Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §22.54.1-22.54.11

残兵重整与罗马城内的空前恐慌

第 648 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

幸存兵员在维努西亚集结,并在瓦罗指挥下于卡努西乌斯重整军队;与此同时,罗马城因全军覆没的假消息陷入前所未有的恐慌。

§22.54.1eo tempore, quo haec Canusii agebantur Venusiam ad consulem ad quattuor milia et quingenti pedites equitesque, qui sparsi fuga per agros fuerant pervenere.
就在卡努西乌斯进行这些活动的时候,约有四千五百名在逃跑中散落于田野间的步兵和骑兵,抵达了在维努西亚的执政官处。
§22.54.2eos omnes Venusini per familias benigne accipiendos curandosque cum divisissent, in singulos equites togas et tunicas et quadrigatos nummos quinos vicenos et pediti denos et arma, quibus deerant, dederunt, §22.54.3ceteraque publice ac privatim hospitaliter facta certatumque, ne a muliere Canusina populus Uenusinus officiis vinceretur.
维努西亚人将他们全部分配到各个家庭中予以热情接待和照顾,并给每名骑兵一件托加、一件丘尼卡和二十五枚四马战车银币,给每名步兵十枚,并给缺乏武器的人分发了武器;其他无论公私方面的款待工作也都竞相展开,唯恐维努西亚人民在善行上被那位卡努西乌斯的妇人所击败。
§22.54.4sed gravius onus Busae multitudo faciebat.
但人数的众多使布萨的负担更为沉重。
et iam ad decem milia hominum erant; Appiusque et Scipio, §22.54.5postquam incolumem esse alterum consulem acceperunt, nuntium extemplo mittunt, quantae secum peditum equitumque copiae essent, sciscitatumque simul utrum Venusiam adduci exercitum an manere iuberet Canusi.
此时人数已达一万左右;阿庇乌斯和西庇阿在获悉另一位执政官安然无恙后,立即派去使者,报告自己身边有多少步兵和骑兵部队,并同时询问他是命令将军队带往维努西亚,还是留在卡努西乌斯。
§22.54.6Varro ipse Canusium copias traduxit.
瓦罗本人将部队转移到了卡努西乌斯。
et iam aliqua species consularis exercitus erat, moenibusque se certe, etsi non armis, ab hoste videbantur defensuri.
此时,执政官军队已初具规模,他们似乎觉得即使不能用武器,至少也肯定能依靠城墙抵御敌人。
§22.54.7Romam ne has quidem reliquias superesse civium sociorumque, sed occidione occisum cum ducibus exercitum deletasque omnes copias allatum fuerat.
此时传到罗马的消息则是:甚至连这些公民和盟友的残部都未曾幸存,而是整支军队连同将领已被彻底消灭,所有兵力毁于一旦。
§22.54.8numquam salva urbe tantum pavoris tumultusque intra moenia Romana fuit.
只要城池尚存,罗马城墙之内就从未有过如此巨大的恐慌和混乱。
itaque succumbam oneri neque adgrediar narrare, quae edissertando minora vero faciam.
因此,我将屈服于这一重担,不再试图去叙述那些由于详加描绘反而会显得弱于事实的惨状。
consule exercituque ad Trasumennum priore anno amisso, §22.54.9non vulnus super vulnus, sed multiplex clades, cum duobus consulibus duo consulares exercitus amissi nuntiabantur, nec ulla iam castra Romana nec ducem nec militem esse; §22.54.10Hannibalis Apuliam, Samnium ac iam prope totam Italiam factam.
在上一年度于特拉西梅努斯湖失去了执政官和军队之后,传来的不单是伤口上撒盐,而是成倍的灾难——两位执政官和两支执政官军队一同覆灭,且如今已无任何罗马营垒,既无将领,亦无士兵;阿普利亚、萨姆奈特以及如今几乎整个意大利都已归属汉尼拔。
nulla profecto alia gens tanta mole cladis non obruta esset.
确实,没有其他任何一个民族在如此沉重的灾难巨石下能不被压垮。
§22.54.11compares cladem ad Aegates insulas Carthaginiensium proelio navali acceptam, qua fracti Sicilia ac Sardinia cessere et vectigalis ac stipendiarios fieri se passi sunt, aut pugnam adversam in Africa, cui postea hic ipse Hannibal succubuit: nulla ex parte conparandae sunt, nisi quod minore animo latae sunt.
你不妨对比一下迦太基人在埃加特斯群岛海战中所遭受的惨败(他们因此崩溃,放弃了西西里和撒丁岛,甘愿成为纳贡和服役的属国),或者是后来此处的汉尼拔本人在非洲所屈服的那场败仗:这些在任何方面都无法与之相比,除非说那些失败是以更为懦弱的精神去承受的。

词汇与语法注释

  1. 22.54.2quibus deerant — quibus是与格关系代名词,省略了先行词(指“那些人”)。由于不规则动词deesse(缺乏、不足)要求支配与格作为间接宾语,因此在关系从句中quibus呈与格。该句的主语是省略的arma(或指前文暗指的“武器”)。
  2. 22.54.8salva urbe — 由名词urbe(urbs的单数夺格)和形容词salva(salvus的阴性单数夺格)构成的夺格独立结构。在此表示条件:“只要城池(罗马)尚存(安全)”。
  3. 22.54.10Hannibalis ... factam — 由专有名词属格Hannibalis(属于汉尼拔的)与不定式factam [esse](已经变成)构成的间接引语(“宾格加不定式”结构)。主语为Apuliam, Samnium ac ... Italiam,表明前文由nuntiebantur等词引入的报告内容的延续。
  4. 22.54.11compares — 动词comparare的第二人称单数现在时虚拟语气。这是针对假想的一般读者的“潜在虚拟语气”,表示温和的命令或假设:“你大可对比一下”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §22.54.1-22.54.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:22.54.1-22.54.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。