Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.61.1-2.61.9

阿庇乌斯受审与审前病逝

第 122 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

阿庇乌斯·克劳狄乌斯因强硬反对土地法而遭到护民官起诉,但他毫无惧色、拒绝妥协,并在推迟的审判日前病逝,最终平民为其举行了盛大葬礼。

§2.61.1turbulentior inde annus excepit L. Valerio T. Aemilio consulibus, cum propter certamina ordinum de lege agraria tum propter iudicium Ap. Claudi, cui,
此后,在卢基乌斯·瓦莱里乌斯和提图斯·埃米利乌斯担任执政官的任期内,迎来了更为动荡的一年,这既是因为各阶层围绕土地法展开的斗争,也是因为对阿庇乌斯·克劳狄乌斯的审判。
§2.61.2acerrimo adversario legis causamque possessorum publici agri tamquam tertio consuli sustinenti, M. Duillius et Cn. Siccius diem dixere.
对于这位阿庇乌斯,他是该法最激烈的反对者,并且像第三位执政官一样维护着公有地占有者的利益,马尔库斯·杜伊里乌斯和格奈乌斯·西基乌斯对他提出了起诉,规定了审判日期。
§2.61.3numquam ante tam invisus plebi reus ad iudicium vocatus populi est, plenus suarum, plenus paternarum irarum.
在此之前,从未有过如此受平民憎恨的被告被传唤到民众面前接受审判,他身上充满了自己以及他父亲的愤怒。
§2.61.4patres quoque non temere pro ullo aeque adnisi sunt: propugnatorem senatus maiestatisque vindicem suae, ad omnes tribunicios plebeiosque oppositum tumultus, modum dumtaxat in certamine egressum, iratae obici plebi.
贵族们也极不寻常地为他四处奔走,其卖力程度不亚于为任何其他人:他们不甘心看到这位元老院的捍卫者和自身尊严的保护者,这位挺身阻挡了护民官和平民一切骚乱、至多在斗争中超出了适度分寸的人,被抛弃给愤怒的平民。
unus e patribus, §2.61.5ipse Ap. Claudius, et tribunos et plebem et suum iudicium pro nihilo habebat.
在贵族之中,唯有阿庇乌斯·克劳狄乌斯本人将护民官、平民乃至对他自己的审判都视若无物。
illum non minae plebis, non senatus preces perpellere umquam potuere, non modo ut vestem mutaret aut supplex prensaret homines, sed ne ut ex consueta quidem asperitate orationis, cum ad populum agenda causa esset, aliquid leniret atque submitteret.
平民的威胁不能动摇他,元老院的哀求也从未能说服他,他不仅不肯换上丧服,也不肯以哀求者的姿态去请求人们,甚至在必须向民众作自我辩护时,他也丝毫没有减轻或降低自己一贯尖锐的口吻。
§2.61.6idem habitus oris, eadem contumacia in vultu, idem in oratione spiritus erat, adeo ut magna pars plebis Appium non minus reum timeret, quam consulem timuerat.
他面色依旧,神态同样傲慢,言辞中的气势也毫无改变,以至于很大一部分平民对处于被告席上的阿庇乌斯的畏惧,绝不亚于先前对执政官阿庇乌斯的畏惧。
§2.61.7semel causam dixit, quo semper agere omnia solitus erat, accusatorio spiritu; adeoque constantia sua et tribunos obstupefecit et plebem, ut diem ipsi sua voluntate prodicerent, trahi deinde rem sinerent.
他只进行了一次辩护,其口吻依然是像他平时做所有事情时那样,带着一种控诉般的气势;他的这种坚定不移的态度极大地震慑了护民官和平民,以至于他们自愿为他推迟了审判的日期,随后任由事情拖延下去。
§2.61.8haud ita multum interim temporis fuit; ante tamen, quam prodicta dies veniret, morbo moritur.
这期间并没有过去多少时间;然而,在被推迟的审判日到来之前,他因病去世了。
§2.61.9cuius cum laudationem tribuni plebis inpedire conarentur, plebs fraudari sollemni honore supremum diem tanti viri noluit et laudationem tam aequis auribus mortui audivit, quam vivi accusationem audierat, et exequias frequens celebravit.
当平民护民官试图阻止他的悼词宣读时,平民们却不愿让这位伟人的最后日子被剥夺应有的传统荣誉,他们以听取他生前被告状时同样公正的耳朵倾听了死者的悼词,并大批聚集在一起为他举行了葬礼。

词汇与语法注释

  1. 2.61.1L. Valerio T. Aemilio consulibus — 由两个夺格名词(人名与 consulibus)组成的“夺格绝对”结构,表示时间(“在……担任执政官时”)。
  2. 2.61.1cui, — 关系代词与格(cui)置于句末前置,跨越 2.61.2 中的插入性分词短语,与主句动词短语 `diem dixere`(“为……规定审判日期”)相连。其先行词为 `Ap. Claudi`。
  3. 2.61.4propugnatorem senatus maiestatisque vindicem suae, ad omnes tribunicios plebeiosque oppositum tumultus, modum dumtaxat in certamine egressum, iratae obici plebi. — 此句为“对格+不定式”结构(以 obici 为不定式),与主句 `adnisi sunt` 所表达的努力或愤慨情绪相关联。意为贵族们不愿看到这位元老院的拥护者被“抛弃”(obici)给愤怒的平民。`egressum` 是修饰 `propugnatorem` 的分词,意为“超出了(modum)分寸”。
  4. 2.61.5non modo ut ... sed ne ut ... quidem — 否定关联结构,意为“不仅不(做前者),甚至连(后者)也不”。它强调阿庇乌斯既不肯换丧服,也绝不肯放低说话的调门。
  5. 2.61.6reum... consulem — 名词的谓语性/同格用法。`reum`(作为被告的[他])与 `consulem`(作为执政官的[他])形成对比,突显出无论身份如何变化,他的威慑力都未曾减弱。
  6. 2.61.7quo semper agere omnia solitus erat, — 夺格关系代词 `quo` 的先行词是其后的 `spiritu`(位于 `accusatorio spiritu` 中)。全句意为“以他平时做所有事时一贯秉持的(气势)”。
  7. 2.61.9fraudari... supremum diem — 动词 `fraudare`(剥夺、骗取某人的[夺格])的被动语态不定式。此处 `supremum diem`(最后一日)作不定式的对格主语,伴随夺格的 `sollemni honore`(传统荣誉),意为“最后一日被剥夺传统的荣誉”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.61.1-2.61.9. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.61.1-2.61.9

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。