Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.59.1-2.59.11

军队故意溃退与阿庇乌斯实施什一抽杀律

第 120 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗马军队因仇视阿庇乌斯而故意溃败,迫使阿庇乌斯撤退;但他最终对违反军纪的士兵施以包括“什一抽杀律”在内的严酷惩罚。

§2.59.1nihil eorum Volsci nesciebant instabantque eo magis sperantes idem certamen animorum adversus Appium habiturum exercitum Romanum, quod adversus Fabium consulem habuisset.
沃尔斯基人对此并非一无所知,因此他们更加紧迫地发起进攻,希望罗马军队对阿庇乌斯也会抱有同他们对执政官法比乌斯时一样的抗争精神。
§2.59.2ceterum multo Appio quam Fabio violentior fuit; non enim vincere tantum noluit, ut Fabianus exercitus, sed vinci voluit.
然而,对阿庇乌斯的抗争比对法比乌斯的要猛烈得多;因为他们不仅像法比乌斯的军队那样不愿获胜,而且甚至渴望战败。
productus in aciem turpi fuga petit castra nec ante restitit, quam signa inferentem Volscum munimentis vidit foedamque extremi agminis caedem.
被列队带上战场后,他们以可耻的逃跑奔向营地,直到看见沃尔斯基人向防御工事发起进攻、以及队伍末尾遭到惨无人道的屠杀时,才停下脚步。
§2.59.3tum expressa vis ad pugnandum, ut victor iam a vallo submoveretur hostis, satis tamen appareret capi tantum castra militem Romanum noluisse, alibi gaudere sua clade atque ignominia.
此时,他们被迫使出了战斗的力量,以至于已经获胜的敌人被从防线驱逐出去;然而显而易见的是,罗马士兵仅仅是不希望营地被攻陷,而在其他地方则为他们自己的战败和耻辱感到高兴。
§2.59.4quibus nihil infractus ferox Appii animus cum insuper saevire vellet contionemque advocaret, concurrunt ad eum legati tribunique monentes, ne ubique experiri vellet imperium, cuius vis omnis in consensu oboedientium esset.
阿庇乌斯那凶悍的心并未因此受到丝毫打击,反而想要变本加厉地发怒并召集大会,这时副官和护民官们纷纷跑到他面前,警告他不要在每件事上都去测试自己的权力,因为权力的全部力量都建立在服从者的同意之上。
§2.59.5negare vulgo milites se ad contionem ituros, passimque exaudiri voces postulantium, ut castra ex Volsco agro moveantur.
士兵们普遍声称他们不会参加大会,到处都可以听到要求将营地迁出沃尔斯基人领地的声音。
hostem victorem paulo ante prope in portis ac vallo fuisse, ingentisque mali non suspicionem modo sed apertam speciem obversari ante oculos.
他们说,不久前获胜的敌人几乎已经逼近了大门和防线,巨大的灾祸不仅是猜疑,而是显而易见的景象正呈现在眼前。
§2.59.6victus tandem, quando quidem nihil praeter tempus noxae lucrarentur, remissa contione iter in insequentem diem pronuntiari cum iussisset, prima luce classico signum profectionis dedit.
他最终屈服了,因为除了拖延惩罚的时间外,他们得不到任何好处;在取消大会并下令宣布第二天的行军之后,他在黎明时分用号角发出了出发信号。
§2.59.7cum maxime agmen e castris explicaretur, Volsci, ut eodem signo excitati, novissimos adoriuntur.
就在队伍刚要从营地开拔时,沃尔斯基人仿佛受到了相同信号的鼓舞,袭击了后卫。
a quibus perlatus ad primos tumultus eo pavore signaque et ordines turbavit, ut neque imperia exaudiri neque instrui acies posset.
动荡从后卫传到前锋,其引发的恐慌扰乱了军旗和队列,以至于既听不到命令,也无法排兵布阵。
nemo ullius nisi fugae memor.
除了逃跑,谁也顾不上别的了。
§2.59.8ita effuso agmine per stragem corporum armorumque evasere, ut prius hostis desisteret sequi quam Romanus fugere.
他们在尸体和武器狼藉的混乱中就这样溃散逃脱,以至于敌人停止追击的时间,比罗马人停止逃跑还要早。
§2.59.9tandem collectis ex dissipato cursu militibus consul, cum revocando nequiquam suos persecutus esset, in pacato agro castra posuit; advocataque contione invectus haud falso in proditorem exercitum militaris disciplinae, §2.59.10desertorem signorum, ubi signa, ubi arma essent, singulos rogitans,
最终,执政官将四处溃逃的士兵重新召集起来,在徒劳地追赶并试图召回他们之后,他在一片和平的土地上安设了营地;在召集大会后,他义正词严地痛斥这支背叛了军事纪律的军队,逐一盘问这些抛弃军旗者:军旗在哪里? 武器在哪里?
§2.59.11inermes milites, signo amisso signiferos, ad hoc centuriones duplicariosque, qui reliquerant ordines, virgis caesos securi percussit; cetera multitudo sorte decumus quisque ad supplicium lecti.
他用藤条鞭打并用斧头斩首了那些失去武器的士兵、丢失军旗的旗手,以及临阵脱逃的百人队长和双倍薪饷兵;其余的众人则通过抽签,每十人中选出一人处死。

词汇与语法注释

  1. §2.59.1nihil eorum Volsci nesciebant — 此处并非部分否定,而是通过否定代词 `nihil` 与否定动词 `nesciebant` 构成的双重否定,表达强烈的肯定,即“他们对这些事绝非一无所知”(亦即完全了解)。
  2. §2.59.2multo Appio quam Fabio violentior fuit — 语法主语在上下文语境中指代前文的 `certamen animorum`(抗争精神)。`Appio` 与 `Fabio` 是比较夺格,通过格变化极其简练地表达了针对阿庇乌斯与针对法比乌斯的抗争对比(等同于省略了前置词 `adversus` 的结构)。
  3. §2.59.5negare vulgo milites ... passimque exaudiri — 此处使用历史不定式(现在时不定式 `negare` 和 `exaudiri` 作为主动词),其意义等同于直说法的未完成过去时(`negabant` 和 `exaudiebantur`)。这是一种文学修辞用法,用以生动地描绘紧张局势下的动态。
  4. §2.59.6nihil praeter tempus noxae lucrarentur — `noxae` 是名词 `noxa`(罪过、惩罚)的属格,修饰 `tempus`(时间、拖延),意为“惩罚的延缓时间”(字面为“惩罚之时间”)。虽然在语法上也可以理解为目的与格(“为了惩罚”),但通常采用前者的属格解释更为自然。
  5. §2.59.11cetera multitudo sorte decumus quisque ad supplicium lecti — 此处是依意一致(constructio ad sensum)的例子。语法上的主语 `decumus quisque`(每第十个人)虽然是单数形式,但在意义上指代复数概念(即被选出来的人们),因此谓语分词使用了阳性复数形式 `lecti`(省略了 `sunt`)。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.59.1-2.59.11. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.59.1-2.59.11

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。