§21.33.1prima deinde luce castra mota et agmen reliquum incedere coepit.
随后在破晓时分,营地被拔除,其余的军队开始前进。
§21.33.2iam montani signo dato ex castellis ad stationem solitam conveniebant, cum repente conspiciunt alios arce occupata sua super caput inminentis, alios via transire hostis.
山民们已在信号发出后,开始从各自的堡垒向平时的哨所集结,这时他们突然看见,一部分敌人已经占领了他们的要塞并盘踞在他们头顶上,而另一部分敌人正沿着道路通过。
§21.33.3utraque simul obiecta res oculis animisque immobiles parumper eos defixit; deinde, ut trepidationem in angustiis suoque ipsum tumultu misceri agmen videre, §21.33.4equis maxime consternatis, quidquid adiecissent ipsi terroris, satis ad perniciem fore rati, diversis rupibus, iuxta in vias ac devia adsueti, decurrunt.
这两件事同时呈现在他们的眼前和心中,使他们一时呆立不动;接着,当他们看到那支军队在狭径中因自身的混乱而陷入惊慌和骚乱时,特别是看到马匹受惊,他们认为自己只要再增添任何一点恐慌,就足以置敌人于死地,于是他们从各处峭壁上奔下,因为他们不论是对有路还是无路的地方都同样熟悉。
§21.33.5tum vero simul ab hostibus simul iniquitate locorum Poeni oppugnabantur, plusque inter ipsos, sibi quoque tendente, ut periculo primus evaderet, quam cum hostibus certaminis erat.
此时,迦太基人一方面受到敌人的袭击,另一方面也受到不利地形的困扰,而且由于每个人都在为自己争先恐后地企图率先脱离险境,他们内部之间的争夺甚至比与敌人的战斗还要激烈。
§21.33.6equi maxime infestum agmen faciebant qui et clamoribus dissonis, quos nemora etiam repercussaeque valles augebant, territi trepidabant et icti forte aut vulnerati adeo consternabantur, ut stragem ingentem simul hominum ac sarcinarum omnis generis facerent;
尤其是马匹使队伍陷入了极度危险:它们一方面被各种嘈杂的叫喊声(这些声音因森林和回荡的谷地而更加放大)惊吓而乱窜,另一方面一旦意外被撞到或受伤,就会惊恐万状,从而在人和各种行李中造成巨大的践踏和混乱。
§21.33.7multosque turba, cum praecipites deruptaeque utrimque angustiae essent, in inmensum altitudinis deiecit, quosdam et armatos; sed ruinae maxime modo iumenta cum oneribus devolvebantur.
由于狭径两旁均是陡峭悬崖,拥挤的人群将许多人推下了无底深渊,其中甚至有一些是武装士兵;但最惨烈的还是驮兽连同货物像建筑物崩塌一样滚落下去。
§21.33.8quae quamquam foeda visu erant, stetit parumper tamen Hannibal ac suos continuit, ne tumultum ac trepidationem augeret; §21.33.9deinde, postquam interrumpi agmen vidit periculumque esse, ne exutum inpedimentis exercitum nequiquam incolumem traduxisset, decurrit ex superiore loco et, cum impetu ipso fudisset hostem, suis quoque tumultum auxit.
虽然这些景象触目惊心,但汉尼拔还是停顿了片刻并约束住自己的士兵,以免加剧混乱和惊慌;随后,当他看到队伍被切断,并意识到如果军队丢失了所有行李,即使完好无损地通过也是徒劳时,他便从高处冲了下来,尽管他单凭冲锋的势头就击溃了敌人,但也增加了自己人内部的混乱。
§21.33.10sed is tumultus momento temporis, postquam liberata itinera fuga montanorum erant, sedatur, nec per otium modo sed prope silentio mox omnes traducti.
但这场混乱在一瞬间就平息了,因为随着山民的逃跑,道路被清理干净;不久之后,所有人不仅安详地、甚至几乎在寂静中通过了。
§21.33.11castellum inde, quod caput eius regionis erat, viculosque circumiectos capit, et captivo cibo ac pecoribus per triduum exercitum aluit; et quia nec a montanis primo perculsis nec loco magno opere impediebantur, aliquantum eo triduo viae confecit.
随后,他攻占了该地区首府的要塞及周围村庄,并用夺来的粮食和牲畜供养了军队三天;由于起初受到震慑的山民未作多大阻碍,地形也没带来太大困难,他们在这三天内前行了相当长的一段路程。