Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §21.43.1-21.43.18

汉尼拔激励将士与许诺战果的演说

第 574 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

汉尼拔对士兵们发表了演讲,指出他们所处的绝境与刚才进行决斗的俘虏相似,以此激励他们。他承诺征服罗马后将获得巨大财富,并将自己终身的军事经验与罗马执政官的幼稚无知进行了对比。

§21.43.1cum sic aliquot spectatis paribus adfectos dimisisset, contione inde advocata ita apud eos locutus fertur: §21.43.2“si, quem animum in alienae sortis exemplo paulo ante habuistis, eundem mox in aestimanda fortuna vestra habueritis, vicimus, milites; neque enim spectaculum modo illud, sed quaedam veluti imago vestrae condicionis erat.
当他在观看了几组决斗并遣散了深受感染的士兵之后,便召集会议,据传对他们发表了如下演讲: “士兵们,如果你们不久后在估量自己的命运时,能够保持刚才在他人命运的例子面前所怀有的同等心态,我们就已经胜利了;因为那不仅是一场表演,而且简直是你们自身处境的某种写照。
§21.43.3ac nescio an maiora vincula maioresque necessitates vobis quam captivis vestris fortuna circumdederit: §21.43.4dextra laevaque duo maria claudunt nullam ne ad effugium quidem navem habentis, circa Padus amnis maior ac violentior Rhodano, ab tergo Alpes urgent, vix integris vobis ac vigentibus transitae.
我甚至觉得,命运在你们身上施加的枷锁和绝境,比在你们的俘虏身上还要沉重:左右两侧,两片海洋将甚至连一条逃生船只都没有的你们困住;周围是波河,一条比罗讷河更大、更湍急的河流;后方是阿尔卑斯山,即使在你们完好无损、精力充沛的时候,也是艰难才越过的。
§21.43.5hic vincendum aut moriendum, milites, est, ubi primum hosti occurristis.
士兵们,在这里,在你们最初遭遇敌人的地方,你们必须战胜或者死亡。
et eadem fortuna, quae necessitatem pugnandi imposuit, praemia vobis ea victoribus proponit, quibus ampliora homines ne ab diis quidem immortalibus optare solent.
而强加给你们战斗必然性的同一命运,也向作为胜利者的你们展示了如此丰厚的奖赏,以至于人们即使向不朽的神灵祈求,通常也不会期望得到比这更多的东西。
§21.43.6si Siciliam tantum ac Sardiniam parentibus nostris ereptas nostra virtute recuperaturi essemus, satis tamen ampla pretia essent: quidquid Romani tot triumphis partum congestumque possident, id omne vestrum cum ipsis dominis futurum est.
如果我们只是要凭我们的英勇夺回那从我们父辈手中被抢走的西西里和撒丁岛,这依然是足够丰厚的回报;然而,罗马人通过如此多次凯旋所获得并积聚的一切财产,所有这些都将连同他们这些主人本身一起归你们所有。
§21.43.7in hanc tam opimam mercedem, agite dum, diis bene iuvantibus arma capite.
为了这如此丰厚的奖赏,来吧,在诸神大力的庇佑下,拿起武器吧。
§21.43.8satis adhuc in vastis Lusitaniae Celtiberiaeque montibus pecora consectando nullum emolumentum tot laborum periculorumque vestrorum vidistis; §21.43.9tempus est iam opulenta vos ac ditia stipendia facere et magna operae pretia mereri, tantum itineris per tot montes fluminaque et tot armatas gentes emensos.
至今为止,你们在卢西塔尼亚和凯尔特伊比利亚辽阔的山地中追逐牲畜,经历了如此多的劳苦与危险却未见任何回报,这已经足够了;现在是你们进行富庶而丰厚服役、并为你们的功劳赢得巨大回报的时候了,因为你们已经越过了如此多的山川河流和如此多武装的民族,跋涉了如此漫长的路程。
§21.43.10hic vobis terminum laborum fortuna dedit; hic dignam mercedem emeritis stipendiis dabit.
在这里,命运为你们的劳苦划定了终点;在这里,她将为你们圆满完成的服役赐予应得的赏赐。
§21.43.11nec, quam magni nominis bellum est, tam difficilem existimaritis victoriam fore: saepe et contemptus hostis cruentum certamen edidit et incluti populi regesque perlevi momento victi sunt.
