Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §23.16.1-23.16.16

马尔凯鲁斯突击诺拉城外迦太基军获胜

第 672 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

班蒂乌斯被马尔凯鲁斯的温和态度所感化并效忠罗马。当汉尼拔再次威胁诺拉时,马尔凯鲁斯得知平民企图叛变的阴谋,于是从城门发起突袭,成功击退迦太基军队并取得重大胜利。

§23.16.1hac comitate Marcelli ferocis iuvenis animus adeo est mollitus, ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuverit.
凭借马尔凯鲁斯的这一温和态度,那名血气方刚的青年的心被极大地感化了,以至于此后盟友中没有谁能比他更勇敢、更忠诚地协助罗马的大业。
cum Hannibal ad portas esset — §23.16.2Nolam enim rursus a Nuceria movit castra — plebesque Nolana de integro ad defectionem spectaret, §23.16.3Marcellus sub adventum hostium intra muros se recepit, non castris metuens, sed ne prodendae urbis occasionem nimis multis in eam inminentibus daret.
当汉尼拔逼近城门时—— 因为他再次将营地从努凯里亚迁回诺拉——且诺拉的平民再次企图叛变,马尔凯鲁斯在敌人逼近时退入城墙内,这不是因为担心营地,而是担心在如此多的人窥伺城市的情况下,会给他们提供出卖城市的机会。
§23.16.4instrui deinde utrimque acies coeptae, Romanorum pro moenibus Nolae, Poenorum ante castra sua.
随后,双方开始布置战线,罗马人在诺拉城墙前,迦太基人在他们自己的营地前。
proelia hinc parva inter urbem castraque et vario eventu fiebant, quia duces nec prohibere paucos temere procursantis nec dare signum universae pugnae volebant.
此后,城市与营地之间发生了一些结果互有胜负的小规模交战,因为将领们既不想制止少数人鲁莽的冲锋,也不想发出总攻的信号。
§23.16.5in hac cotidiana iam duorum exercituum statione principes Nolanorum nuntiant Marcello §23.16.6nocturna conloquia inter plebem ac Poenos fieri statutumque esse, ut, cum Romana acies egressa portis staret, inpedimenta eorum ac sarcinas diriperent, clauderent deinde portas murosque occuparent, ut potentes rerum suarum atque urbis Poenum inde pro Romano acciperent.
在两军如今已成日常的对峙中,诺拉的首领们向马尔凯鲁斯报告,平民与迦太基人之间正在进行夜间会谈,并已决定:当罗马战线出城排列时,他们将劫掠罗马人的辎重和行李,随后关闭城门并占领城墙,以便在掌控了自己的事务和城市之后,接纳迦太基人以取代罗马人。
§23.16.7haec ubi nuntiata Marcello sunt, conlaudatis senatoribus Nolanis, priusquam aliqui motus in urbe oreretur, fortunam pugnae experiri statuit.
当这些事情报告给马尔凯鲁斯后,他赞扬了诺拉的元老院议员,并决定在城内发生任何骚乱之前,试一试战斗的运气。
§23.16.8ad tris portas in hostes versas tripertito exercitum instruxit; inpedimenta subsequi iussit, calones lixasque et invalidos milites vallum ferre.
他在面对敌人的三座城门处将军队分为三部分布置;命令辎重队跟在后面,并命令仆役、随军商贩和无法作战的士兵携带防壁桩。
media porta robora legionum et Romanos equites, duabus circa portis novos milites levemque armaturam ac sociorum equites statuit.
在中间的城门,他部署了军团的精锐和罗马骑兵;在两旁的两个城门,他部署了新兵、轻装步兵和盟友的骑兵。
§23.16.9Nolani muros portasque adire vetiti, subsidiaque destinata inpedimentis praesidio data, ne occupatis proelio legionibus in ea impetus fieret.
诺拉人被禁止靠近城墙和城门,并指派了专门用于保护辎重的预备队,免得在军团忙于战斗时辎重遭到袭击。
ita instructi intra portas stabant Hannibali sub signis,
他们这样整齐地站在城门内。
§23.16.10id quod per aliquot dies fecerat, ad multum diei in acie stanti primo miraculo esse, quod nec exercitus Romanus porta egrederetur nec armatus quisquam in muris esset; §23.16.11ratus deinde prodita conloquia esse metuque resides factos, partem militum in castra remittit iussos propere adparatum omnem oppugnandae urbis in primam aciem adferre, satis fidens, si cunctantibus instaret, tumultum aliquem in urbe plebem moturam.
与此同时,对于在军旗之下站立的汉尼拔来说,正如他好几天以来所做的那样,直到一天的很晚时候他都站在战线中,起初令他感到惊奇的是,既没有罗马军队从城门出来,城墙上也没有任何武装人员;随后他认为会谈已被泄露,他们因恐惧而变得消极,于是他将一部分士兵派回营地,命令他们迅速将所有围攻城市的装备运到最前线,他十分确信,如果他紧逼这些犹豫不决的人,平民就会在城内煽动某种骚乱。
§23.16.12dum in sua quisque ministeria discursu trepidant ad prima signa succeditque ad muros acies, patefacta repente porta Marcellus signa canere clamoremque tolli ac pedites primum, deinde equites, quanto maximo possent impetu, in hostem erumpere iubet.
正当每个人都慌乱地奔向自己的任务,且战线在最前方的军旗指引下向城墙推进时,城门突然大开,马尔凯鲁斯命令吹响号角,发出呐喊,并命令步兵首先、随后是骑兵,以尽可能最大的力量冲向敌人。
§23.16.13satis terroris tumultusque in aciem mediam intulerant, cum duabus circa portis P. Valerius Flaccus et C. Aurelius legati in cornua hostium erupere.
他们已经给敌人的中军带来了足够的恐慌和混乱,就在这时,副官普布利乌斯·瓦莱里乌斯·弗拉库斯和盖乌斯·奥雷利乌斯从两旁的两个城门冲向敌人的两翼。
§23.16.14addidere clamorem lixae calonesque et alia turba custodiae inpedimentorum adposita, ut paucitatem maxime spernentibus Poenis ingentis repente exercitus speciem fecerint.
随军商贩、仆役和被派去守护辎重的其他人群也发出了呐喊,以至于他们对那些极其鄙视其人数稀少的迦太基人,突然展现出了一支庞大军队的景象。
§23.16.15vix equidem ausim adfirmare, quod quidam auctores sunt, duo milia et octingentos hostium caesos non plus quingentis Romanorum amissis; §23.16.16sed sive tanta sive minor victoria fuit, ingens eo die res ac nescio an maxima illo bello gesta est: non vinci enim ab Hannibale tunc difficilius fuit quam postea vincere.
我个人很难确信某些作者所说的话,即消灭了二千八百名敌人,而罗马人损失不超过五百人;但无论胜利是如此之大还是较小,那天都成就了一件伟大的功绩,而且我不知道这是否是那场战争中最大的功绩:因为在当时,不被汉尼拔击败比此后击败他更加困难。

