§23.18.1Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine Isalca praemittit ac primo, si fiat conloquii copia, verbis benignis ad portas aperiundas praesidiumque accipiendum perlicere iubet, si in pertinacia perstent, vi rem gerere ac temptare, si qua parte invadere urbem possit.
ハンニバルはすでにそこから遠くないところにいたとき、イサルカという名の指揮官とともにゲトゥリ人たちを先に行かせ、まずは、もし会談の機会が得られるならば、穏やかな言葉で門を開かせ守備兵を受け入れるように誘うことを命じ、もし彼らが頑強に固執し続けるならば、武力で事を運び、どこの部分から都市に侵入できるかを試みるように命じた。
§23.18.2ubi ad moenia adcessere, quia silentium erat, solitudo visa;
彼らが城壁に近づいたとき、沈黙が支配していたため、誰もいないように思われた。
metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat,
蛮族は恐れから人々が退去したと考え、門をこじ開け、閂を壊す準備を始めた。
§23.18.3cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faciunt.
そのとき、突然門が開かれ、そのために内部で整列していた二つのコホルスが、凄まじい騒ぎとともに突撃し、敵を殺戮した。
§23.18.4ita primis repulsis Maharbal cum maiore robore virorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit.
このようにして最初の者たちが撃退されると、より強力な兵力を伴って派遣されたマハルバルも、彼自身コホルスの突撃を支えることができなかった。
§23.18.5postremo Hannibal castris ante ipsa moenia positis parvam urbem parvumque praesidium summa vi atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque, corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit.
ついにハンニバルは、城壁の真ん前に陣営を置くと、小さな都市と小さな守備隊を、全力を尽くし、全軍をもって攻撃する準備を整え、彼が迫り攻撃している間に、城壁が四方から囲まれた状態で、城壁や塔から撃たれて、何人かの兵士たち、とりわけ最も勇敢な者たちを失った。
§23.18.6semel ultro erumpentis agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque conpulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis.
一度、自発的に突撃してきた者たちを、象の列を立ちふさがせることによって、危うく退路を断ちそうになり、狼狽した彼らを都市の中へと追い散らしたが、そのように少ない全兵力からすれば、十分に多くの者が殺害された。
plures cecidissent, ni nox proelio intervenisset.
もし夜が戦闘に介入しなかったならば、より多くの者が倒れていただろう。
§23.18.7postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est, atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrabat, Cannarum Trasumennique et Trebiae singulos admonens universosque.
翌日、すべての者の闘志が攻撃へと掻き立てられたが、それは特に金製の壁冠が提示された後はなおさらであり、将軍自身も、平地に位置する小さな砦に対する緩慢な攻撃を、サグントゥムを攻略した者たちに対して非難し、カンナエ、トラスメヌス、トレビアの戦いを、一人一人にも、また全体にも思い出させた。
§23.18.8inde vineae quoque coeptae agi cuniculique.
その後、ヴィネアも進められ、坑道も掘られ始めた。
nec ad varios conatus hostium aut vis ulla aut ars deerat ab sociis Romanorum:
そして、敵の様々な試みに対して、ローマの同盟者たちの側からも、いかなる力も知略も欠けてはいなかった。
§23.18.9propugnacula adversus vineas statuere, transversis cuniculis hostium cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obviam ire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepto avertit, castrisque communitis ac praesidio modico inposito, ne omissa res videretur, in hiberna Capuam concessit.
彼らはヴィネアに対抗して防壁を打ち立て、横方向の坑道によって敵の坑道を迎え撃ち、公然と、また密かに敵の企てに対抗した。 ついに、恥辱の念がハンニバルをもその企てから退かせ、陣営を補強し、適度な守備兵を配置して、その一件が放棄されたように見えないようにした上で、冬営のためにカプアへと退却した。
§23.18.10ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, adversus omnia humana mala saepe ac diu duratum, bonis inexpertum atque insuetum.
そこで彼は、冬の大部分の間、軍を屋根のある建物の中に留めたが、その軍は人間のあらゆる不運に対してはしばしば、かつ長く鍛えられていたが、良いことに対しては経験がなく、慣れていなかった。
§23.18.11itaque, quos nulla mali vicerat vis, perdidere nimia bona ac voluptates inmodicae, et eo inpensius, quo avidius ex insolentia in eas se merserant.
したがって、いかなる災いの力も打ち負かすことができなかった者たちを、過度の安楽と無節制な快楽が破滅させたが、それらに不慣れであったために、より貪欲に自らをそれらに沈めた分だけ、いっそう激しく破滅させた。
§23.18.12somnus enim et vinum et epulae et scorta balineaque et otium consuetudine in dies blandius ita enervaverunt corpora animosque, ut magis deinde praeteritae victoriae eos quam praesentes tutarentur vires,
なぜなら、睡眠とワイン、馳走、娼婦、浴場、そして怠惰が、習慣によって日に日に心地よさを増し、肉体と精神をこのように骨抜きにしたので、その結果、その後は現在の力よりも、過去の勝利が彼らを守るほどであった。
§23.18.13maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur, quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset;
そして、この将軍の過ちは、軍事技術の専門家たちの間では、カンナエの戦場から直ちにローマ市へと軍を率いなかったことよりも、大きな過失とみなされた。
illa enim cunctatio distulisse modo victoriam videri potuit, hic error vires ademisse ad vincendum.
なぜなら、あの躊躇は単に勝利を先延ばしにしただけにすぎないと思われ得たが、この誤りは、勝利するための力を奪ってしまったからである。
itaque hercule, velut si cum alio exercitu. §23.18.14a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit.
それゆえ、まったくもって、まるで別の軍隊を率いてカプアから出発したかのようであり、かつての規律はどこにも一切保持していなかった。
§23.18.15nam et redierunt plerique scortis inpliciti, et, ubi primum sub pellibus haberi coepti sunt, viaque et alius militaris labor excepit, tironum modo corporibus animisque deficiebant,
なぜなら、大部分の者は娼婦に惑わされて戻ってきたし、彼らが最初に天幕の下に収容され始め、行軍やその他の軍事的労働が彼らを迎え入れたとき、初年兵のように肉体も精神も参ってしまったからである。
§23.18.16et deinde per omne aestivorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur, neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant.
そしてその後、夏季作戦の全期間を通じて、大部分の兵が休暇なしに軍旗から離れて逃亡し、脱走兵たちにとってカプア以外の隠れ家はなかった。