Humanitext Reader

李维 · 自建城以来史 §2.20.1-2.20.13

雷吉鲁斯湖的激战与罗马军的胜利

第 81 段,共 1770 段 · 拉丁语

内容简介

在雷吉鲁斯湖战役中,罗马与拉丁双方的多位将领相继展开亲身肉搏,造成惨重伤亡。最终,独裁官波斯图米乌斯命令骑兵下马增援前线,并通过许愿建立神庙和承诺奖赏来鼓舞士气,罗马军得以一举攻占敌营并赢得胜利。

§2.20.1referentibus iam pedem ab ea parte Romanis M. Valerius, Publicolae frater, conspicatus ferocem iuvenem Tarquinium ostentantem se in prima exulum acie, §2.20.2domestica etiam gloria accensus, ut, cuius familiae decus eiecti reges erant, eiusdem interfecti forent, subdit calcaria equo et Tarquinium infesto spiculo petit.
当罗马人在该区域已经开始后退时,普布利科拉的兄弟马尔库斯·瓦莱里乌斯看到凶悍的年轻塔奎尼乌斯在流亡者的前线炫耀自己,他亦被家族的荣耀所激发起斗志,为了使曾经以驱逐国王为家族荣耀的同一家族,也以杀死他们为荣耀,他便催马扬鞭,手持长矛向塔奎尼乌斯刺去。
Tarquinius retro in agmen suorum infenso cessit hosti.
塔奎尼乌斯在迎面而来的敌人面前退缩,遁入了己方队伍。
§2.20.3Valerium temere invectum in exulum aciem ex transverso quidam adortus transfigit, nec quicquam equitis vulnere equo retardato moribundus Romanus labentibus super corpus armis ad terram defluxit.
瓦莱里乌斯因盲目冲入流亡者的战线,被某人从侧面袭击刺穿;而马匹并未因骑手的受伤而有丝毫减速,垂死的罗马人任由武器从身上滑落,委顿倒地。
§2.20.4dictator Postumius postquam cecidisse talem virum, exules ferociter citato agmine invehi, §2.20.5suos perculsos cedere animadvertit, cohorti suae, quam delectam manum praesidii causa circa se habebat, dat signum, ut, quem suorum fugientem viderint, pro hoste habeant.
独裁官波斯图米乌斯在看到这样一位大将阵亡、流亡者正以迅猛的队列向前推进、且己方士兵因受挫而退却后,向其作为护卫环绕身侧的精锐大队下达信号:凡见己方逃跑者,皆视同敌人。
ita metu ancipiti versi a fuga Romani in hostem et restituta acies.
于是,在双重恐惧的驱使下,罗马人止住逃跑、转向敌人,重建了战线。
§2.20.6cohors dictatoris tum primum proelium iniit; integris corporibus animisque fessos adorti exules caedunt.
独裁官的大队此时首次投入战斗;他们以饱满的精力和体力攻击疲惫的流亡者,并大加斩杀。
§2.20.7ibi alia inter proceres coorta pugna.
此时,首领之间爆发了另一场战斗。
imperator Latinus ubi cohortem exulum a dictatore Romano prope circumventam vidit, ex subsidiariis manipulos aliquot in primam aciem secum rapit.
拉丁将领看到流亡者大队几乎被罗马独裁官包围,便亲自带领预备队中的几个百人队冲向前线。
§2.20.8hos agmine venientes T. Herminius legatus conspicatus interque eos insignem veste armisque Mamilium noscitans tanto vi maiore, quam paulo ante magister equitum, cum hostium duce proelium iniit, §2.20.9ut et uno ictu transfixum per latus occiderit Mamilium et ipse inter spoliandum corpus hostis veruto percussus, cum victor in castra esset relatus, inter primam curationem exspiraverit.
副将提图斯·赫尔米尼乌斯看到他们列队前来,并在他们中间认出了因服饰和武器而显眼的马米利乌斯,他便以比刚才骑兵长官大得多的力量,与敌方将领展开搏斗,结果他不仅一击刺穿侧腹杀死了马米利乌斯,而且他自己也在剥取敌人尸体铠甲时被投枪击中,虽作为胜利者被送回营地,却在最初的治疗中伤重身亡。
§2.20.10tum ad equites dictator advolat obtestans, ut fesso iam pedite descendant ex equis et pugnam capessant.
这时,独裁官奔向骑兵,恳求他们,在步兵已然疲惫不堪之际,下马加入战斗。
dicto paruere: desiliunt ex equis, provolant in primum et pro antesignanis parmas obiciunt.
他们服从了命令:纷纷跳下战马,冲向最前线,在先锋旗手身前架起圆盾。
§2.20.11recipit extemplo animum pedestris acies, postquam iuventutis proceres aequato genere pugnae secum partem periculi sustinentes vidit.
步兵战线在看到年轻的首领们以同等的战斗方式与他们共同承担部分危险后,立即恢复了斗志。
§2.20.12tum demum inpulsi Latini, perculsaque inclinavit acies.
此时拉丁人终于被击退,受挫的战线开始崩溃。
equiti admoti equi, ut persequi hostem posset; secuta et pedestris acies.
骑兵重新跨上战马以便追击敌人;步兵战线也紧随其后。
ibi nihil nec divinae nec humanae opis dictator praetermittens aedem Castori vovisse fertur ac pronuntiasse militi praemia, qui primus, qui secundus castra hostium intrasset; tantusque ardor fuit, §2.20.13ut eodem impetu, quo fuderant hostem Romani, castra caperent.
在此期间,独裁官不放过任何神圣或世俗的帮助,据传他向卡斯托尔许愿建庙,并向最先和第二攻入敌营的士兵许诺奖赏;士气如此高昂,以至于罗马人以击溃敌人的同样势头夺取了敌营。
hoc modo ad lacum Regillum pugnatum est.
雷吉鲁斯湖战役便以此种方式结束。
dictator et magister equitum triumphantes in urbem rediere.
独裁官和骑兵长官凯旋返回城内。

