Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §23.27.1-23.27.12

塔尔特苏斯人的投降与哈斯德鲁巴求援

第 683 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

塔尔特苏斯人占领阿斯夸后产生松懈,结果遭到哈斯德鲁巴的突袭并惨败归顺。然而,随着哈斯德鲁巴随后接到进军意大利的命令,西班牙的人心转向罗马,他随之向迦太基请求派遣援军和继任者。

§23.27.1postquam neque elicere Poenum ad certamen obversati castris poterant neque castrorum oppugnatio facilis erat, §23.27.2urbem Ascuam, quo finis hostium ingrediens Hasdrubal frumentum commeatusque alios convexerat, vi capiunt omnique circa agro potiuntur; nec iam aut in agmine aut in castris ullo imperio contineri.
由于他们在营地前陈兵,既无法引诱迦太基人交战,强攻营地又非易事,于是他们用武力攻占了阿斯夸城,那是哈斯德鲁巴在进入敌境时积蓄粮食和其他物资的地方,并占领了周围的所有土地;此后,无论是在行军中还是在营地里,他们都不再服从任何纪律。
§23.27.3quam ubi neglegentiam ex re ut fit, bene gesta oriri senserat Hasdrubal, cohortatus milites, ut palatos sine signis hostes adgrederentur, degressus colle pergit ire acie instructa ad castra.
当哈斯德鲁巴察觉到这种松懈——正如通常情况那样,因战事顺利而产生——便鼓励士兵们去袭击那些失去旗帜且分散的敌人,随后他走下山丘,率领整齐的战列向敌营挺进。
§23.27.4quem ut adesse tumultuose nuntii refugientes ex speculis stationibusque attulere, ad arma conclamatum est.
当从瞭望台和哨所逃回的探子慌乱地报信说他已临近时,军中响起了拿起武器的呼喊声。
§23.27.5ut quisque arma ceperat, sine imperio, sine signo, incompositi, inordinati in proelium ruunt.
各人一拿起武器,在没有命令、没有旗帜的情况下,杂乱无章、毫无秩序地冲向战场。
iam primi conseruerant manus, cum alii catervatim currerent, alii nondum e castris exissent.
最前面的士兵已经开始交火,而另一些人则成群结队地奔跑,还有些人甚至还没走出营地。
§23.27.6tamen primo ipsa audacia terruere hostem; deinde rari in confertos inlati, cum paucitas parum tuta esset, respicere alii alios et undique pulsi coire in orbem,
然而,起初他们仅凭那股勇敢就吓退了敌人;接着,分散的他们冲入密集的敌群中,由于人数稀少不够安全,他们开始面面相觑,并在四面受敌的情况下退缩并聚成圆阵。
§23.27.7et dum corpora corporibus applicant armaque armis iungunt, in artum conpulsi, cum vix movendis armis satis spatii esset, corona hostium cincti ad multum diei caeduntur; exigua pars eruptione facta silvas ac montis petit.
当他们身体紧贴在一起、武器与武器相连时,被逼入狭窄的空间,由于几乎没有足够的空间来挥舞武器,他们被敌人的包围圈困住,在一天的大部分时间里惨遭屠杀;只有极少数人突围而出,逃往森林和山中。
§23.27.8parique terrore et castra sunt deserta et universa gens postero die in deditionem venit. nec diu in pacto mansit;
在同样的恐慌之下,营地也被废弃,整个部族在第二天便归顺了。
§23.27.9nam subinde ab Carthagine allatum est, ut Hasdrubal primo quoque tempore in Italiam exercitum duceret, quae volgata res per Hispaniam omnium ferme animos ad Romanos avertit.
但他们并未长期遵守协议;因为随后迦太基传来命令,要求哈斯德鲁巴尽早将军队开往意大利,这一消息在西班牙传开后,几乎使所有人的心都倒向了罗马人。
§23.27.10itaque Hasdrubal extemplo litteras Carthaginem mittit indicans, quanto fama profectionis suae damno fuisset; si vero inde pergeret, priusquam Hiberum transiret, Romanorum Hispaniam fore:
因此,哈斯德鲁巴立即写信给迦太基,指出他出发的传言造成了多么巨大的损失;如果他真的从那里出发,在渡过埃布罗河之前,西班牙就将属于罗马人。
§23.27.11nam praeterquam quod nec praesidium nec ducem haberet, quem relinqueret pro se, eos imperatores esse Romanos, quibus vix aequis viribus resisti posset; §23.27.12itaque si ulla Hispaniae cura esset, successorem sibi cum valido exercitu mitterent; cui ut omnia prospere evenirent, non tamen otiosam provinciam fore.
因为除了他没有可以留守代替自己的卫队和将军之外,那些罗马将领是即便用对等的兵力也难以抗衡的对手;因此,如果对西班牙还有一丝关切,就应当派遣一位带有强力军队的继任者来接替他;即使对这名继任者而言一切顺利,但该省也绝不会安宁。

词汇与语法注释

  1. §23.27.2contineri — 用作历史不定式(historical infinitive),其作用相当于接在前面动词 capiunt 和 potiuntur 之后的句子的主要动词。主语为塔尔特苏斯人(与 vi capiunt 的主语相同)。
  2. §23.27.3quam ubi neglegentiam ... oriri — quam 是关系代词的连接用法,修饰 neglegentiam(“这种松懈”)。oriri 是异态动词 orior 的现在不定式,与 senserat 构成对格不定式(A.C.I.)结构,其逻辑主语是 neglegentiam。
  3. §23.27.7movendis armis — 动形容词(gerundive)结构。通过动形容词 movendis 与 armis 的一致关系来表达“挥舞武器”(arma movere)的意思。在此处作为目的与格或手段夺格,修饰 satis spatii(足够的空间)。
  4. §23.27.11quibus ... resisti posset — resisti 是不及物动词 resistere(抵抗,支配与格)的无人称被动结构(impersonal passive),与关系代词 quibus(与格复数,先行词为 eos imperatores)连用。直译为“即便用对等的兵力,也几乎无法对他们进行抵抗”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §23.27.1-23.27.12. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.27.1-23.27.12

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。