Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.27.1-2.27.13

阿庇乌斯的严酷裁判与平民骚乱

第 88 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

由于阿普里乌斯对债务诉讼的严酷裁判,平民的不满爆发,执政官塞维利乌斯因其中立态度两头不讨好。民众通过将神殿献堂权授予一名普通百人队长来羞辱执政官,债务问题最终演变成拒绝征兵和骚乱。

§2.27.1fusis Auruncis victor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus expectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae vanam faceret fidem, quam asperrime poterat, ius de creditis pecuniis dicere.
在击败奥伦基人后,罗马人在几天内赢得了如此多战争的胜利,他们正期待着执政官的诺言和元老院的信誉,这时阿普里乌斯出于其天生的傲慢,也为了使他同僚的诺言落空,开始以极尽严酷的态度对借贷金钱的诉讼进行裁判。
deinceps et, qui ante nexi fuerant, creditoribus tradebantur et nectebantur alii.
随后,此前已被拘为债务奴隶的人被移交给债权人,而其他人也相继被拘禁。
§2.27.2quod ubi cui militi inciderat, collegam appellabat.
每当这种事发生在某个士兵身上时,他就会向同僚申诉。
concursus ad Servilium fiebat; illius promissa iactabant; illi exprobrabant sua quisque belli merita cicatricesque acceptas.
人们纷纷涌向塞维利乌斯;他们当面责备他的诺言;每个人都向他历数自己在战争中的功绩和所受的伤痕。
postulabant, ut aut referret ad senatum, aut auxilio esset consul civibus suis, imperator militibus.
他们要求执政官要么将此事提交元老院,要么作为执政官帮助他的公民,作为统帅帮助他的士兵。
movebant consulem haec, sed tergiversari res cogebat; §2.27.3adeo in alteram causam non collega solum praeceps erat, sed omnis factio nobilium.
这些话打动了执政官,但局势迫使他拖延应付;因为不仅他的同僚急于倒向另一方的立场,而且整个贵族派系也是如此。
ita medium se gerendo nec plebis vitavit odium nec apud patres gratiam iniit.
这样,通过采取折中态度,他既没有避开平民的憎恨,也没有获得元老院议员们的青睐。
§2.27.4patres mollem consulem et ambitiosum rati, plebes fallacem; brevique apparuit aequasse eum Appii odium.
元老院议员认为执政官软弱且迎合平民,平民则认为他虚伪欺诈;很快就显而易见,他所招致的憎恨已与阿普里乌斯不相上下。
certamen consulibus inciderat, §2.27.5uter dedicaret Mercuri aedem.
执政官之间发生了争执,争论谁应当主持墨丘利神殿的献堂仪式。
senatus a se rem ad populum reiecit: utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae, mercatorum collegium instituere, sollemnia pro pontifice iussit suscipere.
元老院将此事从自己手中移交给民众解决:他们规定,民众命令将献堂权授予他们中的哪一个,那个人就应主管粮食供应,建立商人行会,并代表祭司长履行庄严的仪式。
§2.27.6populus dedicationem aedis dat M. Laetorio, primi pili centurioni, quod facile appareret non tam ad honorem eius, cui curatio altior fastigio suo data esset, factum quam ad consulum ignominiam.
民众将神殿的献堂权授予了第一战列百人队长马尔库斯·莱托里乌斯。 正如人们很容易看出的那样,这样做与其说是为了向他表示敬意——毕竟被授予了超出其身份的高尚职务——不如说是为了羞辱两位执政官。
§2.27.7saevire inde utique consulum alter patresque; sed plebi creverant animi, et longe alia quam primo instituerant via grassabantur.
由此,两位执政官之一和元老院议员们怒不可遏;但平民们斗志高昂,并开始采取与最初完全不同的途径行事。
§2.27.8desperato enim consulum senatusque auxilio, cum in ius duci debitorem vidissent, undique convolabant.
因为对执政官和元老院的援助感到绝望,当看到债务人被带上法庭时,他们便从四面八方聚集过来。
neque decretum exaudiri consulis prae strepitu et clamore poterat, neque, cum decresset, quisquam obtemperabat.
由于嘈杂声和叫喊声,执政官的决定根本无法被听清;而且即使他做出了决定,也无人服从。
§2.27.9vi agebatur, metusque omnis et periculum, cum in conspectu consulis singuli a pluribus violarentur, in creditores a debitoribus verterant.
暴力肆虐,当着执政官的面,个别人遭到多数人的殴打,所有的恐惧和危险都已从债务人身上转移到了债权人身上。
super haec timor incessit Sabini belli; §2.27.10dilectuque decreto nemo nomen dedit, furente Appio et insectante ambitionem collegae, qui populari silentio rem publicam proderet et ad id, quod de credita pecunia ius non dixisset, adiceret, ut ne dilectum quidem ex senatus consulto haberet: §2.27.11non esse tamen desertam omnino rem publicam neque proiectum consulare imperium; se unum et suae et patrum maiestatis vindicem fore.
在此之上,对萨宾人战争的恐惧又袭来;尽管颁布了征兵令,却无人前来登记。 阿普里乌斯怒发冲冠,猛烈抨击他同僚迎合平民的做法,指责他通过讨好民众的沉默来背叛国家,不仅未对借贷金钱进行裁判,甚至还加上一条,即未能根据元老院决议进行征兵:然而,国家并未完全被抛弃,执政官的权威也未被践踏;他将独自一人成为他自身及元老院议员尊严的捍卫者。
cum circumstaret cotidiana multitudo licentia accensa, §2.27.12arripi unum insignem ducem seditionum iussit.
当被不法狂热所煽动的日常人群围攻时,他下令逮捕一名显赫的叛乱首领。
ille cum a lictoribus iam traheretur, provocavit; nec cessisset provocationi consul, quia non dubium erat populi iudicilm, nisi aegre victa pertinacia foret consilio magis et auctoritate principum quam populi clamore; adeo supererant animi ad sustinendam invidiam.
当那人正被侍从官们拖走时,他向民众提出了上诉;而执政官本不会对上诉妥协,因为民众的判决毫无疑问,要不是他的固执好不容易被克服——这更多是靠显贵们的劝告和权威,而非民众的叫嚷;他有如此强大的气魄来承受恶名。
§2.27.13crescere inde malum in dies non clamoribus modo apertis, sed, quod multo perniciosius erat, secessione occultisque conloquiis.
此后,祸害日益加剧,不仅通过公开的叫嚷,而且通过秘密的脱离和私下的会面。
tandem invisi plebi consules magistrate abeunt, Servilius neutris, Appius patribus mire gratus.
最终,深受平民憎恨的执政官们任满离职,塞维利乌斯两头不讨好,而阿普里乌斯则深受元老院议员们的喜爱。