词汇与语法注释

  1. 23.16.1ut nemo inde sociorum rem Romanam fortius ac fidelius iuverit — 由 `ut` 引导的结果虚拟子句,与主句中的副词 `adeo` 呼应。尽管主句使用过去时态,这里仍使用完成时虚拟语气 `iuverit`,以强调过去已经完成的事实性结果。
  2. 23.16.3non castris metuens, sed ne prodendae urbis occasionem... daret — 分词 `metuens` 支配与格 `castris`,意为“为营地担忧”(区别于支配宾格时表示“害怕营地”)。其后引导由 `ne` 引导的担忧从句(虚拟语气 `daret`),表示“担心……而给”。
  3. 23.16.10ad multum diei in acie stanti primo miraculo esse — 现在分词与格 `stanti` 修饰前一节(§23.16.9)末尾的 `Hannibali`。`miraculo esse` 是历史不定式,由目的与格 `miraculo` 和关系与格 `stanti/Hannibali` 组成双与格结构(令其感到惊奇)。主语是后面的 `quod` 从句。
  4. 23.16.16non vinci enim ab Hannibale tunc difficilius fuit quam postea vincere — 主语是不定式短语 `non vinci`(不被击败)和 `vincere`(击败)。这句比较句字面意思是“当时不被汉尼拔击败并不比以后击败他更难”,实际上暗含着在当时避免失败是一件绝不亚于、甚至比日后取得胜利更困难的伟大功绩。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §23.16.1-23.16.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:23.16.1-23.16.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。