§2.49.1Manat tota urbe rumor; Fabios ad caelum laudibus ferunt: familiam unam subisse civitatis onus, Veiens bellum in privatam curam, in privata arma versum.
流言传遍了整个城市;人们对法比乌斯一族赞不绝口,捧上了天:说一个家族承担了国家的重担,维爱战争已转变为私人的事务和私人的武装。
si sint duae roboris eiusdem in urbe gentes, §2.49.2deposcant haec Volscos sibi, illa Aequos, populo Romano tranquillam pacem agente omnes finitimos subigi populos posse.
如果在城里有两个具有同样力量的氏族,这一个要求把沃尔斯奇人归自己对付,那一个要求把埃克维人归自己,那么在罗马人民过着安宁和平生活的同时,所有邻近的民族都能被征服。
Fabii postera die arma capiunt; quo iussi erant, conveniunt.
第二天,法比乌斯一族拿起武器;他们在被命令的地方集结。
§2.49.3consul paludatus egrediens in vestibulo gentem omnem suam instructo agmine videt; acceptus in medium signa ferri iubet.
执政官身着统帅斗篷走出来,在门廊前看到自己氏族的全体成员已列队整齐;他被迎入队伍中央,下令抬起军旗前进。
numquam exercitus neque minor numero neque clarior fama et admiratione hominum per urbem incessit: §2.49.4sex et trecenti milites, omnes patricii, omnes unius gentis, quorum neminem ducem sperneres, egregius quibuslibet temporibus senatus, ibant, unius familiae viribus Veienti populo pestem minitantes.
从未有一支军队,既在数量上如此之少,又在名声和人们的赞叹中如此辉煌地穿过城市:三百零六名士兵,全都是贵族,全都是同一个氏族,其中任何一人你都不会轻视其作为领袖的资格,他们是在任何时代都堪称卓越的元老院,他们行进着,以一个家族的力量向维爱人民威胁着毁灭。
§2.49.5sequebatur turba, propria alia cognatorum sodaliumque, nihil medium, nec spem nec curam, sed inmensa omnia volventium animo, alia publica sollicitudine excitata, favore et admiratione stupens.
人群紧随其后,一部分是他们自己的亲属和伙伴,心头不作中庸之想,不论是希望还是忧虑,脑海中盘旋的尽是宏大无比的事情;另一部分则因公众的焦虑而动容,在支持与赞叹中惊叹不已。
§2.49.6ire fortes, ire felices iubent, inceptis eventus pares reddere; consulatus inde ac triumphos, omnia praemia ab se, omnes honores sperare.
人们嘱咐他们要勇敢前行,要幸运前行,使结果与他们的开端相称;并期望从此获得执政官职位、凯旋式,以及来自他们自己的一切奖赏和所有荣誉。
§2.49.7praetereuntibus Capitolium arcemque et alia templa, quidquid deorum oculis, quidquid animo occurrit, precantur, ut illud agmen faustum atque felix mittant, sospites brevi in patriam ad parentes restituant.
当他们经过卡皮托尔山、要塞和其他神庙时,人们向映入眼帘、涌上心头的每一位神明祈祷,求神保佑这支队伍吉利、幸运地出发,并在短期内使他们平安地回到祖国、回到父母身边。
§2.49.8in cassum missae preces.
这些祈祷都是徒劳的。
infelici via, dextro Iano portae Carmentalis, profecti ad Cremeram flumen perveniunt.
他们从不祥之路——卡尔门塔里斯门的右侧雅努斯出发,抵达了克雷梅拉河。
is opportunus visus locus communiendo praesidio.
该处被视为建立防御工事以巩固守备的合适地点。
L. Aemilius inde et C. Servilius consules facti.
此后,卢基乌斯·埃米利乌斯和盖乌斯·塞尔维利乌斯当选为执政官。
§2.49.9et donec nihil aliud quam in populationibus res fuit, non ad praesidium modo tutandum Fabii satis erant, sed tota regione, qua Tuscus ager Romano adiacet, sua tuta omnia, infesta hostium vagantes per utrumque finem fecere.
只要事态还仅仅局限于掠夺,法比乌斯一族不仅足以守卫要塞,而且在托斯卡纳领土与罗马领土相邻的整个地区,通过在两边边界游弋,他们使自己这一方的所有地方都变得安全,而使敌人那一方的所有地方都充满危险。
§2.49.10intervallum deinde haud magnum populationibus fuit, dum et Veientes accito ex Etruria exercitu praesidium Cremerae oppugnant, et Romanae legiones ab L. Aemilio consule adductae comminus cum Etruscis dimicant acie.
随后,掠夺行为没有中断多久,一方面维爱人从埃特鲁里亚召集了军队,围攻克雷梅拉的要塞,另一方面由执政官卢基乌斯·埃米利乌斯率领的罗马军团与埃特鲁里亚人在战场上展开了白兵战。
quamquam vix derigendi aciem spatium Veientibus fuit; §2.49.11adeo inter primam trepidationem, dum post signa ordines introeunt subsidiaque locant, invecta subito ab latere Romana equitum ala non pugnae modo incipiendae, sed consistendi ademit locum.
尽管维爱人几乎没有整队的时间;因为在最初的混乱中,当他们正在军旗后方列队并部署后备部队时,罗马骑兵队突然从侧翼突袭,不仅夺走了他们开始战斗的机会,甚至夺走了他们站稳脚跟的地方。
§2.49.12ita fusi retro ad saxa rubra — ibi castra habebant — pacem supplices petunt; cuius impetratae ab insita animis levitate ante deductum Cremera Romanum praesidium paenituit.
于是他们被击退到红石——他们在那里设有营地——并以恳求者的身份请求和平;而由于他们心中固有的轻浮,在罗马守备队从克雷梅拉撤走之前,他们就对获得和平感到后悔了。