§21.46.1apud Romanos haudquaquam tanta alacritas erat, super cetera recentibus etiam territos prodigiis; §21.46.2nam et lupus intraverat castra laniatisque obviis ipse intactus evaserat, et examen apum in arbore praetorio imminente consederat.
在罗马人当中,绝没有如此高涨的斗志,因为除其他事情外,他们还因最近发生的不祥之兆而感到恐惧;因为不仅有一只狼闯入了营地,在撕咬了挡路的人之后,自己竟毫发无损地逃脱了,而且还有一群蜜蜂落在了笼罩着统帅帐篷的一棵树上。
§21.46.3quibus procuratis Scipio cum equitatu iaculatoribusque expeditis profectus ad castra hostium ex propinquo copiasque, quantae et cuius generis essent, speculandas, obvius fit Hannibali et ipsi cum equitibus ad exploranda circa loca progresso.
在对这些征兆进行消除灾祸的仪式之后,西庇阿率领骑兵和轻装投枪手出发,去近距离侦察敌人的营地,并刺探其兵力的规模和类型,结果遇到了同样率领骑兵前来侦察周围地形的汉尼拔。
§21.46.4neutri alteros primo cernebant; densior deinde incessu tot hominum et equorum oriens pulvis signum propinquantium hostium fuit.
起初双方都没有看见对方;随后,由于如此多的人马行军而扬起的更加浓密的尘土,成了敌人逼近的信号。
consistit utrumque agmen, et ad proelium sese expediebant.
两支军队都停了下来,准备投入战斗。
§21.46.5Scipio A iaculatores et Gallos equites in fronte locat, Romanos! sociorumque quod roboris fuit, in subsidiis; Hannibal frenatos equites in medium accipit, cornua Numidis firmat.
西庇阿 A 将投枪手和高卢骑兵部署在最前线,将罗马人! 以及同盟军中称得上精锐的力量作为预备队部署在后方;汉尼拔将带缰绳的重骑兵部署在中央,用努米底亚兵加强两翼。
§21.46.6vixdum clamore sublato iaculatores fugerunt inter subsidia ad secundam aciem.
呐喊声几乎还没响起,投枪手们就穿过预备队逃到了第二线。
inde equitum certamen erat aliquamdiu anceps; dein, quia turbabant equos pedites intermixti, multis labentibus ex equis aut desilientibus, ubi suos premi circumventos vidissent, iam magna ex parte ad pedes pugna venerat, §21.46.7donec Numidae, qui in cornibus erant, circumvecti paulum ab tergo se ostenderunt.
此后,骑兵的战斗在一段时间内胜负难分;接着,因为夹杂其间的步兵使战马受惊,在看到自己人遭到压迫和包围时,许多人坠马或跳下马,战斗此时在很大程度上已经演变成了步战,直到部署在两翼的努米底亚兵绕行,在后方稍稍露面。
is pavor perculit Romanos, auxitque pavorem consulis vulnus periculumque intercursu tum primum pubescentis fili propulsatum.
这种恐惧击垮了罗马人,而执政官的受伤,以及他那当时刚刚成年的儿子挺身介入而化解的危机,进一步加剧了恐惧。
§21.46.8hic erit iuvenis, penes quem perfecti huiusce belli laus est, Africanus ob egregiam victoriam de Hannibale Poenisque appellatus.
这位年轻人,就是日后掌握结束这场战争之荣耀、因对汉尼拔及迦太基人取得卓越胜利而被称为“阿非利加努斯”的人。
§21.46.9fuga tamen effusa iaculatorum maxume fruit, quos primos Numidae invaserunt; alius confertus equitatus consulem in medium acceptum non armis modo sed etiam corporibus suis protegens in castra nusquam trepide neque effuse cedendo reduxit.
然而,溃逃主要发生在投枪手中间,他们是努米底亚兵最先袭击的对象;其余的骑兵紧密结队,将执政官护在中央,不仅用武器,还用自己的身体保护着他,在任何地方都没有惊慌或混乱地撤退,将他带回了营地。
§21.46.10servati consulis decus Coelius ad servum natione Ligurem delegat; malim equidem de filio verum esse, quod et plures tradidere auctores et fama obtinuit.
科埃利乌斯将救出执政官的功劳归于一名利古里亚族的奴隶;但我个人更希望关于儿子的传闻是真实的,因为这不仅有更多的作家记载,也是世人公认的说法。