Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.23.1-2.23.15

负债老兵的悲剧与平民暴动

第 84 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

一名因债务沦为奴隶的退役老兵的悲惨控诉,在罗马市民中引发了大规模暴动。执政官塞尔维里乌斯与阿庇乌斯在应对危机时,就采取强硬手段还是温和手段产生了分歧。

§2.23.1sed et bellum Volscum imminebat, et civitas secum ipsa discors intestino inter patres plebemque flagrabat odio, maxime propter nexos ob aes alienum.
然而,不仅沃尔斯奇人的战争迫在眉睫,城邦内部也四分五裂,因债务奴役问题而在元老院与平民之间燃起了内部仇恨的熊熊烈火。
fremebant se foris pro libertate §2.23.2et imperio dimicantes domi a civibus captos et oppressos esse, tutioremque in bello quam in pace et inter hostis quam inter civis libertatem plebis esse;
平民们抱怨道,他们在国外为自由和帝国而战,在国内却被同胞市民所俘虏和压迫;在战争中平民的自由比在和平中更安全,在敌人中间比在市民中间更安全。
invidiamque eam sua sponte gliscentem insignis unius calamitas accendit.
而一个显赫人物的灾难,彻底点燃了这股本就在自发蔓延的怒火。
§2.23.3magno natu quidam cum omnium malorum suorum insignibus se in forum proiecit.
一位年事已高的男子,带着他所有不幸的显着标记,冲进了广场。
§2.23.4obsita erat squalore vestis, foedior corporis habitus pallore ac macie perempti; ad hoc promissa barba et capilli efferaverant speciem oris.
他的衣服满是污垢,由于苍白和消瘦,他的身体显得更加凄惨;此外,蓬乱的胡须和头发使他的面容显得野蛮。
noscitabatur tamen in tanta deformitate, et ordines duxisse aiebant aliaque militiae decora vulgo miserantes eum iactabant; ipse testes honestarum aliquot locis pugnarum cicatrices adverso pectore ostentabat.
然而在如此丑陋的外表下,他依然被认了出来,人们纷纷说他曾任百人队队长,众人同情他,口口相传着他其他的军功;他自己则展示着胸前的伤疤,作为在多处进行过光荣战斗的见证。
§2.23.5sciscitantibus, unde ille habitus, unde deformitas, cum circumfusa turba esset prope in contionis modum, Sabino bello ait se militantem, quia propter populationes agri non fructu modo caruerit, sed villa incensa fuerit, direpta omnia, pecora abacta, tributum iniquo suo tempore imperatum, aes alienum fecisse.
在周围聚集起几乎如同民众大会般的群众中,面对询问他为何落得如此境地、为何如此凄惨的人,他说,在萨庇尼战争期间,因为土地遭受蹂躏,他不仅失去了收成,而且庄园被焚毁,一切被洗劫,牲畜被赶走,更在他最艰难的时期被课以税收,因而背负了债务。
§2.23.6id cumulatum usuris primo se agro paterno avitoque exuisse, deinde fortunis aliis, postremo velut tabem pervenisse ad corpus; ductum se ab creditore non in servitium, sed in ergastulum et carnificinam esse.
这笔债务因高利贷而不断累积,起初剥夺了他祖传的土地,接着是其他财产,最后像瘟疫一样侵蚀到他的身体;他被债权人带走,不是去当奴隶,而是被关进了私设监牢和折磨人的场所。
§2.23.7inde ostentare tergum foedum recentibus vestigiis verberum.
随后,他展示了因鞭打留下的新鲜伤痕而惨不忍睹的背部。
ad haec visa auditaque clamor ingens oritur.
目睹和耳闻这些,人群中爆发了巨大的呐喊。
non iam foro se tumultus continet, sed passim totam urbem pervadit.
骚乱不再局限于广场,而是蔓延到了整个城市的各个角落。
§2.23.8nexi, vincti solutique, se undique in publicum proripiunt, inplorant Quiritium fidem.
那些因债务而被奴役的人,无论是被锁着的还是被释放的,都纷纷冲上街头,恳求罗马公民的庇护。
nullo loco deest seditionis voluntarius comes; multis passim agminibus per omnes vias cum clamore in forum curritur.
任何地方都不缺自愿加入暴动同盟的人;许多队伍在各条街道上大声喧哗着奔向广场。
