Humanitext Reader

리비우스 · 로마사 §2.27.1-2.27.13

아피우스의 가혹한 재판과 평민의 폭동

1770개 구절 중 88번째 · 라틴어

요약

아피우스의 가혹한 채무 재판으로 평민들의 불만이 폭발하고, 집정관 세르빌리우스는 중립적 태도로 양쪽 모두에게 미움을 받는다. 민중은 신전 봉헌권을 평민 백인대장에게 주어 집정관들을 모욕하고, 채무 문제는 결국 징집 거부와 폭동으로 발전한다.

§2.27.1fusis Auruncis victor tot intra paucos dies bellis Romanus promissa consulis fidemque senatus expectabat, cum Appius et insita superbia animo et ut collegae vanam faceret fidem, quam asperrime poterat, ius de creditis pecuniis dicere.
아우룬키족이 격퇴되자, 불과 며칠 사이에 그토록 많은 전쟁에서 승리자가 된 로마인들은 집정관의 약속과 원로원의 신의 이행을 기대하고 있었다. 그때 아피우스는 마음에 자리 잡은 오만함과 동료의 약속을 무효로 만들려는 속셈으로, 빌려준 돈에 대한 재판을 자신이 할 수 있는 한 가장 가혹하게 집행하기 시작했다.
deinceps et, qui ante nexi fuerant, creditoribus tradebantur et nectebantur alii.
잇달아, 이전에 채무 노예가 되었던 자들이 채권자들에게 인도되었고, 다른 이들도 새로이 구속되었다.
§2.27.2quod ubi cui militi inciderat, collegam appellabat.
이런 일이 어느 병사에게 닥칠 때마다, 그는 동료 집정관에게 호소했다.
concursus ad Servilium fiebat;
세르빌리우스에게로 군중이 몰려들었다.
illius promissa iactabant; illi exprobrabant sua quisque belli merita cicatricesque acceptas.
그들은 그의 약속을 들이대며, 각자 전쟁에서 세운 공적과 입은 상처들을 그에게 비난조로 털어놓았다.
postulabant, ut aut referret ad senatum, aut auxilio esset consul civibus suis, imperator militibus.
그들은 집정관이 이 문제를 원로원에 회부하든지, 아니면 집정관으로서 자신의 시민들을, 장군으로서 자신의 병사들을 구제해 달라고 요구했다.
movebant consulem haec, sed tergiversari res cogebat;
이러한 일들은 집정관을 흔들어 놓았으나, 상황이 그에게 미온적인 태도를 취하도록 강제했다.
§2.27.3adeo in alteram causam non collega solum praeceps erat, sed omnis factio nobilium.
다른 편 입장에는 동료 집정관뿐만 아니라 귀족들의 온 파벌이 너무나도 급격히 기울어 있었기 때문이다.
ita medium se gerendo nec plebis vitavit odium nec apud patres gratiam iniit.
이처럼 중간적인 태도를 취함으로써, 그는 평민의 미움을 피하지도 못했고 원로원 의원들의 호의를 얻지도 못했다.
§2.27.4patres mollem consulem et ambitiosum rati, plebes fallacem;
원로원 의원들은 집정관을 유약하고 대중 인기에 영합하는 자로 여겼고, 평민들은 그를 기만적인 자로 여겼다.
brevique apparuit aequasse eum Appii odium.
그리고 곧 그가 아피우스만큼이나 미움을 받게 되었다는 사실이 드러났다.
certamen consulibus inciderat,
집정관들 사이에 분쟁이 일어났다.
§2.27.5uter dedicaret Mercuri aedem.
둘 중 누가 메르쿠리우스 신전을 봉헌할 것인가 하는 문제였다.
senatus a se rem ad populum reiecit: utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae, mercatorum collegium instituere, sollemnia pro pontifice iussit suscipere.
원로원은 이 결정을 자신들에게서 민중에게로 넘겼다. 그들 중 누구에게 민중의 명령에 의해 봉헌권이 주어지든, 그가 식량 공급을 관리하고, 상인 조합을 설립하며, 대제관을 대신하여 엄숙한 의식을 수행하도록 명령했다.
§2.27.6populus dedicationem aedis dat M. Laetorio, primi pili centurioni, quod facile appareret non tam ad honorem eius, cui curatio altior fastigio suo data esset, factum quam ad consulum ignominiam.
민중은 신전 봉헌권을 수석 백인대장인 마르쿠스 라이토리우스에게 주었다. 이는 그의 신분을 넘어서는 높은 직책이 부여된 그에게 명예를 주기 위함이라기보다는, 집정관들을 모욕하기 위해 행해진 일임이 쉽게 간파될 수 있었다.
§2.27.7saevire inde utique consulum alter patresque;
그리하여 집정관 중 한 명과 원로원 의원들은 극도로 격분했다.
sed plebi creverant animi, et longe alia quam primo instituerant via grassabantur.
그러나 평민들의 기세는 올랐고, 그들이 처음에 시도했던 것과는 전혀 다른 방식으로 행동하기 시작했다.
§2.27.8desperato enim consulum senatusque auxilio, cum in ius duci debitorem vidissent, undique convolabant.
집정관과 원로원의 원조를 단념한 채, 채무자가 법정으로 끌려가는 것을 볼 때마다 그들은 사방에서 몰려들었다.
neque decretum exaudiri consulis prae strepitu et clamore poterat, neque, cum decresset, quisquam obtemperabat.
소란과 외침 때문에 집정관의 판결은 들리지 않았고, 판결을 내렸다 하더라도 아무도 따르지 않았다.
§2.27.9vi agebatur, metusque omnis et periculum, cum in conspectu consulis singuli a pluribus violarentur, in creditores a debitoribus verterant.
폭력이 자행되었고, 집정관이 보는 앞에서 개인들이 다수에게 폭행당하는 와중에, 모든 공포와 위험은 채무자로부터 채권자에게로 역전되어 있었다.
super haec timor incessit Sabini belli;
여기에 더해 사비니 전쟁의 공포가 엄습했다.
§2.27.10dilectuque decreto nemo nomen dedit, furente Appio et insectante ambitionem collegae, qui populari silentio rem publicam proderet et ad id, quod de credita pecunia ius non dixisset, adiceret, ut ne dilectum quidem ex senatus consulto haberet:
징집령이 내렸으나 아무도 응하지 않았다. 아피우스는 격분하여 대중적 침묵으로 국가를 배신하고 빌려준 돈에 대해 재판을 하지 않은 것에 더해, 원로원 결의에 따른 징집마저 행하지 않는 동료의 대중 영합 주의를 격렬히 비난했다.
§2.27.11non esse tamen desertam omnino rem publicam neque proiectum consulare imperium; se unum et suae et patrum maiestatis vindicem fore.
그러나 국가가 완전히 버려진 것도 아니고 집정관의 권한이 내팽개쳐진 것도 아니며, 자신만이 자신과 원로원 의원들의 존엄의 옹호자가 될 것이라고 선언했다.
cum circumstaret cotidiana multitudo licentia accensa, §2.27.12arripi unum insignem ducem seditionum iussit.
방종함에 불타오른 일상의 군중이 주변을 에워싸고 있는 가운데, 그는 폭동의 두드러진 지도자 한 명을 체포하라고 명령했다.
ille cum a lictoribus iam traheretur, provocavit;
그가 이미 리클토르들에게 끌려가고 있을 때 민중에게 상소했다.
nec cessisset provocationi consul, quia non dubium erat populi iudicilm, nisi aegre victa pertinacia foret consilio magis et auctoritate principum quam populi clamore;
그리고 집정관은 민중의 판결에 의심의 여지가 없었으므로 상소에 굴복하지 않았을 것이다. 만일 그의 고집이 민중의 외침보다는 오히려 원로들의 권고와 권위 때문에 간신히 꺾이지 않았더라면.
adeo supererant animi ad sustinendam invidiam.
그토록 그에게는 미움을 견뎌낼 기개가 남아 있었다.
§2.27.13crescere inde malum in dies non clamoribus modo apertis, sed, quod multo perniciosius erat, secessione occultisque conloquiis.
그리하여 해악은 매일 커져 갔는데, 이는 공공연한 외침뿐만 아니라 훨씬 더 해로운 비밀스러운 이탈과 밀회 때문이었다.
tandem invisi plebi consules magistrate abeunt, Servilius neutris, Appius patribus mire gratus.
마침내 평민들의 미움을 산 집정관들은 퇴임했다. 세르빌리우스는 어느 쪽의 마음에 들지도 못했고, 아피우스는 원로원 의원들에게 놀라울 정도로 사랑받았다.

