§21.33.1prima deinde luce castra mota et agmen reliquum incedere coepit.
その後、夜明けとともに宿営地が撤収され、残りの軍勢が進軍を始めた。
§21.33.2iam montani signo dato ex castellis ad stationem solitam conveniebant, cum repente conspiciunt alios arce occupata sua super caput inminentis, alios via transire hostis.
すでに山岳民族たちは、合図が送られると砦からいつもの見張り場所へと集まりつつあったが、そのとき突然彼らは、ある敵が自分たちの拠点を占領して頭上にそびえ立っており、また別の敵が道を進み通っているのを目にした。
§21.33.3utraque simul obiecta res oculis animisque immobiles parumper eos defixit;
同時に目と心に突きつけられたこの二つの出来事は、しばらくの間彼らを呆然と立ち尽くさせ、動けなくした。
deinde, ut trepidationem in angustiis suoque ipsum tumultu misceri agmen videre, §21.33.4equis maxime consternatis, quidquid adiecissent ipsi terroris, satis ad perniciem fore rati, diversis rupibus, iuxta in vias ac devia adsueti, decurrunt.
その後、軍勢が狭隘な通路の中で、それ自体の混乱によって右往左往しているのを見ると、特に馬たちがパニックに陥っていることから、自分たちがさらにどれほど恐怖を加えようとも、相手を破滅させるには十分であろうと考え、道のある場所にもない場所にも等しく慣れている彼らは、あちこちの岩壁から駆け下りてきた。
§21.33.5tum vero simul ab hostibus simul iniquitate locorum Poeni oppugnabantur, plusque inter ipsos, sibi quoque tendente, ut periculo primus evaderet, quam cum hostibus certaminis erat.
そのときまさにカルタゴ勢は、敵からと同時に地形の悪さからも攻撃されており、各自が真っ先に危険から逃れようと先を争ったため、敵との戦闘よりも自分たち同士の間での争いの方が激しかった。
§21.33.6equi maxime infestum agmen faciebant qui et clamoribus dissonis, quos nemora etiam repercussaeque valles augebant, territi trepidabant et icti forte aut vulnerati adeo consternabantur, ut stragem ingentem simul hominum ac sarcinarum omnis generis facerent;
進軍をとりわけ危険なものにしていたのは馬たちであった。 彼らは、森や反響する谷によってさらに大きく響く、様々な不協和な叫び声に怯えて狼狽し、また偶然にぶつかられたり傷を負わされたりするとひどくパニックに陥り、人間とあらゆる種類の荷物の双方に多大な大混乱を巻き起こした。
§21.33.7multosque turba, cum praecipites deruptaeque utrimque angustiae essent, in inmensum altitudinis deiecit, quosdam et armatos;
また、通路は両側とも急峻で切り立っていたため、混乱した群衆の押し合いによって多くの者が底知れぬ深みへと突き落とされ、その中には武装した兵士たちもいた。
sed ruinae maxime modo iumenta cum oneribus devolvebantur.
しかし何よりも、荷獣が荷物ごと、まるで建物の崩壊のように転がり落ちていった。
§21.33.8quae quamquam foeda visu erant, stetit parumper tamen Hannibal ac suos continuit, ne tumultum ac trepidationem augeret;
これらの光景は見るに堪えない惨状であったが、それでもハンニバルは、混乱と狼狽をこれ以上大きくしないために、しばらくの間立ち止まって部下たちをその場に押しとどめた。
§21.33.9deinde, postquam interrumpi agmen vidit periculumque esse, ne exutum inpedimentis exercitum nequiquam incolumem traduxisset, decurrit ex superiore loco et, cum impetu ipso fudisset hostem, suis quoque tumultum auxit.
その後、行軍列が分断され、荷物をすべて失った軍勢をいくら無傷で通過させたところで意味がなくなってしまうという危険があるのを認めると、高い場所から駆け下り、その突撃の勢いそのもので敵を退散させた。 しかしそれによって、味方の中の混乱もまた増大させることになった。
§21.33.10sed is tumultus momento temporis, postquam liberata itinera fuga montanorum erant, sedatur, nec per otium modo sed prope silentio mox omnes traducti.
しかしその混乱は、山岳民族たちの逃亡によって道が開かれると、一瞬のうちに静まり、まもなく全員が、単に平穏にというだけでなく、ほとんど静寂のうちに通過することができた。
§21.33.11castellum inde, quod caput eius regionis erat, viculosque circumiectos capit, et captivo cibo ac pecoribus per triduum exercitum aluit;
その後、彼はその地方の中心であった砦と周囲の村々を占領し、奪い取った食糧と家畜によって三日間のあいだ軍勢を養った。
et quia nec a montanis primo perculsis nec loco magno opere impediebantur, aliquantum eo triduo viae confecit.
そして、最初に手痛い打撃を受けた山岳民族からも、また地形からも大して妨げられなかったため、その三日間のうちにかなりの道程を進んだ。