§24.15.1postero die ubi signa coeperunt canere, primi omnium parati instructique ad praetorium conveniunt.
第二天,当军号开始鸣响时,他们最先准备就绪并列好队,聚集到主帅帐前。
sole orto Gracchus in aciem copias educit; nec hostes moram dimicandi fecerunt.
太阳升起时,格拉古将部队带入战场;敌军也没有拖延交战。
§24.15.2decem septem milia peditum erant, maxima ex parte Bruttii ac Lucani, equites mille ducenti, inter quos pauci admodum Italici, ceteri Numidae fere omnes Maurique.
步兵有一万七千人,大部分是布鲁提乌姆人和卢卡尼亚人,骑兵一千二百人,其中意大利人极少,其余几乎全是努米底亚人和莫尔人。
§24.15.3pugnatum est et acriter et diu; quattuor horis neutro inclinata est pugna.
战斗进行得既激烈又持久;整整四个小时内,战斗没有向任何一方倾斜。
nec alia magis Romanum impediebat res quam capita hostium pretia libertatis facta; §24.15.4nam ut quisque hostem inpigre occiderat, primum capite aegre inter turbam tumultumque abscidendo terebat tempus; deinde occupata dextra tenendo caput fortissimus quisque pugnator esse desierat, segnibus ac timidis tradita pugna erat.
没有什么比敌人的首级被作为自由的代价更能阻碍罗马人的了;因为每当有人敏捷地杀死一个敌人,他首先就会在人群和混乱中艰难地割下首级,从而浪费时间;接着,由于右手因拿着首级而被占用,每一个最勇敢的战士都停止了战斗,战斗落入了那些懒惰和胆怯的人手中。
§24.15.5quod ubi tribuni militum Graccho nuntiaverunt, neminem stantem iam vulnerari hostem, carnificari iacentes, et in dextris militum pro gladiis humana capita esse, signum dari propere iussit, proicerent capita invaderentque hostem: §24.15.6claram satis et insignem virtutem esse nec dubiam libertatem futuram strenuis viris.
当军政官们将此事报告给格拉古,说现在已经没有站立的敌人受伤,倒下的人正被屠杀,而士兵们的右手中拿的是人头而不是剑时,他急忙下令发出信号,让他们扔掉首级,向敌人进攻:说勇敢的人们的勇气已经足够清晰和显著,他们的自由是毋庸置疑的。
tum redintegrata pugna est, et eques etiam in hostes emissus.
于是战斗重新开始,骑兵也被派去对付敌人。
§24.15.7quibus cum inpigre Numidae occurrissent, nec segnior equitum quam peditum pugna esset, iterum in dubium adducta res.
当努米底亚人敏捷地迎击他们,且骑兵的战斗不比步兵的战斗逊色时,局势再次变得胜负难料。
cum utrimque duces, Romanus Bruttium Lucanumque totiens a maioribus suis victos subactosque, Poenus mancipia Romana et ex ergastulo militem verbis obtereret, §24.15.8postremo pronuntiat Gracchus esse nihil, quod de libertate sperarent, nisi eo die fusi fugatique hostes essent.
当两边的将领都在用言语羞辱对方时,罗马将领嘲讽布鲁提乌姆人和卢卡尼亚人多次被其祖先战胜和征服,而迦太基将领则辱骂他们是罗马的奴隶和来自奴隶收容所的士兵,最后格拉古宣布,除非在当天将敌人击溃并使其逃跑,否则他们对自由将无所企望。