어휘·문법 주석

  1. §2.27.1dicere — `cum` 절 내에서 기능하는 역사적 부정사(historical infinitive). 여기서는 직설법 미완료 과거(`dicebat`)를 대신하여 묘사에 긴박감이나 시작의 의미를 부여한다. 주어는 주격인 `Appius`이다.
  2. §2.27.2auxilio esset consul civibus suis — 이중 여격 구문(double dative). `auxilio`는 목적이나 효과를 나타내는 여격(predicative dative)이고, `civibus`는 이해관계를 나타내는 여격(dative of reference)으로, '집정관(`consul`)이 시민들에게 도움이 되도록'이라는 의미가 된다. 이어지는 `imperator militibus` 또한 유사한 구조가 생략되어 병치되어 있다.
  3. §2.27.5utri eorum dedicatio iussu populi data esset, eum praeesse annonae ... iussit — 선행사 `eum`이 종속절 `utri ... data esset` 뒤에 배치된 형태이다. 관계대명사(여기서는 간접의문/조건의 의미를 지닌 의문/관계형용사 `uter`)가 이끄는 절이 조건절('그들 중 누구에게 ~가 주어진다면, 그가...')처럼 기능하며, 주절의 대격과 부정사 구문(주어 `eum`)에 걸린다.
  4. §2.27.12nec cessisset provocationi consul ... nisi aegre victa pertinacia foret — 과거 사실에 반대되는 가정(반사실적 가정)을 나타내는 조건문. 조건절(`nisi ... foret`, 여기서 `foret`는 `esset`와 같으며 `victa foret`로 접속법 과거완료 수동태를 형성)과 귀결절(`nec cessisset`, 접속법 과거완료)의 결합을 통해, '만일 그의 고집이 간신히 꺾이지 않았더라면, 집정관은 상소에 굴복하지 않았을 것이다'라는 의미가 된다。

이 구절 인용하기

리비우스, 로마사 §2.27.1-2.27.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/ko/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.27.1-2.27.13

AI 초고 번역임과 열람 날짜를 함께 적어 주세요.

번역·주석·요약은 AI가 생성한 초고이며 독자 의견을 반영해 수정됩니다.