词汇与语法注释

  1. §2.27.1dicere — 在 `cum` 从句中起作用的历史不定式(historical infinitive)。此处用以代替未完成过去时直陈式(`dicebat`),使描写更具紧迫感或起始意味。其主语是主格的 `Appius`。
  2. §2.27.2auxilio esset consul civibus suis — 双与格结构(double dative)。`auxilio` 是表示目的或效果的与格(predicative dative),`civibus` 是表示利害关系的与格(dative of reference),意思是“以便执政官(`consul`)能成为市民们的帮助”。接下来的 `imperator militibus` 也是以省略相同结构的并列形式呈现。
  3. §2.27.5utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae ... iussit — 先行词 `eum` 被置于从属句 `utri ... data esset` 之后。由关系代词(此处为间接问句/条件意义的疑问/关系形容词 `uter`)引导的从句起到了类似条件句的作用(“若他们中的哪一个被授予……”),并修饰主句中作为主语的 `eum` 及其宾格不定式结构。
  4. §2.27.12nec cessisset provocationi consul ... nisi aegre victa pertinacia foret — 表示与过去事实相反(虚拟语气)的条件句。条件从句(`nisi ... foret`,其中 `foret` 相当于 `esset`,`victa foret` 构成虚拟式过去完成时被动语态)与主句(`nec cessisset`,虚拟式过去完成时)相结合,意思是:“若非他的固执被艰难地克服,执政官本不会向这一上诉妥协”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.27.1-2.27.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.27.1-2.27.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。