Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §21.30.1-21.30.11

汉尼拔发表讲话鼓舞士卒翻越阿尔卑斯山

第 561 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

汉尼拔决心进军意大利,并召集士兵发表讲话。他回顾了过去的胜利与伟业,指责他们对跨越阿尔卑斯山的恐惧,并鼓舞他们以最终目标罗马为方向前进。

§21.30.1itaque Hannibal, postquam ipsi sententia stetit pergere ire atque Italiam petere, advocata contione militum versat animos castigando adhortandoque: mirari se, §21.30.2quinam pectora semper inpavida repens terror invaserit.
因此汉尼拔在自己心中确定了继续前进并前往意大利的决心后,召集了士兵大会,通过责备和鼓励来激发他们的斗志,并说他感到惊异:究竟是什么突然的恐惧,侵入了他们向来无畏的胸膛。
per tot annos vincentis eos stipendia facere neque ante Hispania excessisse, quam omnes gentesque et terrae, quas duo diversa maria amplectantur, Carthaginiensium essent.
这么多年来,他们作为胜利者服兵役,并且在被两个不同的海洋所包围的所有部族和土地都归迦太基所有之前,绝不离开西班牙。
§21.30.3indignatos deinde, quod, quicumque Saguntum obsedissent, velut ob noxam sibi dedi postularet populus Romanus, Hiberum traiecisse ad delendum nomen Romanorum liberandumque orbem terrarum.
随后,他们因为罗马人民要求将所有围攻萨贡图姆的人交出,如同交出罪犯一般而感到愤慨,于是跨过埃布罗河,去消灭罗马人的名字并解放全世界。
§21.30.4tum nemini visum id longum, cum ab occasu solis ad exortus intenderent iter; §21.30.5nunc, postquam multo maiorem partem itineris emensam cernant, Pyrenaeum saltum inter ferocissimas gentes superatum, Rhodanum, tantum amnem, tot milibus Gallorum prohibentibus, domita etiam ipsius fluminis vi traiectum, in conspectu Alpis habeant, §21.30.6quarum alterum latus Italiae sit, in ipsis portis hostium fatigatos subsistere — quid Alpis aliud esse credentes quam montium altitudines?
那时,当他们从日落的西方朝向日出的东方进军时,没有人觉得这路途漫长;如今,在目睹了大部分的旅程已被跨越、在最凶悍的部族之中克服了比利牛斯山的山口、跨越了罗讷河这样的大河(在成千上万的高卢人阻拦下,甚至降伏了河流本身的威力),并且将阿尔卑斯山尽收眼底之时,其另一侧就是意大利,他们却在敌人门前因疲惫而停滞不前——他们以为阿尔卑斯山除了是高耸的山岭之外,还能是什么?
§21.30.7fingerent altiores Pyrenaei iugis: nullas profecto terras caelum contingere nec inexsuperabiles humano generi esse.
让他们想象它们比比利牛斯山的脊梁还要高吧:确实没有土地能触及天空,也没有什么对人类来说是不可逾越的。
Alpis quidem habitari, coli, gignere atque alere animantes:
阿尔卑斯山确实有人居住,有人耕作,生养并抚育着生灵。
§21.30.8pervias faucis esse exercitibus.
隘口对于军队来说是通行的。
eos ipsos, quos cernant, legatos non pinnis sublime elatos Alpis transgressos.
他们所看到的那些使节,自己也并非长着翅膀飞跃天空跨过阿尔卑斯山的。
ne maiores quidem eorum indigenas, sed advenas Italiae cultores has ipsas Alpis ingentibus saepe agminibus cum liberis ac coniugibus migrantium modo tuto transmisisse.
甚至连他们的祖先也不是意大利的土著,而是外来的意大利开拓者,他们经常以移民的方式,带着孩子和妻子,结成巨大的队伍,安全越过这些阿尔卑斯山。
§21.30.9militi quidem armato nihil secum praeter instrumenta belli portanti quid invium aut inexsuperabile esse? Saguntum ut caperetur, quid per octo menses periculi, quid laboris exhaustum esse!
对于一个武装的、除了战争工具外不带任何东西的士兵来说,有什么是无路可通或不可逾越的? 为了攻克萨贡图姆,在八个月里历经了多少危险,付出了多少辛劳!
§21.30.10Romam, caput orbis terrarum, petentibus quicquam adeo asperum atque arduum videri, quod inceptum moretur?
对于志在罗马——这个世界的首都——的人来说,有什么会显得如此艰难和险阻,以至于延误已经开始的行动?
§21.30.11cepisse quondam Gallos ea, quae adiri posse Poenus desperet.
过去高卢人曾占领了迦太基人绝望于无法接近的地方。
proinde aut cederent animo atque virtute genti per eos dies totiens ab se victae aut itineris finem sperent campum interiacentem Tiberi ac moenibus Romanis.
因此,他们要么在精神和勇气上屈服于这些天来屡次被自己击败的部族,要么就将旅途的终点寄托于横亘在台伯河与罗马城墙之间的平原。

词汇与语法注释

  1. 21.30.1postquam ipsi sententia stetit — ipsi 是指向汉尼拔的关系与格。与短语 sententia stat(决定确立、下定决心)连用,表示“当他自己下定决心时”。
  2. 21.30.1mirari se — 从此处到第11节结束,汉尼拔的整篇演说都以间接引语(oratio obliqua)展开。mirari se 是主句的“宾格加不定式”结构(意为“他说自己感到惊异”),随后的各个句子均按照间接引语的规则使用不定式或虚拟语气。
  3. 21.30.6quid Alpis aliud esse credentes quam montium altitudines? — 间接引语中的修辞性疑问句。在直接引语中,第一、二人称的疑问句在间接引语中通常变为虚拟语气,但第三人称的修辞性疑问句(“他们以为阿尔卑斯山是什么?”)在间接引语中则由“宾格加不定式”(esse)来表示。
  4. 21.30.7fingerent altiores Pyrenaei iugis — 间接引语中的命令语气。直接引语中的命令式(fingite 或 fingant)由于主句动词为历史现在时(versat),根据时态呼应规则变为未完成过去虚拟语气(fingerent),表示劝告:“让他们想象吧”。
  5. 21.30.11proinde aut cederent animo atque virtute... aut itineris finem sperent — 间接引语中的命令。虽然 cederent 使用了未完成过去虚拟语气(符合时态呼应),但随后的 sperent 却使用了现在虚拟语气,在间接引语内部发生了时态的变化。尽管有些抄本写作 sperarent,但李维往往偏好这种向现在时的转变,以增加生动感。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §21.30.1-21.30.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:21.30.1-21.30.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。