留めるために彼を処刑せず抑留する折中案を提案して採用されたが、これを知ったハンニバルはダシウスの財産を没収しその妻子を火刑に処した。

§24.45.1in ea castra Dasius Altinius Arpinus clam nocte cum tribus servis venit promittens, si sibi praemio foret, se Arpos proditurum esse.
その陣営に、アルピのダシウス・アルティニウスが、夜間に密かに三人の奴隷とともにやって来て、もし自分に十分な報酬が与えられるならば、アルピを引き渡すと約束した。
§24.45.2eam rem ad consilium cum rettulisset Fabius, aliis pro transfuga verberandus necandusque videri ancipitis animi communis hostis, qui post Cannensem cladem, tamquam cum fortuna fidem stare oporteret, ad Hannibalem descisset traxissetque ad defectionem Arpos;
ファビウスがその件を軍事会議に諮ったとき、ある人々には、この二心の、共通の敵は、脱走兵として鞭打たれて殺されるべきであると思われた。 彼はカンナエの敗戦の後、まるで運命とともに忠誠心も立ち続けるべきであるかのように、ハンニバルに寝返り、アルピを離反へと引きずり込んだのである。
§24.45.3tum, quoniam res Romana contra spem votaque eius velut resurgere ab stirpibus videatur, novam referre proditionem proditis polliceatur, aliunde stet semper, aliunde sentiat, infidus socius, vanus hostis;
そして今、ローマの国力が彼(アルティニウス)の希望や祈りに反して、あたかも根底から復活しつつあるように見えるので、かつて裏切った者たちに対して新たな裏切りを提示すると約束している。 彼は常に体は一方にあり、心は他方にあり、不実な同盟者にして、あてにならない敵である。
ad Faleriorum Pyrrhique proditorem tertium transfugis id documentum esset.
ファレリイの裏切り者やピュロスの裏切り者に並んで、これが脱走兵たちに対する第三の教訓となるべきである、と。
§24.45.4contra ea consulis pater Fabius temporum oblitos homines in medio ardore belli, tamquam in pace, libera de quoque arbitria agere aiebat,
これに対して、執政官の父ファビウスは、人々は時勢を忘れ、戦争のただ中の熱気において、まるで平和な時であるかのように、個々の件について自由な決定を行っていると言った。
§24.45.5ut, cum illud potius agendum atque cogitandum sit, si quo modo fieri possit, ne qui socii a populo Romano desciscant et novi concilientur, documentum autem dicatur statui oportere, si quis resipiscat et antiquam societatem respiciat quod si abire ab Romanis liceat,
すなわち、もしどうにかして可能であるならば、いかなる同盟者もローマ人民から離反しないようにし、新たな同盟者が獲得されるようにすることこそが、むしろ実行され、思考されるべきであるのに、誰かが我に返って昔の同盟関係を振り返るならば、見せしめが立てられるべきだと言われているのだと。
§24.45.6redire ad eos non liceat, cui dubium esse, quin brevi desperata ab sociis Romana res foederibus Punicis omnia in Italia iuncta visuri sint?
しかし、もしローマ人から去ることは許されるのに、彼らのもとに戻ることは許されないのだとしたら、遠からず、同盟者たちにローマの国力を見限られ、カルタゴとの条約によってイタリアのすべてが結びつけられるのを見ることになるだろうということは、誰にとって疑い得ようか。
§24.45.7se autem non eum esse, qui Altinio fidei quicquam censeat habendum, sed mediam secuturum consilii viam.
また自分自身は、アルティニウスにいささかでも信頼が与えられるべきだと考える者ではないが、中間の策の道を取るつもりである、と。
§24.45.8neque enim pro hoste neque pro socio in praesentia habitum libera custodia haud procul a castris placere in aliqua fida civitate eum servari per belli tempus: perpetrate bello tum consultandum, utrum prior defectio plus merita sit poenae, an hic reditus veniae.
というのも、差し当たっては彼を敵とも同盟者ともみなさず、陣営からそう遠くない、どこか信頼できる都市において、戦争の間、緩やかな監視のもとに留め置くことが望ましいからである。 戦争が終結したときに、以前の離反がより多くの罰に値するのか、それともこの帰順がより多くの許しに値するのかを、そのとき議論すればよい、と。
§24.45.9Fabio adsensum est, Calenisque legatis traditus et ipse et comites;
ファビウスの意見に同意がなされ、彼本人もその供たちもカレスの使節たちに引き渡された。
et auri satis magnum pondus, quod secum attulerat, ei servari iussum.
また彼が携えてきていた、かなり大量の金は、彼のために保管されるよう命じられた。
§24.45.10Calibus eum interdiu solutum custodes sequebantur, nocte clausum adservabant.
カレスにおいて、昼間は、彼を自由にさせて護衛が付き従い、夜間は、閉じ込めて監視した。
§24.45.11Arpis domi primum desiderari quaerique est coeptus;
アルピでは、自宅において、まず彼が見当たらないと気づかれ、捜索され始めた。
dein fama per totam urbem volgata tumultum ut principe amisso fecit, metuque rerum novarum extemplo nuntii missi.
次いで、噂が町全体に広まると、あたかも指導者を失ったかのような騒動を引き起こし、政変への恐れから、直ちに使者が送られた。
§24.45.12quibus nequaquam offensus Poenus, quia et ipsum ut ambiguae fidei virum suspectum iam pridem habebat et causam nactus erat tam ditis hominis bona possidendi vendendique;
カルタゴ人(ハンニバル)はこれに決して腹を立てなかった。 なぜなら、彼自身を不確かな忠誠心の男として以前からすでに疑わしく思っており、これほど裕福な男の財産を没収して売却する口実を得たからである。
§24.45.13ceterum, ut irae magis quam avaritiae datum crederent homines, crudelitatem quoque ad aviditatem addidit, coniugemque eius ac liberos in castra accitos,
しかしながら、人々が貪欲さよりも怒りに帰せられたのだと信じるように、彼は貪欲さに加えて残虐さをも加え、彼の妻と子供たちを陣営に召喚した。
§24.45.14quaestione prius habita primum de fuga Altini, dein, quantum auri argentique domi relictum esset, satis cognitis omnibus vivos combussit.
そして、まずアルティニウスの逃亡について、次いで、どれほどの金銀が自宅に残されているかについての尋問を最初に行ったのち、すべてが十分に判明すると、彼らを生きたまま焼き殺した。

語釈・文法注

  1. 24.45.1praemio foret — 目的の与格 `praemio` と、利害の与格 `sibi` の組み合わせによる「二重与格」の構文。`foret` は接続法未完了過去 `esset` の代替形であり、条件節(`si ... foret`)として「もし自分が報われるならば」という意味をなす。
  2. 24.45.4temporum oblitos — `oblitus`(`obliviscor` の完了分詞)は記憶や忘却を表すため、その対象を属格(`temporum`)で支配する。「時勢(時局の厳しさ)を忘れた」の意。
  3. 24.45.6cui dubium esse — 間接話法における3人称の修辞的疑問文であり、直説法の `cui dubium est?`(誰にとって疑いがあろうか)が対格と不定詞の構文(主格関係代名詞・疑問詞であっても、3人称の修辞的疑問文は不定詞になる)になっている。

この箇所を引用する

リウィウス, ローマ建国以来の歴史 §24.45.1-24.45.14. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:24.45.1-24.45.14

AIによる草稿訳である旨と閲覧日を添えてください。

訳文・注・要旨はAIによる草稿で、読者の指摘により改訂されています。