§2.23.9magno cum periculo suo, qui forte patrum in foro erant, in eam turbam inciderunt; §2.23.10nec temperatum manibus foret, ni propere consules, P. Servilius et Ap. Claudius, ad conprimendam seditionem intervenissent.
那些碰巧在广场上的元老院议员们冒着巨大的生命危险卷入了这股人群中;若非执政官普布利乌斯·塞尔维里乌斯和阿庇乌斯·克劳狄乌斯迅速介入以平息动乱,暴力冲突本无法避免。
at in eos multitudo versa ostentare vincula sua deformitatemque aliam.
然而群众转而面对执政官,展示他们的锁链和其他凄惨遭遇。
§2.23.11haec se meritos dicere exprobrantes suam quisque alius alibi militiam; postulare multo minaciter magis quam suppliciter, ut senatum vocarent, curiamque ipsi futuri arbitri moderatoresque publici consilii circumsistunt.
他们声称这是他们应得的报应,每个人都在不同的地方指责并历数自己的军旅生涯;他们极其威胁地(而非恳求地)要求召开元老院会议,并且他们自己围住了议事堂,仿佛要成为公共决议的裁判者和主导者。
§2.23.12pauci admodum patrum, quos casus obtulerat, contracti ab consulibus; ceteros metus non curia modo sed etiam foro arcebat, nec agi quicquam per infrequentiam poterat senatus.
只有极少数碰巧在场的元老院议员被执政官召集起来;恐惧使其他议员不仅不敢去议事堂,甚至不敢去广场,由于元老院出席人数不足,无法进行任何议事。
§2.23.13tum vero eludi atque extrahi se multitudo putare, et patrum qui abessent, non casu, non metu, sed inpediendae rei causa abesse, et consules ipsos tergiversari, nec dubie ludibrio esse miserias suas.
此时,群众确实认为自己受到了愚弄和拖延,认为那些缺席的元老院议员并非偶然或因恐惧而缺席,而是为了阻挠此事,且执政官自己也在推诿,他们的痛苦显然成了戏谑的对象。
§2.23.14iam prope erat, ut ne consulum quidem maiestas coerceret iras hominum, cum incerti, morando an veniendo plus periculi contraherent, tandem in senatum veniunt; frequentique curia non modo inter patres sed ne inter consules quidem ipsos satis conveniebat.
局势已近乎失控,甚至连执政官的威严也无法抑制人们的愤怒,此时,缺席的议员们因无法确定留着还是去会带来更大的危险,终于来到了元老院;尽管议事堂里座无虚席,但不仅议员之间无法达成一致,甚至连执政官彼此之间也意见相左。
§2.23.15Appius, vehementis ingenii vir, imperio consulari rem agendam censebat: uno aut altero adrepto quieturos alios; Servilius, lenibus remediis aptior, concitatos animos flecti quam frangi putabat cum tutius tum facilius esse.
阿庇乌斯是一位性格刚烈的人,主张应当用执政官的强权来处理此事:只要逮捕一两个人,其他人就会安静下来;而更适合温和手段的塞尔维里乌斯则认为,对于被激怒的情绪,顺导比折断既更安全也更容易。

词汇与语法注释

  1. 2.23.4perempti — 动词 perimo(摧毁、损害)的完成时被动分词 peremptus 的属格单数阳性(或中性)形式,在此修饰名词 corporis(中性单数属格)。直译为“被摧残的身体的”,描绘了该男子因饥饿或疾病而极度衰弱的身体状态。
  2. 2.23.5sciscitantibus — 现在时主动分词 sciscitor(询问)的与格复数形式。此处并非夺格独立结构,而是作为主句动词 ait(他说)的间接宾语,修饰省略的代名词 eis(对那些询问的人)。
  3. 2.23.8curritur — 不及物动词 curro(奔跑)的第三人称单数被动语态,在此作无人称使用。不指定特定的语法主语,字面意思是“(被人们)奔跑着”,用以客观地描绘人群涌向广场的集体活动。
  4. 2.23.10nec temperatum manibus foret — 不及物动词 tempero(克制)的虚拟式过去完成时被动无人称结构,作为与过去事实相反的条件句(由 ni... intervenissent 引导)的结句。foret 是 esset 的替代形式,manibus 是分离夺格,字面意思是“(人们)本不会克制动手”。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.23.1-2.23.15. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.23.1-2.23.15

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。