Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.45.1-2.45.16

埃特鲁里亚军的挑衅与罗马军的胜利誓言

第 106 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

罗马执政官因担心士兵叛乱而试图拖延战局,但埃特鲁里亚军持久而侮辱性的挑衅激怒了罗马士兵并使其强烈要求出战;最终执政官决定在全军宣誓必胜后发出出击信号。

§2.45.1consules quoque Romani nihil aliud quam suas vires, sua arma horrebant.
罗马执政官们也同样,除了他们自己的力量、他们自己的武器之外,别无所惧。
§2.45.2memoria pessimi proximo bello exempli terrebat, ne rem committerent eo, ubi duae simul acies timendae essent.
最近一次战争中最恶劣先例的记忆让他们感到恐惧,生怕将局势委于需要同时惧怕两线作战的境地。
itaque castris se tenebant, tam ancipiti periculo aversi: diem tempusque forsitan ipsum leniturum iras sanitatemque animis adlaturum.
因此,他们避开如此双重的危险,固守在军营中,认为时间本身或许会平息愤怒并让人们恢复理智。
§2.45.3Veiens hostis Etruscique eo magis praepropere agere; lacessere ad pugnam primo obequitando castris provocandoque, postremo, ut nihil movebant, qua consules ipsos, qua exercitum increpando: §2.45.4simulationem intestinae discordiae remedium timoris inventum, et consules magis non confidere quam non credere suis militibus; novum seditionis genus, silentium otiumque inter armatos.
维伊的敌人和埃特鲁里亚人因此更加急躁地行动;他们起初通过在军营旁骑马奔驰和挑战来挑衅战斗,最后,由于罗马人毫无动静,他们便通过辱骂执政官本人和军队来进行挑衅:声称假装内部不和是发明的避战良药,执政官们与其说是不相信自己的士兵,不如说是对他们失去信心;在武装人员中保持沉默和闲暇,这是一种新型的反叛。
ad haec in novitatem generis originisque qua falsa, qua vera iacere.
此外,他们针对罗马人家世和出身的新颖,扔出了一些半真半假的话语。
§2.45.5haec cum sub ipso vallo portisque streperent, haud aegre consules pati; at inperitae multitudini nunc indignatio, nunc pudor pectora versare et ab intestinis avertere malis: nolle inultos hostes, nolle successum non patribus, non consulibus; externa et domestica odia certare in animis.
当这些话语在垒墙和城门下喧嚷时,执政官们甘愿承受;然而对于无知的群众来说,愤怒和羞耻交替折磨着他们的胸膛,并使他们从内部的灾祸中转移注意力:他们不愿让敌人免受报复,也不愿让贵族和执政官获得成功;外在的和内在的仇恨在他们心中交战。
§2.45.6tandem superant externa; adeo superbe insolenterque hostis eludebat.
最终外在的仇恨占了上风;敌人的嘲讽是如此傲慢和无礼。
frequentes in praetorium conveniunt; poscunt pugnam, postulant, ut signum detur.
士兵们成群结队地聚集在将领帐篷前;他们要求战斗,请求发出信号。
§2.45.7consules velut deliberabundi capita conferunt, diu conloquuntur.
执政官们仿佛在深思熟虑般凑在一起,交谈了很久。
pugnare cupiebant, sed retro revocanda et abdenda cupiditas erat, ut adversando remorandoque incitato semel militi adderent impetum.
他们渴望战斗,但必须收敛并隐匿这种渴望,以便通过反对和拖延,为一旦被激发起斗志的士兵增添更大的冲劲。
§2.45.8redditur responsum inmaturam rem agi, nondum tempus pugnae esse; castris se tenerent.
他们给出了答复:时机尚未成熟,还不是战斗的时候;他们应当留在营中。
edicunt inde, ut abstineant pugna: si quis iniussu pugnaverit, ut in hostem animadversuros.
随后他们发布通告,禁止战斗:若有人擅自参战,他们将视其为敌人予以惩处。
§2.45.9ita dimissis, quo minus consules velle credunt, crescit ardor pugnandi.
如此遣散士兵后,士兵们越是相信执政官不想战斗,战斗的渴望就越是高涨。
accendunt insuper hostes ferocius multo, ut statuisse non pugnare consules cognitum est: §2.45.10quippe inpune se insultaturos, non credi militi arma, rem ad ultimum seditionis erupturam, finemque venisse Romano imperio.
此外,一旦得知执政官已决定不参战,敌人的挑衅便更加凶猛:因为他们认为自己可以免受惩罚地进行侮辱,武器不被信任给士兵,局势终将爆发为彻底的反叛,且罗马帝国的终结已经到来。
his freti occursant portis, ingerunt probra, aegre abstinent, quin castra oppugnent.
依仗着这些,他们奔向城门,施加侮辱,甚至差一点就围攻营地。
enimvero non ultra contumeliam pati Romanus posse; §2.45.11totis castris undique ad consules curritur; non iam sensim, ut ante, per centurionum principes postulant, sed passim omnes clamoribus agunt.
事实上,罗马人再也无法容忍这种侮辱了;整个军营的士兵从四面八方向执政官奔去;他们不再像以前那样,通过百夫长长官们温和地提出要求,而是所有人到处用呼喊声来施加压力。
matura res erat; tergiversantur tamen.
时机已经成熟,然而执政官们依然在推托。
§2.45.12Fabius deinde, ad crescentem tumultum iam metu seditionis collega concedente, cum silentium classico fecisset: “ego istos, Cn. Manli, posse vincere scio;
接着,面对不断升级的骚动,且其同僚因害怕反叛而已经妥协,法比乌斯在用军号令众人安静后说道:“克奈乌斯·曼利乌斯,我知道这些人能够获胜;但他们是否愿意,是他们自己让我无法确知的。
§2.45.13velle ne scirem, ipsi fecerunt. itaque certum atque decretum est non dare signum, nisi victores se redituros ex hac pugna iurant.
因此,我和同僚断然决定,除非他们发誓在此战中将作为胜利者归来,否则绝不发出信号。
consulem Romanum miles semel in acie fefellit, deos numquam fallet.
士兵在战场上曾欺骗过一次罗马执政官,但绝不能欺骗神明。
” centurio erat M. Flavoleius, inter primores pugnae flagitator.
”百夫长马尔库斯·弗拉沃莱乌斯就在那里,他是最先要求战斗的人之一。
§2.45.14“victor” inquit, “M. Fabi, revertar ex acie.
“马尔库斯·法比乌斯,”他说,“我将作为胜利者从战场归来。
” si fallat, Iovem patrem Gradivumque Martem aliosque iratos invocat deos.
”如果他违背誓言,他便祈求父神朱庇特、战神马尔斯以及其他愤怒的神明惩罚自己。
idem deinceps omnis exercitus in se quisque iurat.
接着,全军也一个接一个地誓言。
iuratis datur signum; arma capiunt; eunt in pugnam irarum speique pleni.
向宣誓的士兵发出了信号;他们拿起武器;满怀愤怒与希望投入战斗。
nunc iubent Etruscos probra iacere, §2.45.15nunc armati sibi quisque lingua promptum hostem offerri.
现在他们命令埃特鲁里亚人吐露辱骂,现在他们全副武装,每个人都渴望将那些口舌伶俐的敌人送到自己面前。
§2.45.16omnium illo die, qua plebis, qua patrum, eximia virtus fuit; Fabium nomen maxime enituit.
那一天,无论是平民还是贵族,所有人都展现了非凡的勇武;法比乌斯家族的名字最为闪耀。
multis civilibus certaminibus infensos plebis animos illa pugna sibi reconciliare statuunt.
他们决心通过这场战斗,让因多次内讧而敌视他们的平民心意与他们和解。

