§23.18.1Hannibal cum iam inde haud procul esset, Gaetulos cum praefecto nomine Isalca praemittit ac primo, si fiat conloquii copia, verbis benignis ad portas aperiundas praesidiumque accipiendum perlicere iubet, si in pertinacia perstent, vi rem gerere ac temptare, si qua parte invadere urbem possit.
한니발은 이미 그곳에서 멀지 않은 곳에 이르렀을 때, 이살카라는 이름의 지휘관과 함께 가이툴리아인들을 먼저 보냈고, 우선 회담의 기회가 주어진다면 온화한 말로 성문을 열고 수비대를 받아들이도록 유도할 것을 명령했으며, 만일 그들이 완강하게 고집한다면 무력으로 사태를 해결하고 어느 쪽으로 도시를 침투할 수 있을지 시험해 보라고 명령했다.
§23.18.2ubi ad moenia adcessere, quia silentium erat, solitudo visa;
그들이 성벽에 접근했을 때, 사방이 고요했기에 버려진 것처럼 보였다.
metuque concessum barbarus ratus moliri portas et claustra refringere parat,
야만인은 그들이 두려움 때문에 퇴각했다고 생각하여 성문을 뜯어내고 빗장을 부술 준비를 했다.
§23.18.3cum patefactis repente portis cohortes duae, ad id ipsum instructae intus, ingenti cum tumultu erumpunt stragemque hostium faciunt.
그때 갑자기 성문이 열리며, 바로 그 목적을 위해 안에서 대기하고 있던 두 개의 대대가 거대한 소동과 함께 돌격하여 적들을 무참히 쓰러뜨렸다.
§23.18.4ita primis repulsis Maharbal cum maiore robore virorum missus nec ipse eruptionem cohortium sustinuit.
이처럼 첫 대열이 격퇴당하자, 더 강력한 병력을 이끌고 파견된 마하르발조차도 그 대대들의 돌격을 견뎌내지 못했다.
§23.18.5postremo Hannibal castris ante ipsa moenia positis parvam urbem parvumque praesidium summa vi atque omnibus copiis oppugnare parat, ac dum instat lacessitque, corona undique circumdatis moenibus, aliquot milites et promptissimum quemque e muro turribusque ictos amisit.
마침내 한니발은 성벽 바로 앞에 진영을 치고, 작은 도시와 작은 수비대를 온 힘과 모든 군대를 동원해 공격할 준비를 했으며, 그가 바짝 다가서서 공격을 퍼붓는 동안 성벽이 사방으로 포위된 상태에서, 성벽과 탑으로부터 피격되어 몇 명의 병사들과 특히 가장 용맹한 자들을 잃었다.
§23.18.6semel ultro erumpentis agmine elephantorum opposito prope interclusit trepidosque conpulit in urbem satis multis ut ex tanta paucitate interfectis.
한 번은 스스로 돌격해 나온 자들을 코끼리 부대를 맞세워 거의 가로막을 뻔했고, 겁에 질린 그들을 도시 안으로 몰아넣었는데, 그처럼 적은 전체 인원에 비하면 꽤 많은 수가 살해되었다.
plures cecidissent, ni nox proelio intervenisset.
만약 밤이 전투에 개입하지 않았다면 더 많은 이들이 쓰러졌을 것이다.
§23.18.7postero die omnium animi ad oppugnandum accenduntur, utique postquam corona aurea muralis proposita est, atque ipse dux castelli plano loco positi segnem oppugnationem Sagunti expugnatoribus exprobrabat, Cannarum Trasumennique et Trebiae singulos admonens universosque.
다음 날, 모든 이들의 마음은 공격을 향해 불타올랐는데, 특히 황금 벽관이 포상으로 제시된 후에는 더욱 그러했다. 또한 장군 자신도 평지에 위치한 요새에 대한 나태한 공격을 두고 사군툼을 함락한 자들을 질책하며, 칸나에와 트라시메누스, 트레비아의 전투를 개개인과 모두에게 상기시켰다.
§23.18.8inde vineae quoque coeptae agi cuniculique.
이어서 비네아도 전진하기 시작했고 굴착 갱도도 파고 들어가기 시작했다.
nec ad varios conatus hostium aut vis ulla aut ars deerat ab sociis Romanorum:
적의 다양한 시도에 맞서, 로마의 동맹국들 편에서도 힘과 지략 중 어느 것 하나 부족하지 않았다.
