§2.38.1cum prope continuato agmine irent, praegressus Tullius ad caput Ferentinum, ut quisque veniret, primores eorum excipiens querendo indignandoque, et eos ipsos sedulo audientes secunda irae verba et per eos multitudinem aliam in subiectum viae campum deduxit.
当他们排成几乎连续不断的队伍前行时,图利乌斯抢先一步到达费伦蒂纳泉源,在他们到来时,用抱怨和愤慨迎接了他们的首领们;在首领们极其专注地倾听着顺应他们怒气的言辞时,图利乌斯引导他们以及通过他们将其他群众引向道路下方的平原。
§2.38.2ibi in contionis modum orationem exorsus veteres populi Romani iniurias cladesque gentis Volscorum commemoravit.
在那个地方,他以集会的形式开始演说,历数罗马人过去的伤害以及沃尔斯奇部族所遭受的灾难。
turn “ut omnia” inquit “obliviscamini alia, hodiernam hanc contumeliam quo tandem animo fertis, qua per nostram ignominiam ludos commisere?
然后他说:“即使你们忘记其他所有事,今天这桩耻辱,你们究竟要以怎样的心情去忍受? 他们竟然通过我们的耻辱开始了竞技会!
§2.38.3an non sensistis triumphatum hodie de vobis esse? vos omnibus, civibus peregrinis, tot finitimis populis spectaculo abeuntes fuisse, vestras coniuges, vestros liberos traductos per ora hominum?
难道你们没有感觉到今天有人在对你们举行凯旋式吗? 你们在离去时,成了所有公民、外邦人以及如此多邻近民族的笑柄,你们的妻子、你们的孩子在众人的注视下被游街示众?
§2.38.4quid eos, qui audivere vocem praeconis, quid, qui nos videre abeuntus, quid eos, qui huic ignominioso agmini fuere obvii, existimasse putatis, nisi aliquod profecto nefas esse, quod, si intersimus spectaculo, violaturi simus ludos piaculumque merituri, ideo nos ab sede piorum, coetu concilioque abigi?
那些听到传令官声音的人,那些看到我们离去的人,那些遇到这支耻辱队伍的人,你们认为他们会怎么想? 他们一定会想,这其中必定有某种罪愆,以至于如果我们参与竞技,就会玷污竞技会并需要赎罪,因此我们才被从虔敬者的居所、集会和会议中驱逐出去。
§2.38.5quid deinde? illud non succurrit, vivere nos, quod maturarimus proficisci? si hoc profectio et non fuga est.
接着又如何? 难道你们没有想到,我们之所以还能活着,是因为我们急于启程? 如果这算得上是‘启程’而不是‘逃跑’的话。
et hanc urbem vos non hostium ducitis, ubi si unum diem morati essetis, moriendum omnibus fuit?
难道你们不认为这座城市是敌人的城市吗? 在其中如果你们多逗留一天,大家就都得死。
§2.38.6bellum vobis indictum est, magno eorum malo, qui indixere, si viri estis.
战争已经向你们宣战了,如果你们是男子汉的话,这对宣战者来说将是巨大的灾难。
” ita et sua sponte irarum pleni et incitati domos inde digressi sunt instigandoque suos quisque populos effecere, ut omne Volscum nomen deficeret.
”因此,他们本身就充满愤怒,又受到煽动,便从那里各自回家,通过各自煽动自己的同胞,使整个沃尔斯奇之名都反叛了。