词汇与语法注释

  1. 2.20.2ut, cuius familiae decus eiecti reges erant, eiusdem interfecti forent — 通过关系联结词 `cuius... eiusdem` 的对仗结构,意为“为了使曾经以驱逐国王为家族荣耀的同一家族,也以杀死他们(国王)为荣耀”。`forent` 相当于 `essent`(未完成过去时虚拟式),`interfecti` 需补充主语 `reges`。此处形成了“已被驱逐的国王(既往事实)”与“被杀死的国王(期望达到的目的)”之间的对比。
  2. 2.20.3nec quicquam equitis vulnere equo retardato — `quicquam` 用作副词性宾格(表示“丝毫没有”),用于加强否定语气。`equo retardato` 是夺格绝对结构,其中嵌入的 `equitis vulnere` 是修饰 `retardato` 的原因夺格(“因骑手负伤”)。这表明尽管骑手(而非马匹本身)受伤,马匹也未曾慢下来。
  3. 2.20.8tanto vi maiore — `tanto` 是表示程度差异的夺格,修饰比较级 `maiore`(意为“更甚得多”)。`vi maiore` 为手段或方式夺格,其中 `vi` 是不规则第三变格名词 `vis` 的单数夺格形式。表示赫尔米尼乌斯以远超先前骑兵长官埃布蒂乌斯的势头冲锋。
  4. 2.20.10dicto paruere — 不及物动词 `parere`(“听从”)要求支配与格,因此中性名词 `dictum`(指示、命令)的与格单数形式 `dicto` 用作其补足语。字面意思是“他们听从了所说的话”。
  5. 2.20.12aedem Castori vovisse — `Castori` 是神明卡斯托尔(Castor)的与格单数。动词 `vovere`(“许愿、起誓奉献”)使用“向〔与格〕许愿奉献〔宾格:aedem(神庙)〕”的句式。此处置指罗马广场上著名的卡斯托尔与波鲁克斯神庙的创建传说。

引用这一段

李维, 自建城以来史 §2.20.1-2.20.13. Humanitext Reader, https://reader.humanitext.ai/zh/text/urn:cts:latinLit:phi0914.phi001.humanitext-lat2:2.20.1-2.20.13

请注明译文为AI草稿以及访问日期。

译文、注释与简介为AI生成的草稿,并根据读者反馈持续修订。