§2.10.1cum hostes adessent, pro se quisque in urbem ex agris demigrant, urbem ipsam saepiunt praesidiis.
当敌人逼近时,每个人都为了自己的安全从田野迁入城内,并用守军巩固城池本身。
alia muris, alia Tiberi obiecto videbantur tuta; §2.10.2pons sublicius iter paene hostibus dedit, ni unus vir fuisset, Horatius Cocles; id munimentum illo die fortuna urbis Romanae habuit.
城池的一部分因城墙而显得安全,另一部分则因台伯河的阻隔而显得安全;如果不是因为一个人——奥拉提乌斯·科克莱斯,苏布里基乌斯桥几乎就要给敌人提供一条通路了;罗马城的命运在这一天拥有了这道防线。
§2.10.3qui positus forte in statione pontis, cum captum repentino impetu Ianiculum atque inde citatos decurrere hostes vidisset trepidamque turbam suorum arma ordinesque relinquere, reprehensans singulos, §2.10.4obsistens obtestansque deum et hominum fidem testabatur nequiquam deserto praesidio eos fugere; si transitum pontem a tergo reliquissent, iam plus hostium in Palatio Capitolioque quam in Ianiculo fore.
他当时碰巧被派去守卫桥梁,当他看到亚尼库伦山被突袭攻占,敌人正从那里急速冲下来,而自己的同胞在恐慌中丢弃武器、擅离阵地时,他便揪住一个个的人,挡住他们,并呼吁神灵和人类的信义,严正宣告他们放弃阵地逃跑是无济于事的;如果他们把已经渡过的桥梁留在身后,帕拉蒂乌姆和卡皮托利乌姆山上的敌人很快就会比亚尼库伦山上的还要多。
itaque monere, praedicere, ut pontem ferro, igni, quacumque vi possint, interrumpant; se impetum hostium, quantum corpore uno posset obsisti, excepturum.
因此,他警告并吩咐他们,用刀剑、火焰或任何可以使用的力量去斩断桥梁;他自己将用一己之躯,尽最大可能去抵挡敌人的冲击。
§2.10.5Vadit inde in primum aditum pontis, insignisque inter conspecta cedentium pugnae terga obversis comminus ad ineundum proelium armis ipso miraculo audaciae obstupefecit hostis.
随后,他走向桥的最前端入口,在那些从战斗中撤退的人们显露出的脊背中显得格外瞩目,他迎面转过武器准备交战,以其令人惊叹的大胆本身使敌人目瞪口呆。
§2.10.6duos tamen cum eo pudor tenuit, Sp. Larcium ac T. Herminium, ambos claros genere factisque.
然而,羞耻感促使两个人与他留在一起,即斯普里乌斯·拉尔基乌斯和提图斯·赫尔米尼乌斯,两人皆因出身和功绩而闻名。
§2.10.7cum his primam periculi procellam et quod tumultuosissimum pugnae erat parumper sustinuit; deinde eos quoque ipsos exigua parte pontis relicta, revocantibus qui rescindebant, cedere in tutum coegit.
他与这两人一起,暂时抵挡了危险的第一波风暴和战斗中最混乱的部分;随后,当桥梁仅剩下极小的一部分、而负责拆桥的人正在呼唤他们回去时,他强迫这两个人也撤退到了安全地带。
§2.10.8circumferens inde truces minaciter oculos ad proceres Etruscorum nunc singulos provocare, nunc increpare omnes: servitia regum superborum, suae libertatis inmemores alienam oppugnatum venire.
随后,他狠狠地向伊特鲁里亚的贵族们投去威胁的目光,时而向他们单挑,时而责骂所有人:他们身为傲慢国王们的奴隶,忘记了自己的自由,却跑来践踏别人的自由。
§2.10.9cunctati aliquamdiu sunt, dum alius alium, ut proelium incipiant, circumspectant.
他们犹豫了片刻,面面相觑,看谁会先发动攻击。
pudor deinde commovit aciem, et clamore sublato undique in unum hostem tela coniciunt.
随后,羞耻感激发了战线,他们齐声高呼,从四面八方向这唯一的敌人投掷武器。
§2.10.10quae cum in obiecto cuncta scuto haesissent, neque ille minus obstinatus ingenti pontem obtineret gradu, iam impetu conabantur detrudere virum, cum simul fragor rupti pontis, simul clamor Romanorum alacritate perfecti operis sublatus, pavore subito impetum sustinuit.
当所有的投枪都插在他挡在身前的盾牌上,而他依然毫不妥协地以坚定的步伐守住桥梁时,他们正试图凭着一股冲劲将这名男子推下去,就在这时,被拆毁的桥梁的倒塌声与罗马人因任务完成而发出的兴奋欢呼声同时响起,以突然的恐惧阻挡了敌人的攻势。
§2.10.11tumCocles “Tiberine pater” inquit, “te sancte precor, haec arma et hunc militem propitio flumine accipias.
此时,科克莱斯说:“台伯河父亲,我虔诚地祈求你,用你仁慈的河水接纳这些武器和这名士兵。
” ita sicut erat armatus in Tiberim desiluit multisque superincidentibus telis incolumis ad suos tranavit rem ausus plus famae habituram ad posteros quam fidei. grata erga tantam virtutem civitas fuit:
”于是,他就这样全副武装地跳入台伯河中,在无数落下的飞枪中安然无恙地游回了同胞身边,他敢于挑战这一壮举,在后世看来,这件伟业赢得的名声远超过其可信度。
§2.10.12statua in comitio posita; agri quantum uno die circumaravit datum.
城邦对如此伟大的英勇表达了感激:在集会场上为他树立了雕像;并赠予了他一天之内能用犁耕完的土地。
privata quoque inter publicos honores studia eminebant; §2.10.13nam in magna inopia pro domesticis copiis unusquisque aliquid fraudans se ipse victu suo contulit.
在公认的荣誉之中,私人的敬意表达也格外突出;因为在极度匮乏之中,每个人都根据自己的家庭财产,克扣自己的口粮,为他捐献了一些物资。