你们不要以为,这场战争名声如此之大,胜利也同样会如此艰难:被轻视的敌人常常也会展开血腥的决斗,而声名显赫的民族和君王也会在极微小的力量作用下被击败。
§21.43.12nam dempto hoc uno fulgore nominis Romani quid est, cur illi vobis comparandi sint?
因为,如果除去罗马之名这仅有的一层光辉,还有什么理由让他们可以与你们相提并论呢?
§21.43.13ut viginti annorum militiam vestram cum illa virtute, cum illa fortuna taceam, ab Herculis columnis, ab Oceano terminisque ultimis terrarum per tot ferocissimos Hispaniae et Galliae populos vincentes huc pervenistis; §21.43.14pugnabitis cum exercitu tirone, hac ipsa aestate caeso victo circumsesso a Gallis, ignoto adhuc duci suo ignorantique ducem an me in praetorio patris,
姑且不说你们二十年的服役,以及那卓越的英勇与运气,你们是从海格力斯之柱、从大洋和陆地的极边,在一路战胜了西班牙和高卢如此多最凶悍的民族之后,才到达这里的;你们将要交战的是一支由新兵组成的军队,他们就在今年夏天刚被高卢人击败、征服并围困,至今还不被自己的将领所认识,也同样不认识自己的将领。
§21.43.15clarissimi imperatoris, prope natum, certe eductum, domitorem Hispaniae Galliaeque, victorem eundem non Alpinarum modo gentium sed ipsarum, quod multo maius est, Alpium, cum semenstri hoc conferam duce, desertore exercitus sui?
难道要让我这个在我那身为极显赫统帅的父亲的营帐中、几乎出生、确实成长起来的,西班牙和高卢的征服者,不仅是阿尔卑斯山各部落的征服者,更是——这要伟大得多——阿尔卑斯山本身的征服者的我,与这个抛弃了自己军队的、任期只有六个月的将军相比吗?
§21.43.16cui si quis demptis signis Poenos Romanosque hodie ostendat, ignoraturum certum habeo, utrius exercitus sit consul.
如果今天有人在拿掉军旗的情况下,把迦太基人和罗马人指给他看,我确信他根本不会知道自己是哪支军队的执政官。
§21.43.17non ego illud parvi aestimo, milites, quod nemo est vestrum, cuius non ante oculos ipse saepe militare aliquod ediderim facinus, cui non idem ego virtutis spectator ac testis notata temporibus locisque referre sua possim decora.
士兵们,我绝不轻视这一点:在你们之中,没有一个人不曾亲眼目睹我多次立下战功,也没有一个人不曾由我作为其英勇的目击者与见证人,能够指明时间和地点,向他历数他自己的荣耀事迹。
§21.43.18cum laudatis a me miliens donatisque alumnus prius omnium vestrum quam imperator, procedam in aciem adversus ignotos inter se ignorantesque.
伴随着你们这些曾被我赞扬过上千次并予以奖赏的人,我——在成为你们的将军之前首先是你们所有人共同抚育的孩子——将走向战场,去迎战那些彼此陌生、互不相识的敌人。 ”

词汇与语法注释

  1. §21.43.3nescio an — “nescio an”(我不知道是否不……)是拉丁语惯用语,表示某种倾向性的推测(“我倾向于认为”、“也许是”)。在此处,它暗示了汉尼拔确信命运给迦太基士兵带来的束缚要比给俘虏带来的更为沉重。
  2. §21.43.4habentis — 宾格复数形式(古旧的 -is 结尾代替了 -es)。在语法上,它修饰被省略的“vos”(你们),即作为“duo maria claudunt”的宾语。
  3. §21.43.14an me — 这是长距离倒装(hyperbaton)与分离句式的起点,最终指向第15节中的“cum semenstri hoc conferam duce”(还是我该将自己与这个任期六个月的将军相提并论)。修饰“me”的多个短语跨越了两个章节,而主句的商榷性虚拟语气动词“conferam”直到最末尾才出现。
  4. §21.43.18cum laudatis a me miliens donatisque — 介词“cum”接夺格,在此处修饰了实质上名词化的过去分词“laudatis ... donatisque”(那些被我赞扬过上千次并予以奖赏的人)。该夺格短语表示伴随关系,修饰主句动词“procedam”的主语。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §21.43.1-21.43.18. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.43.1-21.43.18

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。