§23.18.9propugnacula adversus vineas statuere, transversis cuniculis hostium cuniculos excipere, et palam et clam coeptis obviam ire, donec pudor etiam Hannibalem ab incepto avertit, castrisque communitis ac praesidio modico inposito, ne omissa res videretur, in hiberna Capuam concessit.
그들은 비네아에 대항해 방벽을 세우고, 횡단 갱도로 적의 갱도를 가로막았으며, 공공연하게나 은밀하게나 적의 시도를 방해했다. 마침내 수치심이 한니발조차 그 시도에서 물러나게 만들었고, 그는 진영을 보강하고 적당한 수비대를 배치하여 그 일이 포기된 것처럼 보이지 않게 한 뒤, 겨울을 나기 위해 카푸아로 물러갔다.
§23.18.10ibi partem maiorem hiemis exercitum in tectis habuit, adversus omnia humana mala saepe ac diu duratum, bonis inexpertum atque insuetum.
그곳에서 그는 겨울의 대부분 동안 군대를 지붕이 있는 거처에 머물게 했는데, 이 군대는 인간의 온갖 역경에는 자주 그리고 오랫동안 단련되어 있었으나, 좋은 처지에는 경험이 없고 익숙하지 않았다.
§23.18.11itaque, quos nulla mali vicerat vis, perdidere nimia bona ac voluptates inmodicae, et eo inpensius, quo avidius ex insolentia in eas se merserant.
그리하여 그 어떤 역경의 힘도 정복하지 못했던 자들을, 과도한 안락함과 무절제한 쾌락이 파멸시켰으며, 그들이 이에 익숙지 않았던 탓에 더 탐욕스럽게 빠져들수록 그 파멸은 한층 더 격렬해졌다.
§23.18.12somnus enim et vinum et epulae et scorta balineaque et otium consuetudine in dies blandius ita enervaverunt corpora animosque, ut magis deinde praeteritae victoriae eos quam praesentes tutarentur vires,
잠과 술, 향연, 창녀와 목욕, 그리고 나태함이 습관으로 인해 날이 갈수록 달콤해져 육체와 정신을 이토록 무기력하게 만들었기에, 그 뒤로는 현재의 힘보다 과거의 승리가 그들을 더 지켜줄 지경이었다.
§23.18.13maiusque id peccatum ducis apud peritos artium militarium haberetur, quam quod non ex Cannensi acie protinus ad urbem Romanam duxisset;
그리고 군사 요령에 능한 자들 사이에서 이 장군의 실책은, 칸나에 전선에서 즉시 로마 시로 군대를 몰고 가지 않았던 일보다 더 큰 잘못으로 여겨졌다.
illa enim cunctatio distulisse modo victoriam videri potuit, hic error vires ademisse ad vincendum.
왜냐하면 전자의 지체는 단지 승리를 미룬 것으로 보일 수 있었지만, 후자의 오류는 이기기 위한 힘을 빼앗아 가 버린 것으로 보였기 때문이다.
itaque hercule, velut si cum alio exercitu. §23.18.14a Capua exiret, nihil usquam pristinae disciplinae tenuit.
그리하여 실로, 마치 다른 군대를 이끌고 카푸아에서 나오는 듯하여, 그 이전의 기율은 그 어디에도 전혀 유지하지 못했다.
§23.18.15nam et redierunt plerique scortis inpliciti, et, ubi primum sub pellibus haberi coepti sunt, viaque et alius militaris labor excepit, tironum modo corporibus animisque deficiebant,
왜냐하면 대부분의 병사들이 창녀들에게 얽매여 돌아왔고, 그들이 다시 가죽 천막 아래에 수용되기 시작하여 행군과 그 밖의 군사적 노고를 맞닥뜨리자마자, 신병들처럼 육체적으로나 정신적으로나 무너졌기 때문이다.
§23.18.16et deinde per omne aestivorum tempus magna pars sine commeatibus ab signis dilabebantur, neque aliae latebrae quam Capua desertoribus erant.
그리고 그 뒤 여름철 작전 기간 내내, 수많은 무리가 허가 없이 군기를 이탈해 흩어졌으며, 탈영병들에게 카푸아 외에는 다른 숨을 곳이 없었다.