§23.18.1Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine Isalca praemittit ac primo, si fiat conloquii copia, verbis benignis ad portas aperiundas praesidiumque accipiendum perlicere iubet, si in pertinacia perstent, vi rem gerere ac temptare, si qua parte invadere urbem possit.
汉尼拔当时已离该地不远,便派伊萨尔卡率领的盖图里人先行,并命令他们:首先,如果能获得会谈的机会,就用温和的话语诱使他们打开城门并接纳守军;如果他们坚持顽抗,就诉诸武力,并尝试能从哪个部位攻入城市。
§23.18.2ubi ad moenia adcessere, quia silentium erat, solitudo visa; metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat, §23.18.3cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faciunt.
当他们接近城墙时,因为一片寂静,城市显得空无一人;蛮族人以为对方因恐惧而撤退,便准备强行推开城门并砸碎锁闩,就在这时,城门突然大开,为此在城内整装待发的两个步兵大队伴随着巨大的喧嚣冲杀出来,对敌人进行了屠杀。
§23.18.4ita primis repulsis Maharbal cum maiore robore virorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit.
这样,在第一批人被击退后,被派来增援、携带更强兵力的马哈尔巴,也未能抵挡住步兵大队的突击。
§23.18.5postremo Hannibal castris ante ipsa moenia positis parvam urbem parvumque praesidium summa vi atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque, corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit.
最后,汉尼拔在城墙正前方设营,准备用尽全力和全部军队进攻这座小城和这支小守军;在紧逼和袭扰之时,由于城墙已被四面包围,他损失了一些士兵以及那些最勇敢的、从城墙和塔楼上被击中的人。
§23.18.6semel ultro erumpentis agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque conpulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis.
有一次,对于那些自发冲杀出来的敌人,他通过部署大象队列几乎切断了他们的退路,并将惊恐的他们逼回城内,以如此稀少的人数而言,被杀伤的人已经相当多了。
plures cecidissent, ni nox proelio intervenisset.
若不是夜色介入了战斗,会有更多的人倒下。
§23.18.7postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est, atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrabat, Cannarum Trasumennique et Trebiae singulos admonens universosque.
第二天,所有人的进攻斗志都被激起,尤其是当金质城墙冠被提出作为奖赏之后;而将军本人也向萨贡图姆的征服者们斥责他们对一座坐落在平地上的要塞进攻迟缓,并向个人及全体提起坎奈、特拉西梅努斯和特雷比亚的往事。
§23.18.8inde vineae quoque coeptae agi cuniculique.
随后,遮棚也开始推进,地道也开始开挖。
nec ad varios conatus hostium aut vis ulla aut ars deerat ab sociis Romanorum: §23.18.9propugnacula adversus vineas statuere, transversis cuniculis hostium cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obviam ire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepto avertit, castrisque communitis ac praesidio modico inposito, ne omissa res videretur, in hiberna Capuam concessit.
面对敌人的各种尝试,罗马盟友方面也绝不缺乏任何力量或智谋:他们针对遮棚设立了防壁,以横向地道拦截敌人的地道,公开且暗中地对抗敌人的企图,直到羞耻心使汉尼拔也放弃了这一尝试;他巩固了营地并驻守了适度的守军,免得这桩事显得被放弃了,随后便退往卡普阿进行冬营。
§23.18.10ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, adversus omnia humana mala saepe ac diu duratum, bonis inexpertum atque insuetum.
在那里,在冬季的大部分时间里,他让军队住在屋舍中。 这支军队虽常年久经锻炼,足以抵抗人类的一切苦难,但对舒适的生活却毫无经验,也不习惯。
§23.18.11itaque, quos nulla mali vicerat vis, perdidere nimia bona ac voluptates inmodicae, et eo inpensius, quo avidius ex insolentia in eas se merserant.
因而,任何艰难困苦的力量都未能战胜的人,却被过度的安逸和无节制的享乐毁灭了;而且由于不习惯,他们越是贪婪地沉溺于其中,其毁灭也就越发惨烈。
§23.18.12somnus enim et vinum et epulae et scorta balineaque et otium consuetudine in dies blandius ita enervaverunt corpora animosque, ut magis deinde praeteritae victoriae eos quam praesentes tutarentur vires,
因为睡眠、美酒、宴饮、娼妓、沐浴和懒散,因习惯而一天比一天更具诱惑力,如此掏空了他们的身体和精神,以至于此后保护他们的,更多是过去的胜利,而非眼前的力量。
§23.18.13maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur, quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset; illa enim cunctatio distulisse modo victoriam videri potuit, hic error vires ademisse ad vincendum.
在军事艺术的内行看来,将军的这个错误被认为比他未曾直接从坎奈战场引兵直奔罗马城还要严重;因为那一次拖延,可能显得仅仅是推迟了胜利,而这一次错误,却被认为夺走了获胜的力量。
itaque hercule, velut si cum alio exercitu. §23.18.14a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit.
因此,凭赫拉克勒斯起誓,就好像他是带着另一支军队从卡普阿出发一样,他在任何地方都没有保留下任何过去的纪律。
§23.18.15nam et redierunt plerique scortis inpliciti, et, ubi primum sub pellibus haberi coepti sunt, viaque et alius militaris labor excepit, tironum modo corporibus animisque deficiebant,
因为大多数人回来时都沉溺于女色,而且,一旦他们开始被安置在帐篷下,行军和其他军事劳役接踵而至时,他们的身体和精神就如同新兵一样支持不住。
§23.18.16et deinde per omne aestivorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur, neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant.
随后在整个夏季战役期间,大部分人未经请假便私自脱离军旗四散,而逃兵们除了卡普阿之外没有别处可作藏身之所。