§24.16.1ea demum vox ita animos accendit, ut renovato clamore, velut alii repente facti, tanta vi se in hostem intulerint, ut sustineri ultra non possent.
正是这句话终于点燃了他们的斗志,他们重新发出呐喊,仿佛突然变成了另一些人,以如此巨大的力量向敌人发起冲锋,以至于敌人再也无法抵挡。
§24.16.2primo antesignani Poenorum, dein signa perturbata, postremo tota inpulsa acies; inde haud dubie terga data, ruuntque fugientes in castra adeo pavidi trepidique, ut ne in portis quidem aut vallo quisquam restiterit; ac prope continenti agmine Romani insecuti novum de integro proelium inclusi hostium vallo ediderunt.
起初是迦太基人的前锋,接着是军旗陷入混乱,最后整条战线被击退;由此他们毫无疑问地转过身去逃跑,逃跑者惊慌失措地冲进营地,以至于甚至在城门或土垒上也没有一个坚守者;罗马人以几乎没有中断的队列紧追不舍,在被围在敌人的土垒之中,重新开始了一场新的战斗。
§24.16.3ibi sicut pugna inpeditior in angustiis, ita caedes atrocior fuit.
在那里,正如在狭窄处的战斗更加受阻一样,屠杀也更加惨烈。
et adiuvere captivi, qui rapto inter tumultum ferro conglobati et ab tergo ceciderunt Poenos et fugam impedierunt.
那些在混乱中夺取了武器的俘虏们也予以协助,他们聚集在一起,从背后砍杀迦太基人,并阻碍了他们的逃跑。
§24.16.4itaque minus duo milia hominum ex tanto exercitu et ea maior pars equitum, cum ipso duce effugerunt; alii omnes caesi aut capti; capta et signa duodequadraginta.
因此,从如此庞大的军队中,只有不足两千人(其中大部分是骑兵)随将军本人一同逃脱;其他所有人全被斩杀或俘获;军旗也被夺取了三十八面。
ex victoribus duo milia ferme cecidere.
在胜利者中,大约有两千人倒下。
§24.16.5praeda omnis praeterquam hominum captorum militi concessa est; et pecus exceptum est, quod intra dies triginta domino cognovissent.
除了被俘的人员外,所有的战利品都被赏赐给了士兵;家畜也被除外,只要主人在三十天内认领。
§24.16.6cum praeda onusti in castra redissent quattuor milia ferme volonum militum, quae pugnaverant segnius nec in castra inruperant simul, metu poenae collem haud procul castris ceperunt.
当满载战利品的士兵们回到营地时,大约四千名战斗较为消极、且未同时冲入营地的志愿兵,因害怕受到惩罚,占领了离营地不远的一座山头。
§24.16.7postero die per tribunos militum inde deducti contione militum advocata a Graccho superveniunt.
第二天,他们被军政官从那里带了下来,在格拉古召集的士兵大会上到来。
§24.16.8ubi cum proconsul veteres milites primum, prout cuiusque virtus atque opera in ea pugna fuerat, §24.16.9militaribus donis donasset, tune, quod ad volones attineret, omnes ait malle laudatos a se dignos indignosque, quam quemquam eo die castigatum esse.
在那里,当副执政官首先根据每个人在那场战斗中的勇气和表现,向老兵们颁发了军事赏赐后,接着关于志愿兵,他说,他更希望所有人——无论配得与否——都受到他的赞扬,而不是在当天有任何人受到惩罚。
quod bonum faustum felixque rei publicae ipsisque esset, omnes eos liberos esse iubere.
为了让这件事对国家和他们自己都是美好的、吉祥的和幸运的,他下令他们所有人获得自由。
§24.16.10ad quam vocem cum clamor ingenti alacritate sublatus esset, ac nunc complexi inter se gratulantesque, nunc manus ad caelum tollentes bona omnia populo Romano Gracchoque ipsi precarentur, §24.16.11tum Gracchus “priusquam omnes iure libertatis aequassem; ” inquit, “neminem nota strenui aut ignavi militis notasse volui; §24.16.12nunc exsoluta iam fide publica, ne discrimen omne virtutis ignaviaeque pereat, nomina eorum, qui detractatae pugnae memores secessionem paulo ante fecerunt, referri ad me iubebo citatosque singulos iure iurando adigam, §24.16.13nisi cui morbus causa erit, non aliter quam stantes cibum potionemque, quoad stipendia facient, capturos esse.
听到这话,顿时爆发出极其热烈欢呼声,他们时而互相拥抱、互道祝贺,时而向天举手,为罗马人民和格拉古本人祈求一切幸福,于是格拉古说:“在我用自由的权利使所有人平等之前,我不愿用勇敢或胆怯士兵的烙印来指责任何人;如今国家承诺已经履行,为了不让勇气与胆怯之间的所有区别消失,我将下令把那些记住自己回避了战斗、并在不久前进行脱离的人的名字呈报给我,并且我将通过誓言约束每一个被传唤的人,除非因疾病缘故,否则在服役期间,他们只能站着进食和饮水。
hanc? multam ita aequo animo feretis, si reputabitis nulla ignaviae nota leviore vos designari potuisse.
如果你们想到自己不可能被印上任何更轻的胆怯烙印,你们就会平静地接受这一惩罚。
” §24.16.14signum deinde colligendi vasa dedit; militesque praedam portantes agentesque per lasciviam ac iocum ita ludibundi Beneventum rediere, §24.16.15ut ab epulis per celebrem festumque diem actis, non ex acie reverti viderentur.
” 随后他发出了收拾行装的信号;士兵们带着和驱赶着战利品,在嬉戏和开玩笑中如此愉快地回到了贝内温图姆,以至于他们看起来不像是从战场上回来,倒像是从热闹和节日里举办的宴会上回来。
§24.16.16Beneventani omnes turba effusa cum obviam ad portas exissent, complecti milites, gratulari, vocare in hospitium.
当贝内温图姆的所有居民涌向城门迎接他们时,他们拥抱士兵,向他们祝贺,并邀请他们做客。
§24.16.17adparata convivia omnibus in propatulo aedium fuerant; ad ea invitabant Gracchumque orabant, ut epulari permitteret militibus.
所有的家户都在前院准备了宴席;他们邀请士兵参加,并请求格拉古允许士兵们过节。
et Gracchus ita permisit, si in publico epularentur omnes ante suas quisque fores.
格拉古允许了,条件是大家都要在公共场所、各自家门前聚餐。
prolata omnia.
所有的东西都被搬了出来。
§24.16.18pilleati aut lana alba velatis capitibus volones epulati sunt, alii accubantes, alii stantes, qui simul ministrabant vescebanturque.
志愿兵们戴着毡帽,或用白羊毛缠头举行宴会,有的躺着,有的站着,他们边侍候边吃喝。
§24.16.19digna res visa, ut simulacrum celebrati eius diei Gracchus, postquam Romam rediit, pingi iuberet in aede Libertatis, quam pater eius in Aventino ex multaticia pecunia faciendam curavit dedicavitque.
这一幕被认为十分妥当,以至于格拉古在回到罗马后,下令将那一天庆祝的画面绘制在自由神殿中;该神殿是他的父亲在阿文提诺山上用罚金建造并献堂的。