词汇与语法注释

  1. §2.45.2diem tempusque forsitan ipsum leniturum iras sanitatemque animis adlaturum — 这是伴随主句动词 'castris se tenebant' 的、表示执政官内心期望的间接引语不定式从句,由省略了 'esse' 的将来不定式 'leniturum [esse]' 和 'adlaturum [esse]' 构成。
  2. §2.45.3ut nihil movebant — 'ut' 连同直陈式未完成过去时('movebant')表示时间(当……时)或原因(因为)。这里表示罗马军队毫无动静的客观事实,或敌人无法动摇他们的状况。
  3. §2.45.4iacere — 这是一个历史不定式(infinitivus historicus),起主句动词的作用,相当于直陈式未完成过去时或完成过去时,用于生动而戏剧性地描绘事件。主语为主格(Etrusci)。同样的历史不定式也用于接下来的 §2.45.5 中的 'pati', 'versare', 'avertere', 'nolle', 'certare'。
  4. §2.45.8si quis iniussu pugnaverit, ut in hostem animadversuros — 间接引语中的条件句和将来不定式结构。'ut' 引导由 'edicunt' 要求的间接命令(或结果),而 'animadversuros [esse]' 是将来不定式,省略了主语宾格 'se'(执政官们)。'si quis... pugnaverit'(将来完成时)表示条件达成时的将来行动。'animadvertere in aliquem' 是一个惯用语,意为“惩罚某人(尤指处决)”。
  5. §2.45.9quo minus consules velle credunt, crescit ardor pugnandi — 'quo' 伴随比较级(此处为 'minus')与省略的 'eo' 伴随表示增加的动词('crescit')构成的比例相关结构。意为“他们越是不相信执政官们想要战斗,战斗的渴望就越是增长”。
  6. §2.45.14si fallat — 使用虚拟式现在时的条件从句,表示未来的潜在可能性(如果他违背誓言)。主句中使用 'invocat'(直陈式现在时)来描写祈求神明惩罚的行为。
  7. §2.45.15nunc armati sibi quisque lingua promptum hostem offerri — 'offerri' 是现在时被动不定式。在文意上,这是一个省略句(ellipsis),省略了表示希望或要求的核心动词(如 'optant' 或 'poscunt',亦或作为历史不定式使用),用以重现士兵们狂热的呼喊。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.45.1-2.45.16. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.45.1-2.45.16

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。