§22.7.1haec est nobilis ad Trasumennum pugna atque inter paucas memorata populi Romani clades.
这是著名的特拉西美诺湖战役,也是罗马人民历史上屈指可数的惨败之一。
quindecim milia Romanorum in acie caesa; §22.7.2decem. milia sparsa fuga per omnem Etruriam diversis itineribus urbem petiere; §22.7.3duo milia quingenti hostium in acie, multi postea ex vulneribus periere.
一万五千名罗马兵在战线上被杀;一万人因战败溃散,通过不同的路线穿过整个埃特鲁里亚向都城逃去;敌军有两千五百人在战场上丧生,许多人随后因伤势过重而死。
multiplex caedes utrimque facta traditur ab aliis; §22.7.4ego, praeterquam quod nihil auctum ex vano velim, quo nimis inclinant ferme scribentium animi, Fabium, aequalem temporibus huiusce belli, potissimum auctorem habui.
据其他历史学家记载,双方的伤亡人数还要多出数倍;至于我,除了不希望有任何凭空夸大之外(历史撰述者的心往往极易倾向于此),我主要以与这场战争同时代的法比乌斯为最权威的依据。
§22.7.5Hannibal captivorum qui Latii nominis essent sine pretio dimissis, Romanis in vincula datis, segregata ex hostium coacervatorum cumulis corpora suorum cum sepeliri iussisset, Flamini quoque corpus funeris causa magna cum cura inquisitum non invenit.
汉尼拔在免收赎金释放了属于拉丁同盟的俘虏、并将罗马人戴上锁链之后,当他下令将自己士兵的尸体从堆积如山的敌军尸体中清理出来并予以安葬时,他也极为细心地搜寻了弗拉米尼乌斯的遗体以便予以安葬,但未能找到。
§22.7.6Romae ad primum nuntium cladis eius cum ingenti terrore ac tumultu concursus in forum populi est factus.
在罗马,一听到这起惨败的最初消息,人们便带着极大的恐慌和骚乱纷纷涌入广场。
§22.7.7matronae vagae per vias quae repens clades adlata quaeve fortuna exercitus esset, obvios percunctantur.
妇人们在街头徘徊,向迎面走来的人打听带来了什么突如其来的灾难,或者军队的命运如何。
et cum frequentis contionis modo turba in comitium et curiam versa magistratus vocaret, tandem haud multo ante solis occasum M. Pomponius praetor §22.7.8“pugna” inquit “magna victi sumus.
当群众像聚集的民会一样转向公民大会广场和元老院议事堂呼喊政务官时,终于在日没前不久,法务官马尔库斯·蓬波尼乌斯宣布: “我们在一次大战中战败了。
” et quamquam nihil certius ex eo auditum est, tamen alius ab alio impleti rumoribus domos referunt consulem cum magna parte copiarum caesum, §22.7.9superesse paucos aut fuga passim per Etruriam sparsos aut captos ab hoste.
”虽然从他那里没有听到更确切的细节,然而人们相互之间传满了谣言,将消息带回了家,称执政官已与大部分军队一同被杀,幸存者寥寥无几,要么因败走而散落于埃特鲁里亚各地,要么已被敌人俘虏。
§22.7.10quot casus exercitus uicti ruerant, tot in curas abstracti animi eorum erant, quorum propinqui sub C. Flaminio consule neruerant, ignorantium, quae cuiusque suorum fortuna esset; nec quisquam satis certum habet, quid aut speret aut timeat.
战败的军队遭受了多少灾难,那些在执政官盖乌斯·弗拉米尼乌斯手下服役的士兵的家属,他们的心灵就被撕裂进多少忧虑之中,因为他们不知道自己亲人的命运究竟如何;也没有人能足够确定,自己该寄予希望还是该感到恐惧。
§22.7.11postero ac deinceps aliquot diebus ad portas maior prope mulierum quam virorum multitudo stetit aut suorum aliquem aut nuntios de iis opperiens, circumfundebanturque obviis sciscitantes neque avelli, utique ab notis, priusquam ordine omnia inquisissent, poterant.
第二天以及接下来的几天里,城门处聚集的人群中女性几乎多于男性,她们等待着自己的亲人或关于亲人的消息。 她们围住迎面走来的人,不停地盘问,在按顺序打听清楚一切之前,她们绝不肯离去,尤其是从熟人身边。
§22.7.12inde varios vultus digredientium ab nuntiis cerneres, ut cuique laeta aut tristia nuntiabantur, gratulantisque aut consolantis redeuntibus domos circumfusos.
在那时,你可以看到人们从报信者那里离去时脸上各异的神情,这取决于每个人听到的是喜讯还是噩耗;你也能看到人们围住那些正要回家的人,或表示祝贺,或予以安慰。
feminarum praecipue et gaudia insignia erant et luctus.
尤其是女性的喜悦和悲伤最为显著。
§22.7.13unam in ipsa porta sospiti filio repente oblatam in complexu eius expirasse ferunt; alteram, cui mors fili falso nuntiata erat, maestam sedentem domi ad primum conspectum redeuntis gaudio nimio exanimatam.
据说,有一位母亲在城门处突然见到安然无恙的儿子,在与他拥抱时便气绝身亡;另一位母亲,由于被误报了儿子的死讯,正悲伤地坐在家中,一看到儿子归来的身影,便因过度喜悦而气绝。
§22.7.14senatum praetores per dies aliquot ab orto usque ad occidentem solem in curia retinent consultantes, quonam duce aut quibus copiis resisti victoribus Poenis posset.
法务官们在接下来的几天里,从日出到日落,一直将元老院留置在议事堂内,商讨在何种将领的统率下或动用何种军队,才能抵抗获胜的迦太基人。