§2.49.1Manat tota urbe rumor;
噂が市全体に広がる。
Fabios ad caelum laudibus ferunt: familiam unam subisse civitatis onus, Veiens bellum in privatam curam, in privata arma versum.
人々はファビウス一族を天まで称賛する。 一つの家族が国家の重荷を引き受け、ウェーイーとの戦争は私的な配慮、私的な武装へと委ねられたのだ、と。
si sint duae roboris eiusdem in urbe gentes, §2.49.2deposcant haec Volscos sibi, illa Aequos, populo Romano tranquillam pacem agente omnes finitimos subigi populos posse.
もし市内に同じ力を持つ氏族が二つあるならば、一方がウォルスキ族を、他方がアイクィ族を自分たちのために要求すればよく、ローマの人民が穏やかな平和を過ごす中で、すべての隣接する民族を征服できるだろう、と。
Fabii postera die arma capiunt; quo iussi erant, conveniunt.
翌日、ファビウス一族は武器を取り、命じられていた場所に集まる。
§2.49.3consul paludatus egrediens in vestibulo gentem omnem suam instructo agmine videt;
将軍の外套をまとって出てきた執政官は、玄関で、隊列を整えた自らの一族全員を目にする。
acceptus in medium signa ferri iubet.
その中央に迎え入れられ、彼は進軍を命じる。
numquam exercitus neque minor numero neque clarior fama et admiratione hominum per urbem incessit:
これほど数が少なく、かつこれほど名声と人々の感嘆において輝かしい軍隊が、市中を行進したことはかつてなかった。
§2.49.4sex et trecenti milites, omnes patricii, omnes unius gentis, quorum neminem ducem sperneres, egregius quibuslibet temporibus senatus, ibant, unius familiae viribus Veienti populo pestem minitantes.
三百六人の兵士。 全員がパトリキであり、全員が単一の氏族の者。 彼らのうち誰も指導者として軽蔑されることはないであろう、いかなる時代にあっても卓越した元老院を構成しうる人々が、単一の家族の力によってウェーイーの民に破滅を突きつけながら進んでいった。
§2.49.5sequebatur turba, propria alia cognatorum sodaliumque, nihil medium, nec spem nec curam, sed inmensa omnia volventium animo, alia publica sollicitudine excitata, favore et admiratione stupens.
群衆が従っていた。 一方は、親族や仲間からなる身内の者たちであり、彼らの心には中庸なものはなく、希望であれ不安であれ、ただ計り知れないほど壮大なことすべてを思い描いていた。 他方は、公の不安によって駆り立てられ、好意と驚嘆で茫然自失としている人々であった。
§2.49.6ire fortes, ire felices iubent, inceptis eventus pares reddere;
人々は彼らに、勇敢に、幸運に進むように、そして着手した事柄に相応しい結果をもたらすようにと祈った。
consulatus inde ac triumphos, omnia praemia ab se, omnes honores sperare.
そして、それによって執政官職や凱旋式、自分たちからのあらゆる報酬、すべての栄誉を期待するように、と。
§2.49.7praetereuntibus Capitolium arcemque et alia templa, quidquid deorum oculis, quidquid animo occurrit, precantur, ut illud agmen faustum atque felix mittant, sospites brevi in patriam ad parentes restituant.
彼らがカピトリアヌスの丘や砦、その他の神殿を通り過ぎる際、目に留まる、あるいは心に浮かぶすべての神々に対して、人々は、あの隊列を幸先よく幸運に送り出し、まもなく無事に祖国へ、親たちのもとへと帰してくださるようにと祈る。
§2.49.8in cassum missae preces.
その祈りは虚しく捧げられた。
infelici via, dextro Iano portae Carmentalis, profecti ad Cremeram flumen perveniunt.
不吉な道、カルメンタリス門の右側のヤヌスを通って出発した彼らは、クレメラ川に到着する。
is opportunus visus locus communiendo praesidio.
その場所は、砦を築いて防備を固めるのに適していると思われた。
L. Aemilius inde et C. Servilius consules facti.
その後、ルキウス・アエミリウスとガイウス・セルウィリウスが執政官に選ばれた。
§2.49.9et donec nihil aliud quam in populationibus res fuit, non ad praesidium modo tutandum Fabii satis erant, sed tota regione, qua Tuscus ager Romano adiacet, sua tuta omnia, infesta hostium vagantes per utrumque finem fecere.
そして、事態が略奪行為に終始していた間は、ファビウス一族は砦を守るのに十分であっただけでなく、エトルリアの領土がローマの領土に隣接する地域全体において、両方の境界を巡り歩きながら、自分たちの側のすべてを安全にし、敵の側のすべてを脅かした。
§2.49.10intervallum deinde haud magnum populationibus fuit, dum et Veientes accito ex Etruria exercitu praesidium Cremerae oppugnant, et Romanae legiones ab L. Aemilio consule adductae comminus cum Etruscis dimicant acie.
その後、略奪行為にはそれほど長くない休止期間があったが、その間に、ウェーイー族はエトルリアから軍勢を呼び寄せてクレメラの砦を攻撃し、また、執政官ルキウス・アエミリウスによって率いられたローマの軍団が、エトルリア人と白兵戦で戦った。
quamquam vix derigendi aciem spatium Veientibus fuit;
もっとも、ウェーイー族には戦列を整える時間がほとんどなかったのであるが。
§2.49.11adeo inter primam trepidationem, dum post signa ordines introeunt subsidiaque locant, invecta subito ab latere Romana equitum ala non pugnae modo incipiendae, sed consistendi ademit locum.
というのも、最初の混乱の中で、彼らが軍旗の後ろで列を整え、予備兵を配置している間に、側面から突然突撃したローマの騎兵隊が、戦闘を開始することだけでなく、踏みとどまる場所さえも奪ったからである。
§2.49.12ita fusi retro ad saxa rubra — ibi castra habebant — pacem supplices petunt;
このようにしてサクサ・ルブラ――彼らはそこに陣営を張っていたのだが――まで敗走させられ、彼らは嘆願者として平和を求めた。
cuius impetratae ab insita animis levitate ante deductum Cremera Romanum praesidium paenituit.
しかし、平和を獲得したものの、その心に備わった軽薄さから、クレメラからローマの守備隊が引き揚げられる前に、彼らはそれを後悔した。