§2.27.1fusis Auruncis victor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus expectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae vanam faceret fidem, quam asperrime poterat, ius de creditis pecuniis dicere.
アウルンキ人が撃退されると、わずか数日の間にこれほど多くの戦争で勝者となったローマの人々は、執政官の約束と元老院の誓約の履行を期待した。 しかしアッピウスは、心に根ざした傲慢さと、同僚の約束を無効にしようという意図から、できる限り過酷に、貸し付けられた金銭に関する裁判を執り行い始めた。
deinceps et, qui ante nexi fuerant, creditoribus tradebantur et nectebantur alii.
次々と、以前に債務奴隷となっていた者たちが債権者に引き渡され、さらに別の者たちも拘束されていった。
§2.27.2quod ubi cui militi inciderat, collegam appellabat.
このようなことが兵士に降りかかるたびに、彼は同僚に訴え出た。
concursus ad Servilium fiebat;
セルウィリウスのもとへと群衆が集まった。
illius promissa iactabant; illi exprobrabant sua quisque belli merita cicatricesque acceptas.
彼らは彼の約束を突きつけ、それぞれが自らの戦争における功績や、身に受けた傷跡を彼に非難がましく示した。
postulabant, ut aut referret ad senatum, aut auxilio esset consul civibus suis, imperator militibus.
彼らは、執政官が元老院にこの問題を諮るか、あるいは執政官として自らの市民を、将軍として兵士たちを救ってくれるよう要求した。
movebant consulem haec, sed tergiversari res cogebat;
これらのことは執政官を動揺させたが、状況が彼に曖昧な態度をとることを強いた。
§2.27.3adeo in alteram causam non collega solum praeceps erat, sed omnis factio nobilium.
というのも、もう一方の立場には、同僚だけでなく、貴族の派閥全体が激しく傾いていたからである。
ita medium se gerendo nec plebis vitavit odium nec apud patres gratiam iniit.
こうして中立の立場を維持しようとすることで、彼は平民の憎しみを避けることもできず、元老院議員たちの好意を得ることもできなかった。
§2.27.4patres mollem consulem et ambitiosum rati, plebes fallacem;
元老院議員たちは執政官を優柔不断で人気取りに走る者とみなし、平民は彼を欺瞞に満ちた者とみなした。
brevique apparuit aequasse eum Appii odium.
そしてすぐに、彼がアッピウスと同じほどの憎しみを買っていることが明らかになった。
certamen consulibus inciderat,
執政官たちの間に争いが生じた。
§2.27.5uter dedicaret Mercuri aedem.
どちらがメルクリウスの神殿を献堂すべきかという争いである。
senatus a se rem ad populum reiecit: utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae, mercatorum collegium instituere, sollemnia pro pontifice iussit suscipere.
元老院はこの問題を自らから民衆へと委ねた。 彼らのうちどちらに民衆の命令によって献堂が授けられたとしても、その者が食糧供給を管理し、商人のギルドを設立し、最高神祇官の代わりに厳粛な儀式を執り行うようにと(元老院は)命令した。
§2.27.6populus dedicationem aedis dat M. Laetorio, primi pili centurioni, quod facile appareret non tam ad honorem eius, cui curatio altior fastigio suo data esset, factum quam ad consulum ignominiam.
民衆は神殿の献堂を、筆頭百人隊長であるマルクス・ラエトリウスに授けた。 それは、彼の身分を超える高い職務を授けられた彼への名誉のためというよりは、むしろ執政官たちを辱めるために行われたことが容易に見て取れるものであった。
§2.27.7saevire inde utique consulum alter patresque;
それゆえ、執政官の一方と元老院議員たちは激怒した。
sed plebi creverant animi, et longe alia quam primo instituerant via grassabantur.
しかし、平民たちの勇気は増し、彼らが最初に試みたのとは全く異なる方法で事態を進め始めた。
§2.27.8desperato enim consulum senatusque auxilio, cum in ius duci debitorem vidissent, undique convolabant.
なぜなら、執政官や元老院の助けをあきらめ、債務者が法廷に連行されるのを見るや、彼らは四方から集まってきたからである。
neque decretum exaudiri consulis prae strepitu et clamore poterat, neque, cum decresset, quisquam obtemperabat.
騒音と叫び声のために、執政官の決定は聞こえず、また決定を下したとしても、誰も従わなかった。
§2.27.9vi agebatur, metusque omnis et periculum, cum in conspectu consulis singuli a pluribus violarentur, in creditores a debitoribus verterant.
暴力が振るわれ、執政官の目の前で個々の者が多数によって暴行を受ける中で、あらゆる恐怖と危険は、債務者から債権者へと逆転していた。
super haec timor incessit Sabini belli;
これに加えて、サビニ人との戦争の恐怖が襲いかかった。
§2.27.10dilectuque decreto nemo nomen dedit, furente Appio et insectante ambitionem collegae, qui populari silentio rem publicam proderet et ad id, quod de credita pecunia ius non dixisset, adiceret, ut ne dilectum quidem ex senatus consulto haberet:
徴兵令が下されたものの、誰も名乗り出なかった。 アッピウスは激怒し、民衆にこびる沈黙によって国家を裏切り、貸付金について裁判を行わなかったことに加えて、元老院決議に基づく徴兵すら行わない同僚の人気取りを激しく非難した。
§2.27.11non esse tamen desertam omnino rem publicam neque proiectum consulare imperium; se unum et suae et patrum maiestatis vindicem fore.
しかしながら、国家が完全に見捨てられたわけでも、執政官の権限が打ち捨てられたわけでもなく、自分一人が自らと元老院議員たちの尊厳の擁護者となるであろう、と(アッピウスは宣言した)。
cum circumstaret cotidiana multitudo licentia accensa, §2.27.12arripi unum insignem ducem seditionum iussit.
不法な熱気に駆られたいつもの群衆が周囲を取り囲む中、彼は反乱の際立った指導者の一人を逮捕するよう命じた。
ille cum a lictoribus iam traheretur, provocavit;
彼がすでにリクトルたちによって引き立てられようとしていたとき、彼は上訴を申し立てた。
nec cessisset provocationi consul, quia non dubium erat populi iudicilm, nisi aegre victa pertinacia foret consilio magis et auctoritate principum quam populi clamore;
そして執政官は、民衆の判決に疑いがないことから、上訴に屈しなかったであろう。 もし彼の執拗さが、民衆の叫び声によってではなく、むしろ元老たちの勧告と権威によって、かろうじて抑え込まれていなかったならば。
adeo supererant animi ad sustinendam invidiam.
それほどまでに彼には、憎悪に耐えるための強い気骨が残っていた。
§2.27.13crescere inde malum in dies non clamoribus modo apertis, sed, quod multo perniciosius erat, secessione occultisque conloquiis.
それ以来、害悪は日々増大していったが、それは公然たる叫び声によるだけでなく、はるかに有害なことに、秘密の集会や会合によるものであった。
tandem invisi plebi consules magistrate abeunt, Servilius neutris, Appius patribus mire gratus.
ついに、平民に嫌われた執政官たちは任期を終えて退任した。 セルウィリウスはどちらの側にも好かれず、アッピウスは元老院議員たちに大いに好かれていた。